Sorunlu yatırım fonlarının tasfiyesinde 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılmasını da içeren yeni kanun teklifi taslağının ayrıntıları ortaya çıktı. Bloomberg HT’nin 9 Ekim’de yayımladığı habere göre düzenleme, yatırımcıların alacaklarının hesaplanmasından fonlardan hukuka aykırı yollarla çıkarılan varlıkların geri kazanılmasına kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Yatırımcılar açısından en önemli ayrıntı, 1 milyon TL’nin herkese koşulsuz ödenecek bir tutar olmaması. Ara ödemelerde yatırımcının net yatırım tutarı, ilgili fonun mevcut nakdi ve tasfiye tarihindeki katılma payı değeri dikkate alınacak. Teklif henüz yasalaşmadığı için taslakta yer alan yeni hükümler kesinleşmiş düzenleme niteliği taşımıyor.
İçindekiler
Fon tasfiyesinde 1 milyon TL’yi kimler alabilecek?
Teklif taslağı, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026’da tasfiyesine karar verdiği yatırım fonlarını kapsıyor. Bu fonlarda hak sahibi olduğu belirlenen yatırımcılara, nihai tasfiye alacaklarından düşülmek üzere ara ödeme yapılabilecek.
Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında olanlar için bu tutar, 1 milyon TL veya üzerinde olanlar içinse en fazla 1 milyon TL esas alınacak. Üst sınır yatırımcı başına bütün fonların toplamı üzerinden değil, her fon için ayrı uygulanıyor. SPK’nın 1 Ekim’de açıkladığı ara ödeme usulü de aynı yaklaşımı benimsiyor.
Ancak fonda yeterli nakit bulunmaması halinde hesaplanan ara ödeme hakkının tamamı hemen karşılanamayabilir. Taslağa göre dağıtılabilir para, yatırımcıların ödeme hakları oranında paylaştırılacak.
Örneğin bir fonda ara ödemeye esas toplam hak 100 milyon TL, dağıtılabilir nakit 40 milyon TL ise ödeme oranı yüzde 40 olacak. Bu durumda 1 milyon TL ara ödeme hakkı bulunan yatırımcıya 400 bin TL, 500 bin TL hakkı bulunan yatırımcıya 200 bin TL ödenebilecek.
Bu rakamlar hesaplama yöntemini göstermek için hazırlanmış temsili örneklerdir. Gerçek tutarlar her fonun kendi kayıtları ve nakit durumuna göre belirlenecek.
| Yatırımcının durumu | Öngörülen uygulama |
|---|---|
| Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında | Hesaplanan tutar ara ödemeye esas alınacak |
| Net yatırım tutarı 1 milyon TL veya üzerinde | En fazla 1 milyon TL esas alınacak |
| Fonda yeterli nakit bulunmuyor | Mevcut nakit oransal dağıtılacak |
| Yatırımcının birden fazla fonu var | Hak sahipliği fon bazında belirlenecek |
| Para piyasası fonu dışındaki fonlar | Tasfiye kararındaki katılma payı değeri sınırı uygulanacak |
Yatırımcının yatırdığı para enflasyonla hesaplanacak
Yeni teklifin öne çıkan hükümlerinden biri de net yatırım tutarının belirlenmesi. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), yatırımcıların fonlara yatırdığı ve fonlardan çektiği parayı işlem tarihlerini dikkate alarak hesaplayacak.
Taslakta bu işlemlerin TÜFE ile yurt içi üretici fiyat endeksinin (Yİ-ÜFE) aritmetik ortalaması kullanılarak endekslenmesi öngörülüyor. Alım ve satımların eşleştirilmesinde ise ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemi uygulanacak.
Burada iki ayrı hesap söz konusu. Enflasyon düzeltmesi net yatırım tutarının belirlenmesinde kullanılacak. Ara ödeme tutarına ayrıca enflasyon farkı eklenmeyecek.
