PwC, yapay zekâ için gereken hesaplama kapasitesinin küresel veri merkezi yatırımlarını 2026–2050 döneminde 31,6 trilyon dolara taşıyabileceğini hesapladı. Kurumun merkezi senaryosunda yıllık sermaye harcaması 2026’daki yaklaşık 800 milyar dolardan 2030’da 1,1 trilyon dolara, 2050’de ise 1,8 trilyon dolara yükseliyor.
Oxford Economics tarafından 46 ülke ve bölge için hazırlanan model, binaların yanında sunucu, depolama, ağ ekipmanı ve grafik işlemci yatırımlarını da kapsıyor. Sonuçlar 2025 fiyatlarıyla ifade ediliyor. Yapay zekâ kullanımının hızı değiştikçe toplam ihtiyacın yaklaşık 22 trilyon dolar ile 50 trilyon dolara yakın bir aralıkta gerçekleşebileceği belirtiliyor.
İçindekiler
Yatırım döngüsünü donanım yenilemeleri büyütecek
PwC’nin hesabında uzun vadeli harcamanın ana kalemi veri merkezi binası değil, tesisin içindeki bilgi ve iletişim teknolojisi ekipmanı. Söz konusu ekipmanın toplam yatırımdaki payının 2026’da yüzde 70’ten 2050’de yüzde 93’e çıkması bekleniyor. Rapora göre inşaata ayrılan her 1 dolar, ilerleyen yıllarda yaklaşık 12 dolarlık sunucu, depolama, ağ ve işlemci harcamasıyla bağlantılı.
GPU ve sunucuların çoğunlukla dört ila altı yılda yenilenmesi, yirmi yıllık bir veri merkezi ömrü boyunca üç ila beş donanım turu anlamına geliyor. Yüksek yoğunluklu raflar ayrıca elektrik bağlantısı ve soğutma sistemlerinde yeni yatırımlar gerektirebiliyor. Yatırımcı açısından değer zinciri, ilk inşaat işinden sonra da yarı iletkenler, güç ekipmanları ve soğutma teknolojileri üzerinden devam ediyor.
Donanım ağırlığı aynı zamanda eskime riskini artırıyor. Talebin beklenenden yavaş büyümesi veya yapay zekâ hizmetlerinde fiyatların gerilemesi, ileri yıllar için öngörülen yenileme bütçelerinin finansmanını zorlaştırabilir. Uzun vadeli kapasite sözleşmeleri ile elektrik tedarik anlaşmaları bu nedenle proje ekonomisinin temel girdileri arasında yer alıyor.
ABD tek başına toplamın yüzde 48’ini alabilir
Merkezi senaryoda Amerika kıtası 16,5 trilyon dolarlık birikimli harcamayla ilk sırada bulunuyor. ABD için hesaplanan 15,1 trilyon dolar, dünya toplamının yaklaşık yüzde 48’ine karşılık geliyor. İleri çip tedarik zinciri, büyük bulut şirketleri ve model geliştiricilerinin ülkede yoğunlaşması payı yukarı taşıyor.
Asya Pasifik için 8,2 trilyon dolar, Avrupa için 5,6 trilyon dolar öngörülüyor. Orta Doğu’nun 1,1 trilyon dolarlık yatırım çekebileceği, Afrika’nın ise 255 milyar dolarda kalabileceği hesaplanıyor. Avrupa’da şebeke kapasitesi, izin süreçleri ve parçalı düzenlemeler büyümeyi sınırlarken yenilenebilir enerjiye erişimi güçlü Kuzey ülkeleri daha elverişli bir konum kazanıyor.
Elektrik kapasitesi proje takvimini belirliyor
Raporda yatırım yerini etkileyen beş başlık arasında elektrik erişimi ilk sıraya konuyor. Büyük ölçekli, güvenilir ve düşük karbonlu enerjiye ulaşmak birçok pazarda arazi bulmaktan daha güç hale geldi. İletim hatları, trafo merkezleri ve uzun teslim süreli transformatörler bir veri merkezinin ne zaman faaliyete geçebileceğini doğrudan etkiliyor. Bağlantı kalitesi, veri güvenliği, GPU erişimi, düzenleyici öngörülebilirlik ve yerel toplumun onayı da sıralanan diğer unsurlar.
Çip ticaretindeki kısıtların sertleştiği senaryoda 2050’ye kadarki birikimli yatırım 25,5 trilyon dolara düşüyor. Merkezi tahmine göre yaklaşık 6 trilyon dolarlık kayıp oluşuyor. Veri egemenliğinin ağırlık kazandığı ikinci senaryoda küresel toplam yüzde 6,7 azalarak 29,5 trilyon dolara inerken yatırımın coğrafyası değişiyor. PwC, kritik iş yüklerini ülke içinde barındırma ihtiyacının Türkiye ve Polonya gibi mevcut kapasitesi görece sınırlı pazarlara ek talep getirebileceğini hesaplıyor.
Modelin gerçekleşmesi için elektrik üretimi ve şebeke bağlantılarının sunucu talebiyle aynı hızda büyümesi gerekiyor. Bir sonraki somut eşik, yıllık veri merkezi yatırımının PwC’nin 2030 için hesapladığı 1,1 trilyon dolarlık seviyeye ne ölçüde yaklaşacağı olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.