Dolar 50 TL’yi aştı! Yıl sonu beklentisine erken yaklaştı

Dolar/TL, uzun süredir kademeli biçimde yaklaştığı 50 lira eşiğinin yeniden üzerine çıktı. 3 Kasım Salı günü PiyasaDetay’ın dolar ekranında saat 02.11 itibarıyla satış kuru 50,0048 TL olarak kaydedildi. Kapalıçarşı kaynaklı başka bir serbest piyasa ekranında ise gece işlemlerinde 50,0361 TL görüldü. Gün içindeki alış ve satış fiyatları kullanılan veri kaynağına göre değişiyor.

Kurun 50 lirayı test etmesi tek seanslık büyük bir sıçramanın sonucu değil. Dolar/TL son aylarda görece dar günlük aralıklarla yükselirken psikolojik eşik yavaş yavaş yaklaştı. Üstelik bazı serbest piyasa kotasyonlarında 30 Ekim’de de kısa süreli 50 lira üzeri fiyatlar görüldü. Dolayısıyla bugünkü hareketi ‘tarihte ilk kez 50 lira’ şeklinde sunmak yerine bu seviyenin yeniden aşılması olarak okumak daha doğru.

50 lira, yıl sonu kur beklentisinden ne kadar uzak?

TCMB’nin ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,55 TL olarak açıklanmıştı. Kurun 50 lira olması, yıl sonu beklentisinin yaklaşık 1,55 TL altında bulunması demek. 50 liradan 51,55 liraya hareket, yaklaşık yüzde 3,1’lik nominal artışa karşılık geliyor. Bu bir fiyat hedefi veya gerçekleşeceği kesinleşmiş yükseliş değil; anket katılımcılarının ekim ayında verdiği beklentinin bugünkü seviyeyle karşılaştırılması.

Önceki beklentinin neden önemli olduğunu TCMB’nin ekim kur anketi analizimizde ayrıntılı incelemiştik. Ankette 12 ay sonrası için 59,26 TL öngörülürken bu rakamın 2026 yıl sonuna değil, Ekim 2027’ye uzanan ayrı bir vadeye ait olduğunu hatırlatmak gerekiyor.

TCMB anketinde yıl sonu dolar beklentisi 51,55 TL, 12 ay sonrası 59,26 TL · Ekonomi TCMB anketinde 12 aylık dolar beklentisi 59,26 TL’ye çıktı TCMB’nin ekim anketinde 12 ay sonrası dolar/TL beklentisi 58,60’tan 59,26’ya yükseldi. Yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 29,63 olurken,... →

Dolar dünyada zayıflarken TL karşısında nasıl yükselebiliyor?

2 Kasım’da euro/dolar paritesindeki yükseliş, doların euro karşısında gerilediğini gösterirken dolar/TL bazı işlem ekranlarında yukarı yönünü korudu. Burada farklı iki kur ilişkisi var: EUR/USD, doların euro karşısındaki değerini; USD/TRY ise Türk lirasına karşı değerini ölçüyor. Doların küresel ölçekte değer kaybetmesi, Türk lirasının mutlaka dolar karşısında güçlenmesi anlamına gelmiyor.

Türkiye’de fiyat artışlarının gelişmiş ülkelerden yüksek seyretmesi, orta vadede kurun nominal yönünü etkileyen unsurlardan biri. Ancak enflasyon oranından doğrudan ‘dolar şu kadar olmalı’ sonucunu çıkaramayız. Faiz farkı, TL cinsinden getiri, döviz talebi, rezervler, sermaye hareketleri ve verimlilik de kurun seyrinde rol oynuyor. Eylül sonunda yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73’tü. Bu oranı doların aynı dönemdeki hareketiyle karşılaştırmak için eşit başlangıç ve bitiş tarihlerini kullanmak gerekiyor.

İhracatçı neden daha yüksek kur istiyor?

İhracatçı için mesele yalnızca sattığı mal karşılığında kaç lira aldığı değil; o malı hangi maliyetle ürettiği. Ücret, enerji ve diğer TL giderleri hızlı yükselirken satış fiyatını döviz cinsinden aynı hızda artıramayan işletmenin kâr marjı sıkışabiliyor. Kurun maliyetlerden daha yavaş ilerlemesi, özellikle fiyat rekabetinin yoğun olduğu sektörlerde bu baskıyı artırıyor.

TİM Başkanı Mustafa Gültepe’nin ekimde dile getirdiği döviz dönüşüm desteğinin yüzde 3’ten yüzde 8’e çıkarılması talebi de bu maliyet tartışmasının parçasıydı. İhracatçıların maliyet ve istihdam baskısını ele aldığımız haberimizde bu talebin gerekçelerini incelemiştik.

Fakat 50 liralık dolar her ihracatçı için otomatik kâr artışı yaratmıyor. Ham maddesini ithal eden veya döviz borcu bulunan şirketin maliyetleri de aynı kurdan etkileniyor. İhracat gelirinin ne kadarı döviz, girdinin ne kadarı ithal ve borçların hangi para biriminde olduğu şirketten şirkete değişiyor.

Doların 50 liraya çıkması vatandaş için ne değiştirir?

Kurun yükselişi ithal ürün, akaryakıt, teknoloji cihazları ve dövizle fiyatlanan girdiler üzerinden iç fiyatlara baskı yapabilir. Etki bütün ürünlerde anında ve aynı oranda görülmez; şirketlerin stokları, fiyatlama davranışları ve vergiler fark yaratır. Ancak dövizle harcama yapan veya yurt dışı eğitim ve seyahat ödemesi bulunan tüketicinin TL karşılığı doğrudan artar.

Örneğin 1.000 dolarlık bir ödeme, 49 TL kurdan 49 bin TL, 50 TL kurdan 50 bin TL tutar. Aradaki 1.000 TL fark, yüzde 2,04’lük bir kur artışının aynı miktardaki döviz ödemesine etkisidir. Döviz alımında banka ve serbest piyasa alış-satış makası ayrıca değişebilir.

Dolar/TL’de 50 lira, piyasanın uzun süredir izlediği önemli bir yuvarlak eşik. Kurun bu seviyede kalıcılığına ilişkin değerlendirme yapmak için tek bir gece kotasyonundan çok işlem saatleri boyunca oluşan fiyatları, enflasyon verilerini ve TCMB’nin para politikası mesajlarını birlikte okumak gerekiyor. İhracatçı açısından rekabet gücü, tüketici açısından satın alma maliyeti ise aynı 50 liralık kurdan çok farklı biçimde etkileniyor.