Reuters: TCMB bir haftada 10 milyar dolar döviz aldı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) 5–9 Ekim haftasında piyasadan yaklaşık 10 milyar dolar döviz aldığı hesaplandı. Reuters’ın bankacılara dayandırdığı ve 9 Ekim’de EKOTÜRK tarafından aktarılan habere göre alımlar, eylül ayında yatırım fonu krizinin yarattığı dalgalanma sırasında kullanılan döviz rezervlerinin yeniden kazanılmasını sağladı.

Bankacıların öncü bilanço verileri üzerinden yaptığı hesaplama henüz TCMB’nin kesinleşmiş haftalık rezerv istatistiği niteliğinde değil. Buna karşılık tutar, 17 Eylül’de fon piyasasındaki satış baskısının yoğunlaştığı sırada hesaplanan yaklaşık 5 milyar dolarlık döviz satışının iki katına ulaşıyor.

Fon krizinde döviz satan TCMB yeniden alıma geçti

SPK’nın 17 Eylül’de 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar vermesinin ardından para piyasalarında ciddi bir likidite sıkışıklığı yaşandı. Fonlardan çıkan yatırımcıların bir bölümü banka mevduatlarına yönelirken döviz ve altın talebi de arttı.

Reuters’ın kriz sırasında bankacılardan derlediği hesaplamalara göre TCMB, 17 Eylül’deki baskı altında yaklaşık 5 milyar dolar döviz satmıştı. Merkez Bankası aynı dönemde TL likiditesini artırmak için repo fonlamasını genişletti ve bankaların borçlanma limitlerini yükseltti.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, 6 Ekim’de yaptığı açıklamada fon piyasasındaki sorunların finansal sistemin geneline yayılmadığını söyledi. Karahan’ın verdiği bilgiye göre kriz sırasında bankacılık sistemindeki mevduat yaklaşık 800 milyar TL arttı. Merkez Bankasının repo fonlaması ise 300 milyar TL seviyesine yükseltildi.

9 Ekim’de aktarılan yeni döviz alımı hesabı, krizin ilk günlerinde görülen yoğun döviz talebinin ardından piyasadaki dengenin değiştiğine işaret ediyor. Bununla birlikte yatırımcıların fonlardan çektiği bütün paranın yeniden fon piyasasına döndüğünü gösteren bir veri bulunmuyor.

10 milyar dolarlık alım son rezerv verilerine yansıdı mı?

TCMB’nin 8 Ekim’de yayımladığı resmî istatistikler, 2 Ekim’de sona eren haftaya ait. Bu verilere göre toplam rezervler bir haftada 3,82 milyar dolar azalarak 167,39 milyar dolara geriledi.

Brüt döviz rezervleri 60,33 milyar dolar, altın rezervleri ise 107,06 milyar dolar oldu. Aynı dönemde net rezervler 53,8 milyar dolara yükselirken swap hariç net rezervler 37,9 milyar dolara indi.

Bu tablo, Reuters’ın 9 Ekim’de aktardığı 10 milyar dolarlık alım tahmininden önceki haftayı gösteriyor. Dolayısıyla yeni alımın resmî rezervlere ne ölçüde yansıdığı henüz bu rakamlardan görülemiyor.

Rezerv artışı neden döviz alımıyla aynı olmayabilir?

Merkez Bankasının döviz alması, rezervleri destekleyen bir işlem. Ancak piyasadan alınan döviz tutarıyla toplam rezervlerde görülen haftalık değişim birebir aynı olmak zorunda değil.

Örneğin 2 Ekim haftasında toplam rezervlerin 3,82 milyar dolar azalmasının yaklaşık 2,58 milyar dolarlık bölümü altın rezervlerinin dolar değerindeki düşüşünden kaynaklandı. Brüt döviz rezervlerindeki azalma ise yaklaşık 1,24 milyar dolardı.

Bu ayrışma, rezerv hareketlerini değerlendirirken döviz işlemlerinin yanı sıra altın fiyatlarını, parite değişimlerini ve Merkez Bankası bilançosundaki diğer kalemleri de dikkate almayı gerektiriyor.

Yeni haftada 10 milyar dolarlık döviz alımı gerçekleşmiş olsa bile resmî toplam rezerv artışı daha düşük veya daha yüksek olabilir. Net rezervlerle swap hariç net rezervlerin seyri de dış yükümlülüklerdeki değişime göre farklılaşabilir.

Fon krizinin döviz piyasasındaki etkisi hafifliyor mu?

Reuters’ın aktardığı alımlar, TCMB’nin eylülde döviz satıcısı olduğu bir dönemden yeniden alıcı konuma geçtiğini gösteriyor. Bu değişim, döviz piyasasında kriz günlerindeki talep baskısının hafiflemiş olabileceğine dair önemli bir işaret.

Fon yatırımcılarının zararlarının giderilmesi ise ayrı bir süreç. Tasfiye kapsamındaki fonlardan yapılacak ara ödemeler, varlık satışları ve sorumlulardan geri kazanılabilecek tutarlara ilişkin çalışmalar devam ediyor.

Fon yatırımcılarının ödeme şartları · Fon Haberleri Fon tasfiyesinde yeni yasa teklifi: 1 milyon TL nasıl ödenecek? Sorunlu yatırım fonlarının tasfiyesinde 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılmasını da içeren yeni kanun teklifi taslağının ayrıntıları... →

Bu nedenle döviz alımlarıyla fon tasfiyesinde yatırımcılara ödenecek tutarlar arasında doğrudan bir bağlantı kurulamaz. Merkez Bankasının döviz piyasasındaki işlemleri finansal istikrarı ilgilendirirken fonların tasfiyesi SPK gözetimindeki ayrı bir hukuki ve mali süreç olarak yürütülüyor.

Reuters’a atfedilen yaklaşık 10 milyar dolarlık alımın rezerv bilançosundaki karşılığı, 9 Ekim’de sona eren haftaya ilişkin resmî TCMB istatistikleri açıklandığında daha net görülecek. Özellikle brüt döviz rezervleri ve swap hariç net rezervlerdeki değişim, kriz sonrasındaki toparlanmanın boyutunu değerlendirmek için izlenecek.