Petrol fiyatları neden sert düştü? Brent 110 doların altını gördü

Petrol fiyatları 2 Kasım Pazartesi gününe sert satışlarla başladı. Brent petrolün varil fiyatı sabah işlemlerinde yüzde 3’ün üzerinde düşerek 109,75 dolara kadar geriledi. ABD tipi ham petrol (WTI) ise 100,69 dolara indi. Geçen haftanın sonunda jeopolitik kaygılarla yükselen fiyatlarda yönü değiştiren gelişme, İran ile Katar arasında üçüncü gününe giren diplomatik temaslar oldu.

Piyasalar, ABD ve İsrail’in İran’la çatışmasının sona ermesine yönelik görüşmelerden sonuç çıkma ihtimalini fiyatlıyor. Hafta sonunda yeni ve büyük ölçekli bir askeri tırmanış yaşanmaması da satışları destekledi. Buna rağmen Brent hâlâ 100 doların belirgin biçimde üzerinde. Fiyatlardaki geri çekilme, Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık riskinin ortadan kalkmasından değil, yeni bir arz kesintisi ihtimalinin bir miktar azalmasından kaynaklanıyor.

İran görüşmeleri petrol fiyatını nasıl etkiledi?

İranlı ve Katarlı yetkililerin üçüncü gün üst üste sürdürdüğü görüşmeler, petrol piyasasında geçen hafta biriken savaş riskinin bir kısmını geri aldı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazar günü Katarlı arabulucularla temasların devam ettiğini açıkladı. Henüz çatışmayı bitiren bir anlaşma ilan edilmiş değil. Görüşmelerin sürmesi ise kısa vadede daha ağır bir enerji arzı kesintisi yaşanacağı beklentisini zayıflattı.

Brent geçen haftayı yaklaşık 113,43 dolardan tamamlamıştı. Pazartesi sabahı görülen 109,75 dolarlık seviye, bu kapanışa göre varil başına yaklaşık 3,68 dolarlık düşüşe karşılık geliyor. Fiyatın birkaç saatte bu kadar değişmesi, fiziki petrol tüketiminin aynı ölçüde azaldığını göstermiyor. Vadeli piyasa, gelecekteki teslimatın güvenliğine ve olası arz kesintisine biçtiği bedeli yeniden ayarlıyor.

OPEC+ kararına rağmen Brent neden geriliyor?

Suudi Arabistan, Rusya ve diğer beş OPEC+ üreticisi, 1 Kasım toplantısında aralık ayı üretim hedeflerini sabit bıraktı. Böylece yeni bir üretim artışı açıklanmadı. Bu karar büyük ölçüde beklendiği için petrol fiyatını tek başına yukarı taşımadı. Pazartesi işlemlerinde diplomasiye ilişkin haber akışı daha baskın oldu.

Üretim hedefi ile alıcıya ulaşan petrol miktarı da farklı. Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırıları ve yüksek sigorta maliyetleri, petrolün dünya pazarına taşınmasını zorlaştırıyor. Aralık kotalarının korunması bu sevkiyat sorununu çözmüyor. Öte yandan güvenli geçişlerde yaşanacak iyileşme, yeni bir kota artışı olmadan da piyasaya ulaşan varil miktarını artırabilir.

OPEC+ aralık üretim kararını açıkladı, yedi ülkenin hedefleri sabit kaldı · Enerji Haberleri OPEC+ aralık petrol kararını açıkladı! Brent’te gözler gerçek arzda OPEC+ içindeki yedi üretici, aralık ayında petrol üretim hedeflerini eylül seviyesinde korudu. Karar yeni bir arz artışı getirmiyor.... →

Geçen hafta yüksek fiyatları destekleyen diğer unsur, ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerden sonra İran’a yönelik yeni askeri hamleler yaşanabileceği endişesiydi. Seçim sonrasına ilişkin belirsizlik devam ettiği için petrol piyasası hafta sonundaki görüşmeleri kalıcı bir çözüm olarak değerlendirmiş değil.

Hürmüz’de sevkiyat sorunu sürüyor

Petrolün uluslararası gösterge fiyatı düşse de Körfez çıkışlı yüklerin taşıma maliyeti yüksek kalabiliyor. Tankerlerin alternatif limanlara yönelmesi, daha uzun rota kullanılması ve savaş riski sigortası, rafinerilerin ödediği toplam bedeli artırıyor. PiyasaDetay’ın petrol taşımacılığındaki navlun artışını incelediği haberinde bu maliyetin boyutunu ayrıntılı ele almıştık.

Bu nedenle Brent’in 110 dolar altını görmesi enerji ithalatçılarının maliyetinde hemen aynı oranda azalış oluşturmayabilir. Önümüzdeki günlerde fiziki yükleme miktarları, tanker geçişleri ve diplomatik temaslardan gelecek açıklamalar vadeli fiyatların yanında izlenecek.

Petroldeki düşüş benzin ve motorin fiyatlarını indirir mi?

Ham petrolde düşüşün birkaç seans daha sürmesi, Türkiye’de benzin ve motorinin rafineri maliyetleri açısından olumlu olabilir. Ancak pompa fiyatları uluslararası işlenmiş ürün fiyatları, döviz kuru ve vergilerle birlikte belirleniyor. Özellikle motorin piyasasındaki rafineri ve sevkiyat sıkışıklığı, ham petroldeki gerilemenin ürüne geçişini sınırlayabilir.

Ayrıca 31 Ekim’de yayımladığımız benzin ve motorin zammı analizinde ele aldığımız 1 Kasım ÖTV değişikliği petrol fiyatından bağımsız bir vergi artışıydı. O nedenle Brent’teki bugünkü düşüşle vergi kaynaklı maliyet artışını birbirine karıştırmamak gerekiyor. İndirim ihtimalinin somutlaşması için petrol ve işlenmiş ürün fiyatlarındaki gerilemenin kalıcı olması ve yeni pompa tarifelerinin açıklanması gerekir.

Brent sabah işlemlerinde 109,75 dolara kadar inse de 100 doların üzerindeki fiyatlama devam ediyor. Diplomatik görüşmelerde ilerleme ve Hürmüz sevkiyatında iyileşme satışları sürdürebilir. Yeni askeri gerilim veya tanker saldırısı ise fiyatlarda hızlı bir yön değişimine yol açabilir. Bugünkü düşüş, pazartesi sabahındaki fiyat kesitine dayanıyor; günün ilerleyen saatlerinde rakamlar değişebilir.