Uganda’nın İlk Petrol İhracatı 2027’ye Kaldı

Uganda’nın yıllardır hazırladığı ham petrol ihracatının 2027 başında başlaması bekleniyor. Daha önce ticari üretimin 2026 içinde devreye alınması hedeflenmişti. Uganda Enerji ve Maden Geliştirme Bakanlığı ile devlet şirketi Uganda National Oil Company, ülkenin üretimden alacağı yüzde 15’lik payın uluslararası pazarlamasını Vitol’e verdi.

Takvimdeki kaymanın merkezinde ihracat altyapısı bulunuyor. Uganda sahalarını Tanzanya’nın Tanga Limanı’na bağlayacak yaklaşık 1.443 kilometrelik Doğu Afrika Ham Petrol Boru Hattı henüz tamamlanmadı. Yaklaşık 5 milyar dolarlık hat devreye girmeden üretimin büyük bölümünü denizaşırı alıcılara düzenli biçimde ulaştırmak mümkün olmayacak.

Devlet payını küresel alıcılara Vitol taşıyacak

Üretim ortaklığında TotalEnergies’in payı yüzde 56,67, Çinli CNOOC’un payı yüzde 28,33 düzeyinde. Kalan yüzde 15 Uganda National Oil Company’ye ait. Yeni anlaşma, devlet şirketinin hak ettiği ham petrolü rafinerilere satma, sevkiyatı planlama ve fiyatlama süreçlerinde Vitol’ün ticaret ağından yararlanmasını sağlayacak.

Bakanlık ile UNOC’un ortak açıklamasında Vitol’ün küresel erişimi, lojistik gücü ve ticaret deneyiminin Uganda’nın petrolü için uygun rafinerileri bulmaya yardımcı olacağı belirtildi. Taraflar sözleşmenin süresini, ücret yapısını ve fiyatlama formülünü kamuoyuna açıklamadı.

Vitol son yıllarda Uganda’daki konumunu genişletti. Ticaret şirketi ülkenin rafine petrol ürünü ithalatında tek tedarikçi olarak görev yapıyor. Şirket ayrıca 2025’te UNOC’a 2 milyar dolarlık kredi sağladı. Ham petrol pazarlama yetkisi, Vitol’ün ithal ürün tedarikinden ülkenin ihracat zincirine uzanan daha geniş bir rol üstlenmesi anlamına geliyor.

Pearl Sweet günlük 230 bin varillik üretime hazırlanıyor

Uganda geçen hafta Albertine Rift havzasındaki sahalardan gelecek petrol karışımına “Pearl Sweet” adını verdi. “Sweet” ifadesi düşük kükürt oranını anlatıyor. Düşük kükürtlü ham petroller, rafineride arıtma maliyetinin görece düşük olması nedeniyle uygun koşullarda daha geniş bir alıcı kitlesine ulaşabiliyor.

Ülkenin geri kazanılabilir petrol rezervi yaklaşık 1,65 milyar varil olarak hesaplanıyor. Üretimin olgunlaştığında günlük 230 bin varile kadar çıkması bekleniyor. Tam kapasite, Uganda’yı küresel ölçekte büyük üreticiler arasına sokmayacak. Doğu Afrika içinse yeni bir ihracat akışı ve uzun vadeli döviz geliri kaynağı oluşturacak.

Devletin yüzde 15’lik payı günlük üretim hedefi üzerinden hesaplandığında azami yaklaşık 34 bin 500 varile karşılık geliyor. Gerçek satış hacmi, sahaların kademeli devreye alınmasına ve üretim maliyetlerinin sözleşmelerde nasıl mahsup edileceğine göre değişecek. UNOC’un Vitol ile kurduğu pazarlama düzeni, Uganda’ya ayrılan kargoların alıcı ve teslimat limanı bazında planlanmasını kapsayacak.

Petrol, elektrikle ısıtılan boru hattından Tanga’ya taşınacak. Uganda ham petrolünün viskozitesi, akışın korunması için hat boyunca ısıtma gerektiriyor. İnşaat maliyetinin yanında çevresel itirazlar, arazi edinimi ve finansmana erişim de projenin programını etkiledi.

İlk sevkiyat boru hattının tamamlanmasına bağlı

Vitol’ün atanması alıcı bulma sürecini hızlandırabilir, fakat 2027 başı hedefi altyapının zamanında bitirilmesine dayanıyor. Boru hattındaki yeni gecikmeler üretim rampasını ve Uganda’nın bütçe gelirini öteleyebilir. TotalEnergies ile CNOOC’un kendi üretim payları için uygulayacağı satış programları da ihracatın ilk aylardaki hacmini şekillendirecek.

Pearl Sweet’in düşük kükürt içeriği potansiyel bir satış avantajı sunsa da fiyat, yükleme tarihi ve navlun maliyeti birlikte belirlenecek. Tanga’dan Asya’ya yapılacak teslimatlarda deniz yolu uzarken Avrupa ve Akdeniz rafinerilerine erişim farklı navlun dengeleri yaratabilir. Vitol’ün görevi ilk kargolar için bu seçenekleri karşılaştırmak ve Uganda’nın devlet payına mümkün olan en yüksek net getiriyi sağlamaya çalışmak.

UNOC ile enerji bakanlığının açıklamasındaki bir sonraki somut aşama, Pearl Sweet için ilk satış sözleşmelerinin duyurulması olacak. Sevkiyat takvimi, alıcı rafineriler ve fiyatlama koşulları henüz açıklanmadı. İlk kargonun Tanga’dan yüklenebilmesi için boru hattı ve terminal testlerinin tamamlanması gerekiyor.