Ayrıca para piyasası fonları dışındaki fonlarda ara ödeme, tasfiye kararının verildiği tarihte yatırımcının sahip olduğu katılma paylarının toplam değerini aşamayacak. Dolayısıyla geçmişte yatırılan anapara, endekslenmiş net yatırım tutarı ve ara ödemeye esas alınan tutar her yatırımcı için aynı olmak zorunda değil.
TMSF, fonlardan çıkarılan varlıkların tahsilatında görev alabilecek
Teklif yalnızca mevcut fon varlıklarının satılarak yatırımcılara dağıtılmasını düzenlemiyor. Hukuka aykırı, karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle fonlardan çıkarıldığı tespit edilen varlıkların geri kazanılması için de yeni bir tahsilat mekanizması öngörüyor.
Taslağa göre oluşan zarardan öncelikle ilgili portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak. Buradan tahsilat yapılamaması halinde SPK tarafından sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişilere başvurulabilecek.
SPK’nın bildirimi üzerine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), sorumluların malvarlığına yönelik takip ve tahsilat işlemleri yürütebilecek. Soruşturmalarda el konulan bazı varlıkların satılarak elde edilen paranın yatırımcılar için açılan geri kazanım hesaplarına aktarılması da taslakta yer alıyor.
Her fon için ayrı tutulacak bu hesaplarda biriken paralar yalnızca ilgili fonun hak sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılabilecek. Taslak, bu kaynakların başka borçlar nedeniyle haczedilmesini veya teminat gösterilmesini de engellemeyi amaçlıyor.
131 fondaki yatırımcılar için süreç nasıl ilerliyor?
SPK’nın 17 Eylül’deki kararlarıyla yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verilmişti. MKK kayıtlarına göre bu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor.
Tasfiye işlemleri ise bütün fonlarda aynı yöntemle yürütülmüyor. A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy bünyesindeki bazı fonlarda olağan tasfiye ödemeleri başlatılırken Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy fonları için farklı ara ödeme ve geri kazanım mekanizmaları devreye alındı.
SPK’nın 1 Ekim duyurusunda Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy fonları için 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılacağı açıklanmış, önceliğin para piyasası fonlarına verilmesi kararlaştırılmıştı. Yeni yasa teklifi, devam eden bu işlemlerin hukuki dayanağını ve zararın sorumlulardan tahsil edilmesine ilişkin yetkileri ayrıntılandırmayı hedefliyor.
Teklifte sermaye piyasası mevzuatına aykırı işlemlere, manipülasyona veya piyasa dolandırıcılığına karıştığı SPK tarafından tespit edilen kişilere tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmaması da öngörülüyor.
Yeni düzenleme devlet garantisi anlamına geliyor mu?
Teklif taslağında kamuya ve Hazineye ek mali yük getirilmemesi esas alınıyor. Ödemelerin kaynağı, tasfiye edilen fonların malvarlığı, geri alınan değerler ve sorumlulardan yapılacak tahsilatlar olacak.
Bu yüzden 1 milyon TL’lik sınır, bankalardaki sigortalı mevduata benzer koşulsuz bir devlet güvencesi olarak yorumlanmamalı. Fonun nakit imkânları yetersizse yatırımcı ilk aşamada hesaplanan tutarın yalnızca bir bölümünü alabilecek.
Mevcut ara ödeme kararları çerçevesinde ödeme alan yatırımcıların nihai tasfiye alacakları ayrıca hesaplanacak. Yapılan ara ödeme bu alacaktan düşülecek; ilerleyen tahsilatların yatırımcıya ne ölçüde yansıyacağı ise ilgili fonun tasfiye sonucuna bağlı olacak.
Bloomberg HT’nin aktardığı yeni taslak henüz yasalaşmış değil. Teklifin Meclis’e sunulmasının ardından kabul edilecek nihai metin, yatırımcıların ödeme koşullarında ve TMSF’nin kullanabileceği yetkilerde belirleyici olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.