Sanayide daralma 31’inci ayına ulaştı! PMI 47,3’e geriledi

Türkiye’de imalat sanayisi son çeyreğe daha zayıf bir başlangıç yaptı. İstanbul Sanayi Odasının 2 Kasım’da açıkladığı ekim anketinde imalat PMI, eylüldeki 47,9’dan 47,3’e indi. Endeks hazirandan bu yana en düşük seviyesine gerilerken faaliyet koşullarındaki bozulma 31’inci ayına ulaştı. Üretimini artıran sektör sayısı ise 10’da yalnızca bir.

Veride asıl baskı yeni siparişlerde. Yavaşlama son üç ayın en belirgin düzeyine çıktı; ihracattan alınan yeni siparişler de gerilemeye devam etti. Siparişleri azalan fabrikalar üretimlerini kısarken stokları düşük tutmayı tercih etti. İmalatta talep zayıflığı sürerken girdi maliyetlerinin yüksek seyretmesi, üretim miktarı ile birim kârlılık arasında zor bir denge yaratıyor.

Ekim PMI verisinde hangi sektörler ayrıştı?

İSO’nun sektörel araştırmasında üretimi artıran tek grup giyim ve deri ürünleri oldu. Bu sektörde üretim üç ayın ardından ilk kez yükseldi. Eylülde üretimi artan gıda sektöründe ise ekimde yeniden düşüş görüldü. Metalik olmayan mineral ürünlerde hem üretim hem toplam yeni siparişler diğer sektörlere kıyasla daha sert geriledi. Kara ve deniz taşıtları da sipariş kaybının belirgin olduğu gruplar arasındaydı.

Yeni siparişlerini artırabilen iki grup gıda ile giyim ve deri ürünleri. İhracat siparişleri ve istihdam artışı da aynı iki sektörde kaydedildi. Bu dağılım, sanayideki zayıflamanın bütün faaliyet kollarında eşit şiddette yaşanmadığını gösteriyor.

PMI’ın 47,3 olması sanayi üretiminin yüzde 2,7 düştüğü anlamına gelmiyor. Endeks, ankete katılan şirketlerin önceki aya göre faaliyet koşullarındaki değişimini ölçüyor. Buna rağmen 50 puanın altındaki kesintisiz seyir, toparlanmanın henüz geniş bir şirket grubuna yayılmadığını ortaya koyuyor.

Talep zayıfken maliyet artışları neden önemli?

Üreticilerin girdi maliyetleri ekimde yine hızlı yükseldi. Artış hızı eylülün altında kalsa da 2026 ortalamasının üzerinde seyretti. Raporda petrol, ham madde ve kur gelişmeleri maliyet baskısının başlıca unsurları olarak yer aldı. İşletmelerin satış fiyatları da artmayı sürdürdü.

Sektör ayrıntıları daha çarpıcı: Girdi fiyatları en hızlı gıda ile kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerinde yükseldi. Elektrikli ve elektronik ürünlerde nihai satış fiyatı artışı Şubat 2024’ten bu yana en yüksek hızına çıktı. Bu tablo, sipariş bulmakta zorlanan üreticilerin maliyetin ne kadarını müşteriye yansıtabildiğini bilançolar açısından daha önemli hâle getiriyor.

Örneğin üretim adedi azalırken birim satış fiyatı yükselen şirketin nominal cirosu korunabilir; ancak bu tek başına faaliyet kârının iyileştiğini göstermez. Brüt kâr marjı, satılan malın maliyeti, stok değişimi ve tahsilat sürelerini birlikte okumak gerekir. BIST’te sanayi şirketleri açıklanan finansallarında bu ayrışmayı daha net gösterecek.

Sanayi üretimi ağustosta geriledi: İmalatta kayıp yüzde 2,5 · Ekonomi Sanayi üretimi yüzde 1,9 düştü: İmalatta kayıp yüzde 2,5 Sanayi üretimi ağustosta yıllık yüzde 1,9, aylık yüzde 1 geriledi. İmalattaki düşüş toplam sanayiden daha yüksek olurken madencilik... →

İstihdamda düşüşün hızı yavaşladı

İmalatçılar ekimde çalışan sayısını azaltmayı sürdürdü. Fakat istihdamdaki gerileme hazirandan bu yana en düşük hızda gerçekleşti. Sipariş eksikliği nedeniyle üretim baskı altında olsa da şirketlerin iş gücünde daha sert bir küçülmeye gitmemesi, rapordaki sınırlı olumlu ayrıntılardan biri.

Teslimat süreleri de uzamaya devam etti. Özellikle elektrikli-elektronik ürünler ve ana metal sanayisinde tedarikçi performansı daha fazla bozuldu. Siparişlerdeki düşüş ile bazı girdilerin geç ulaşması aynı anda yaşanınca, üretim planlaması ve işletme sermayesi ihtiyacı şirketten şirkete farklılaşabilir.

Geçen aylardaki seyir de yön değişimini netleştiriyor: İmalat PMI temmuzda 47,7, ağustosta 48,1, eylülde 47,9 ve ekimde 47,3 oldu. Ağustosta daralma hafiflemişti; son iki ayda ise kayıp yeniden derinleşti. Önceki döneme ait PMI analizimiz, ağustostaki toparlanmanın hangi göstergelerden kaynaklandığını ortaya koyuyordu.

İmalat sanayisindeki sorun artık yalnızca 50 puanın altında kalan manşet endeks değil. Sipariş akışı zayıf, üretim sektörlerin çoğunda geriliyor ve maliyet artışları sürüyor. Ekim raporunun şirket finansalları açısından öne çıkan mesajı, satış hacmini koruyabilenlerle maliyeti fiyatlarına yansıtabilenlerin aynı şirketler olmayabileceği.