Japonya, yenin dolar karşısında 40 yılın en düşük düzeyine gerilemesinin ardından kur piyasasına rekor büyüklükte müdahale etti. Japonya Maliye Bakanlığı, 30 Temmuz ile 26 Ağustos arasında yen alımları için 15,4 trilyon yen, güncel kurla yaklaşık 96,5 milyar dolar harcandığını açıkladı.
Bir aylık tutar, Japonya’nın daha önceki müdahale dönemlerini aşarken işlemlerin büyüklüğü kurdaki hareketin ekonomi yönetimi için ne kadar acil hale geldiğini de ortaya koydu. Dolar/yen kuru müdahale öncesinde 164 seviyesine yaklaşmıştı. Japon para birimi, Temmuz sonundaki işlemlerden sonra 3 Ağustos’ta 155,20’ye kadar güçlendi; 10 Ağustos’tan itibaren ise ağırlıklı olarak 159,50 çevresinde dengelendi.
İçindekiler
Yendeki kayıp enerji faturasını büyütüyor
Japonya enerji ihtiyacının neredeyse tamamını ithalatla karşılıyor ve enerji tedarikinin yaklaşık yüzde 95’i Orta Doğu’dan geliyor. Zayıf yen, dolar üzerinden fiyatlanan petrol ve doğal gazın yerel para cinsinden maliyetini artırıyor. Kur geçişkenliği elektrik, ulaştırma ve üretim giderleri üzerinden tüketici fiyatlarına da yansıyabiliyor.
Müdahalenin geldiği dönemde Japonya Merkez Bankası temmuz toplantısında politika faizini değiştirmedi. Para piyasalarındaki fiyatlama, eylül toplantısında faiz artırımı ihtimalini yaklaşık yüzde 65 düzeyinde tutuyor. Daha yüksek faiz, Japon varlıklarının getirisini artırarak yene destek verebilir; küresel faiz farklarının geniş kalması ise kur üzerindeki baskının sürmesine yol açabilir.
Japon yetkililer uzun süredir kur seviyesinden ziyade hareketin hızına ve düzensizliğine odaklandıklarını söylüyor. Son veriler, müdahalenin sözlü uyarıların ötesine geçtiğini ve doğrudan yen alımlarının geniş ölçekte kullanıldığını doğruladı.
Yenin hızlı değer kaybı ihracatçı şirketlerin yurt dışı gelirlerini yerel para cinsinden artırabilse de hane halkı ile ithalata bağımlı işletmeler için maliyet yaratıyor. Otomotiv ve makine üreticilerinin kurdan sağladığı avantaj, yakıt, gıda ve ham madde faturalarındaki yükselişle aynı anda yaşanıyor. Ekonomi yönetiminin müdahale kararı bu farklı etkilerin enflasyon tarafında ağırlaşmaya başladığı bir döneme denk geldi.
Tek günlük işlem de tarihi büyüklüğe ulaşmış olabilir
Japonya Merkez Bankası’nın para piyasası verilerine göre 30 Temmuz’daki müdahale 9,6 trilyon yene kadar çıkmış olabilir. Kesin günlük rakam henüz açıklanmadı. Karşılaştırma için, 30 Nisan’da kaydedilen ve bugüne kadarki en büyük doğrulanmış tek günlük müdahale 6,3 trilyon yen düzeyindeydi.
Temmuz sonundaki operasyonun bir başka özelliği, ABD ile eşgüdümlü hareket edilmesi oldu. Aynı dönemde Güney Kore de won alımı yaptı. Washington’ın işleme katılması, doların Asya para birimleri karşısındaki hızlı yükselişinin bölgesel fiyat istikrarı ve finansal piyasalar açısından ortak bir sorun olarak görüldüğünü düşündürüyor.
Japonya’nın müdahaleyi nasıl finanse ettiği de piyasada tartışılıyor. Fed’in sağladığı dolar likiditesi imkânı, Tokyo’nun ABD tahvillerini doğrudan satmadan dolar temin etmesine olanak verebilir. Bu seçenek, büyük tutarlı döviz satışlarının tahvil piyasasında ek oynaklık yaratma riskini azaltıyor.
Müdahalenin kalıcılığı faiz kararına bağlı
Rekor harcama yenin düşüş hızını kesti, ancak kur müdahalesi tek başına Japonya ile ABD arasındaki faiz farkını değiştirmiyor. Yatırımcılar, eylül ayındaki Japonya Merkez Bankası toplantısında ücretler, hizmet enflasyonu ve ithalat maliyetlerine ilişkin değerlendirmelerin faiz artırımına zemin hazırlayıp hazırlamayacağına bakacak.
Dolar/yen kurunun yeniden 164 çevresine yönelmesi, yeni bir doğrudan müdahale ihtimalini gündeme getirebilir. Kurun mevcut seviyelerde kalması halinde ise Tokyo yönetimi eylül toplantısına kadar para politikasının sağlayacağı desteği değerlendirmek için zaman kazanacak. Japon yetkililerin piyasaya tekrar girip girmediği, merkez bankasının günlük hesap bakiyelerindeki olağan dışı hareketlerden yaklaşık olarak izlenebiliyor.
Maliye Bakanlığı işlemlerin günlük dökümünü daha sonra yayımlayacak. Ayrıntılı verilerin kasım başında açıklanması bekleniyor; böylece 15,4 trilyon yenlik toplamın hangi günlerde yoğunlaştığı ve 30 Temmuz işleminin yeni günlük rekor olup olmadığı kesinleşecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.