Fitch’ten Türkiye’de iki sektöre uyarı: 1,1 trilyon TL’lik hacme rağmen kârlılık düşüyor

Fitch Ratings, Türkiye’deki finansal kiralama ve faktoring şirketlerinin 2026 ve 2027 yıllarında tahsilat risklerinde artış ve kâr marjlarında daralmayla karşılaşabileceğini belirtti. 19 Ekim tarihli sektör değerlendirmesi, iki alanda işlem hacimleri büyürken finansman maliyetlerinin ve müşterilerin ödeme gücünün şirket bilançoları üzerindeki baskısını ortaya koyuyor.

Faktoringde 2026’nın ilk yarısında işlem hacmi yüzde 33 artışla 1,1 trilyon TL’ye ulaştı. Buna rağmen sektörün ortalama aktif kârlılığı, 2025’teki yüzde 8,1 seviyesinden yüzde 6,4’e indi. Finansal kiralamada ise dolar bazında yeni iş hacmi yüzde 48 büyüdü; işlemlerin yüzde 38’ini işletmelerin mevcut varlıklarını satarak yeniden kiraladığı finansman modeli oluşturdu.

Faktoringde 1,1 trilyon TL hacme rağmen kârlılık neden düştü?

Faktoring şirketleri, işletmelerin vadeli alacaklarını nakde çevirerek finansman sağlıyor. İşlem hacmindeki artış her zaman aynı ölçüde kâr artışı getirmiyor; çünkü alacakların finansmanı için katlanılan faiz maliyeti, tahsilat sorunları ve ayrılan karşılıklar elde edilen geliri azaltabiliyor.

Fitch’in aktardığı verilere göre faktoring hacmi yılın ilk yarısında yıllık yüzde 33 büyüdü. Kurum, 2026’nın tamamı için yüzde 32 artış bekliyor. Bu büyümenin enflasyona yakın seyretmesi, işlem hacminin reel olarak çok daha sınırlı genişlediği anlamına geliyor.

Ortalama aktif kârlılığındaki değişim daha çarpıcı: Yüzde 8,1’den yüzde 6,4’e gerileme 1,7 yüzde puan ya da önceki seviyeye göre yaklaşık yüzde 21 düşüş demek. Bu hesap, faktoring şirketlerinin toplam kârının yüzde 21 azaldığı anlamına gelmiyor; aktiflerinden sağladıkları ortalama kârlılık oranındaki gerilemeyi gösteriyor.

Karşılaştırmada önemli ayrıntı: Kiralama hacmindeki büyüme dolar, faktoringdeki büyüme TL cinsinden ölçülüyor. Ayrıca leasing için özkaynak, faktoring için aktif kârlılığı verildiğinden tablodaki kârlılık oranları doğrudan birbirinin karşılığı değil.

Leasingde sat ve geri kirala işlemleri neden dikkat çekti?

Finansal kiralama sektöründe yeni işlerin yüzde 38’i sat ve geri kirala yönteminden oluştu. Bu işlemde şirket, sahip olduğu makine veya gayrimenkulü bir finansal kiralama kuruluşuna satıyor; ardından aynı varlığı kullanmaya devam etmek için kiralıyor. Böylece üretimini durdurmadan nakit elde edebiliyor.

Modelin işletme sermayesi ihtiyacını karşılaması yararlı olsa da kredi veren kurum açısından teminat değerine ilişkin risk taşıyor. Varlığın ikinci el satış değeri düşerse ya da borçlu şirket ödemelerini aksatırsa başlangıçta öngörülen güvence zayıflayabiliyor. Fitch’in bu işlemlere işaret etmesinin nedeni, yeni yatırım finansmanının yanında mevcut faaliyetleri sürdürmek için nakit arayışının önemli paya ulaşması.

Fitch 2027 için hangi riskleri görüyor?

Finansal kiralamada takipteki alacak oranı yüzde 1,9’a gerilemiş durumda. Fitch buna rağmen 2026 sonuna doğru ve 2027’de bozulma bekliyor. Faktoringde takipteki alacak oranı yüzde 2,3 iken yeni sorunlu alacaklar ve bunlar için ayrılan karşılıklar kârlılığı baskılıyor.

Riskin ana kanalı, yüksek faiz altında çalışan küçük ve orta ölçekli işletmelerin ödeme kapasitesi. Müşterinin tahsilatı geciktiğinde faktoring şirketinin nakit akışı, yatırım veya ekipman finansmanında taksitler aksadığında leasing şirketinin alacak kalitesi etkilenebiliyor. Aynı dönemde finansman bulmanın pahalılaşması da kâr marjını sıkıştırıyor.

Fitch, Türkiye’deki son piyasa dalgalanmalarının bu iki sektör üzerindeki doğrudan etkisini sınırlı buluyor. Leasing şirketlerinin menkul kıymet portföylerinin görece dar olması ve banka bağlantılı faktoring şirketlerinin hissedar desteği alabilmesi bu değerlendirmede etkili. Dolaylı risk ise müşteri ödeme gücünün bozulması ve fonlama maliyetinin yükselmesi.

Bu uyarı borsadaki faktoring şirketleri için ne anlama geliyor?

Sektörün tamamına ilişkin olumsuz görünüm, bütün şirketlerin aynı ölçüde zarar yazacağı veya kredi notlarının düşürüleceği anlamına gelmiyor. Banka desteği, sermaye yeterliliği, tahsilat performansı ve müşteri yoğunluğu şirketler arasında farklı sonuçlar yaratabilir.

Borsa İstanbul’da faktoring şirketlerine ilişkin özel gelişmeler de yaşandı. Örneğin Destek Finans Faktoring’de (DSTKF) 8 Ekim’de TMSF kayyım ataması ve yönetim kurulu değişikliği açıklanmıştı. Ancak bu şirket özelindeki hukuki süreç, Fitch’in faktoring ve finansal kiralama sektörlerinin genel kârlılık ve alacak kalitesine ilişkin tahmininden ayrı tutulmalı.

Fitch’in değerlendirmesinde önümüzdeki dönem için esas belirleyici göstergeler, takipteki alacakların yönü ve borçlanma maliyetleri olacak. İşlem hacmindeki büyümenin şirket kârlılığına ne kadar yansıdığı da bu iki veriye bağlı.

Kaynak: Fitch Ratings’in 19 Ekim 2026 tarihli Türkiye leasing ve faktoring sektör değerlendirmesi; kamuya açık rapor özetlerine dayanan sektör verileri. Kârlılıktaki göreli değişim PiyasaDetay tarafından hesaplanmıştır.