Türkiye’deki yatırım fonu krizinde yüksek kazanç elde edenlere yönelik geri kazanım sürecinin kapsamı genişliyor. TMSF’nin, tasfiye kapsamındaki fonlarla bağlantılı işlemlerden enflasyona göre düzeltilmiş 10 milyon TL ve üzerinde kazanç sağladığı değerlendirilen yüzlerce gerçek ve tüzel kişiyle doğrudan temas kurduğu bildirildi. Bloomberg News’in 20 Kasım’da konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberde, söz konusu kişilerden kazançlarını gönüllü olarak iade etmelerinin istendiği aktarıldı.
Buradaki yeni gelişme, 10 milyon TL’lik sınırın ilk kez belirlenmesi değil, bu eşiği aşan yatırımcılara yönelik doğrudan temasların boyutuna ilişkin bilgi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 20 Ekim’de yaptığı açıklamada aynı eşiği işaret etmiş, önce gönüllü iade isteneceğini ve sonuç alınamazsa hukuki yolların değerlendirileceğini söylemişti. TMSF de 9 Kasım’da gönüllü iade davetlerinin sürdüğünü duyurmuştu.
10 milyon TL sınırı nasıl hesaplanıyor?
Bahsedilen tutar, yatırımcının fon hesabındaki toplam bakiyesi ya da yaptığı işlemlerin toplam hacmi değil. Haberde eşik, faiz hariç ve enflasyon etkisi düşüldükten sonra kalan kazanç üzerinden tanımlanıyor. Bu nedenle 10 milyon TL nominal kâr elde eden herkesin otomatik olarak aynı grupta değerlendirilmesi doğru değil. Kazancın hangi işlemlerden ve hangi dönemde sağlandığı, hesaplamadaki enflasyon düzeltmesi ve yetkili kurumların incelemeleri belirleyici.
Gönüllü iade talebi, tek başına kişilerin suç işlediğinin ya da bütün kazançlarının hukuka aykırı olduğunun kesinleştiği anlamına gelmiyor. Aynı şekilde bu talep, otomatik bir vergi tahakkuku veya herkese uygulanmış kesin bir geri ödeme kararı olarak da okunmamalı. İadeyi kabul etmeyen kişiler bakımından olası hukuki süreçler, somut işlem ve delillere göre ayrı değerlendirilecek.
Yüzlerce kişiye neden ulaşılıyor?
Haberde aktarılan bilgilere göre TMSF’nin hedefi, krizden yüksek kazanç elde ettiği değerlendirilen kişilerden sağlanacak iadelerle tasfiye fonlarının geri kazanım kaynaklarını artırmak. Böylece işlemleri aksayan ve tasfiye sürecine giren fonlardaki yatırımcılara yapılacak ödemelerin hızlanması amaçlanıyor. Kaynakların sözünü ettiği yaklaşık 500 bin kişi, krizden etkilenen geniş yatırımcı kitlesini ifade ediyor; bu kişilerin tamamının hâlen ödeme beklediği veya aynı miktarda zarara uğradığı sonucuna varılamaz.
İade sürecinde somut bir örnek de bulunuyor. Türkiye Sigorta, kasım ayında tasfiye kapsamındaki fonlardan geçmiş dönemde sağladığı kazanç için yaklaşık 1,6 milyar TL’yi TMSF hesabına gönüllü olarak aktardığını KAP’ta duyurmuştu. Bu işlem, tüm yatırımcılara aynı hesaplamanın uygulanacağı anlamına gelmiyor; ancak bir şirketin hesaplama ve geri ödeme sürecini kamuya açıklaması bakımından dikkat çekiyor. Türkiye Sigorta’nın 1,6 milyar TL’lik iadesinin ayrıntılarını daha önce incelemiştik.
Fon yatırımcılarına ödeme hemen yapılacak mı?
Gönüllü iade hesabına yeni para girmesi ile fon katılma payı sahibinin hesabına ödeme yapılması aynı işlem değil. İade edilen tutarların hangi fonlara atfedileceği, tasfiyedeki varlıkların nakde dönüşmesi, hak sahipliği hesapları ve ilgili ödeme kararları ayrı aşamalardan oluşuyor. Bu nedenle yüzlerce kişiye çağrı yapılması, her yatırımcı için yeni bir ödeme tarihi açıklandığı anlamına gelmiyor.
Şimşek’in 15 Kasım’da paylaştığı bilgilere göre TMSF nezdindeki iade ve geri kazanım hesaplarında toplam 35,6 milyar TL birikmişti. Bunun yaklaşık 33 milyar TL’si fonlara aktarılmış, 13 Kasım itibarıyla hesaplarda 2,6 milyar TL nakit bakiye bulunduğu açıklanmıştı. Bu tutarlar yeni çağrıların ardından oluşmuş ek tahsilat değil, önceki tarihli birikimli veriler. Fon ödemelerinde 35,6 milyar TL’nin nasıl kullanıldığını ilgili analizimizde ayrıntılandırmıştık.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın 14 Kasım’daki açıklamasında ise 10.771 yatırımcının henüz hiç ödeme almadığı, ara ödeme süreci tamamlanmayan yatırımcı sayısının 84.737 olduğu belirtilmişti. İki sayı aynı durumu göstermiyor: İlk grup ikinci grubun içinde yer alıyor. Ödemesi tamamlanmayan yatırımcıların durumunu ayrı haberimizde incelemiştik.
Şimdi hangi açıklamalar izlenecek?
Yeni haber açısından henüz netleşmeyen en önemli noktalar, doğrudan temas kurulan kişi ve şirketlerin kesin sayısı, iade için talep edilen toplam tutar ve çağrılara verilen yanıtlar. TMSF’nin 9 Kasım’da genel bir gönüllü iade açıklaması bulunmakla birlikte Bloomberg’in aktardığı bu son temasların sayısı ve tutarına ilişkin yeni bir resmî döküm yayımlanmış değil.
Yatırımcı açısından izlenecek temel gösterge yalnızca kaç kişiden para istendiği değil, bu temasların ne kadarının fiilî tahsilata dönüştüğü ve tahsil edilen kaynakların hangi fonların ödeme hesaplarına aktarıldığı olacak. Dolayısıyla 10 milyon TL eşiğiyle yürütülen sürecin başarısı, gönüllü iade davetlerinin sayısından çok tasfiye hesaplarında yaratacağı ölçülebilir kaynakla anlaşılabilecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.