ABD Başkanı Donald Trump, 20 Kasım 2026 Cuma günü Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında ABD’deki faiz oranlarının çok yüksek olduğunu savundu. Trump, faizlerin bu düzeyde kalmasını ABD Merkez Bankasının (Fed) siyasi davranmasına bağladı. Başkanın değerlendirmeleri, merkez bankasının enflasyonla mücadelede sıkı para politikasını savunduğu dönemde Beyaz Saray ile Fed arasındaki görüş ayrılığını yeniden gündeme taşıdı.
Trump, Fed Başkanı’nı kişisel olarak suçlamadığını belirtirken kurumun siyasi hareket ettiğini iddia etti. Ancak bu ifade, Fed’in kararlarının siyasi saikle alındığını kanıtlayan bir bulgu değil, ABD Başkanı’nın değerlendirmesi. Fed’in faiz kararları Federal Açık Piyasa Komitesinde (FOMC) istihdam, enflasyon ve finansal koşullar dikkate alınarak alınıyor.
Trump neden Fed’in faiz politikasına karşı çıkıyor?
Trump’ın temel itirazı, yüksek faizlerin krediye erişimi ve ekonomik faaliyeti zorlaştırması. Daha düşük borçlanma maliyetleri konut, tüketim ve yatırım harcamalarını destekleyebilir. Buna karşılık Fed açısından erken gevşeme, özellikle fiyat baskılarının kalıcı olduğu dönemlerde enflasyonun yeniden hızlanması riskini taşıyor.
Fed, 16 Eylül 2026’daki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak %3,75-%4,00 aralığına çıkarmıştı. Fed Başkanı Kevin Warsh, enflasyonun yeterince gerilemediğini vurgulamıştı. Dolayısıyla Trump’ın düşük faiz talebi ile merkez bankasının fiyat istikrarı önceliği birbirinden ayrışıyor. Bu, bugünkü açıklamanın yeni bir faiz kararı ya da indirimin başladığı anlamına gelmediği gibi, Fed’in bundan sonra hangi adımı atacağını da tek başına belirlemiyor.
Trump daha önce de ABD’nin daha düşük faizle borçlanması gerektiğini söylemişti. Eylül ayında yaptığı değerlendirmeyi Trump’ın dünyanın en düşük faizi çağrısını ele aldığımız haberimizde ayrıntılı biçimde incelemiştik.
Piyasalar neyi izleyecek?
Yatırımcılar açısından kritik soru, Trump’ın talebinden çok Fed’in bundan sonraki kararları için hangi ekonomik verilerin belirleyici olacağı. Enflasyonun yüksek seyretmesi veya enerji fiyatlarının yeniden hızlanması, faiz indirimi alanını daraltabilir. Buna karşılık ekonomik faaliyette belirgin soğuma Fed’in önündeki tercihleri değiştirebilir.
20 Kasım’da yayımlanan bir başka 2027 görünümünde Société Générale, Fed’in gelecek yıl 25’er baz puanlık iki faiz artırımı yapabileceğini öngördü. Bu, Trump’ın daha düşük faiz talebiyle ters yönde bir senaryo; fakat bankanın tahmini gerçekleşmiş ya da kesinleşmiş bir Fed kararı değil.
Yurt dışında veri merkezi kuran şirketlere vergi tehdidi
Basın toplantısının diğer önemli başlığı yapay zekâ altyapısı oldu. Trump, ABD şirketlerinin ülke dışında veri merkezi kurmasına karşı çıktığını ve böyle yatırımlar için çok yüksek vergi uygulanabileceğini söyledi. Bu açıklama, ilan edilmiş bir vergi oranı, yürürlüğe girmiş yasal düzenleme veya uygulama takvimi içermiyor.
Olası bir kısıtlamanın ayrıntıları önem taşıyor. Veri merkezi yatırımları yalnızca teknoloji şirketlerini değil, enerji talebini, altyapı finansmanını ve küresel bulut hizmetleri pazarını da etkileyebilir. ABD dışında hâlihazırda faaliyet gösteren tesislerin durumuna ilişkin somut hüküm açıklanmadığından, mevcut yatırımların otomatik olarak yasaklanacağını söylemek için erken.
İran ve petrol fiyatları da gündemdeydi
Trump, İran’la gerçek bir anlaşma yapmak istediğini, ancak Tahran’ın gündeme getirdiği koşulları kabul edemediğini belirtti. ABD’de benzin fiyatlarının seyrini İran konusunda varılacak uzlaşmayla ilişkilendirdi. Bu ifadeler, enerji piyasaları açısından jeopolitik belirsizliğin sürdüğünü gösteriyor; petrol ve benzin fiyatlarının yalnızca tek bir diplomatik gelişmeye bağlı olduğu anlamına gelmiyor.
Asya ziyaretini de değerlendiren Trump, iki ticaret anlaşmasına ulaşıldığını ve yaklaşık 10 yeni anlaşmanın daha yakında gelebileceğini söyledi. Söz konusu 10 anlaşma henüz tamamlanmış değil; başkanın geleceğe dönük açıklaması niteliğinde.
Fed ile Beyaz Saray arasındaki ayrışma neden önemli?
Trump’ın sert açıklamasının asıl piyasa etkisi, ABD faizlerinin geleceğine ilişkin beklentilerin ne ölçüde değişeceğinde görülecek. Fed’in bağımsız karar alma çerçevesi, yalnızca dolar ve tahviller için değil; hisse senetleri, altın ve gelişmekte olan ülke varlıklarının fiyatlaması için de önemli.
Bu nedenle yatırımcılar için ayrım net: Trump faizlerin düşmesini istiyor, Fed ise fiyat istikrarı ve istihdam verileri doğrultusunda karar veriyor. İki tarafın mesajları arasındaki gerilim sürse de faiz patikasının yönü açıklamalardan ziyade yaklaşan ekonomik göstergeler ve FOMC kararlarıyla netleşecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.