Bloomberg’in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Türkiye’deki bazı yatırım fonu yöneticileri Borsa İstanbul’da olağandışı fiyat hareketlerine yol açtığı düşünülen işlemlere karşı düzenleyici önlemlerin güçlendirilmesini istiyor. Gündeme gelen talepler arasında piyasa manipülasyonuna yönelik cezaların ağırlaştırılması ve özellikle bazı serbest fonların işlem faaliyetlerine yönelik daha sıkı kurallar bulunuyor.
Fon yöneticilerinin çağrısını önemli hale getiren konu ise yalnızca belirli hisselerde yaşanan sert yükselişler değil. Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Türkiye piyasasında bazı küçük ölçekli şirketlerle yakın bağlantılı fon pozisyonları ve bu pozisyonların fiili dolaşım hesapları üzerindeki etkisi konusunda daha önce açık biçimde endişe bildirdi.
İçindekiler
MSCI’nın değerlendirmesinde uluslararası kurumsal yatırımcıların, bazı fon pozisyonlarında olası koordineli işlem davranışlarının fiili dolaşım tahminlerini yapay şekilde yükseltebildiğine ilişkin örnekleri gündeme getirdiği belirtildi. Endeks sağlayıcısının istediği ilerleme; nihai faydalanıcı sahipliğinde daha fazla şeffaflık, koordineli işlemlere karşı güçlü gözetim ve yapısal olarak bozulmuş fiili dolaşım oranlarının belirlenmesini sağlayacak kurallara dayanıyor.
MSCI neden Türkiye’deki fon işlemlerini yakından izliyor?
Fiili dolaşım oranı, bir şirketin hisselerinin piyasada gerçekten serbest biçimde alınıp satılabilen bölümünü ifade ediyor. MSCI gibi endeks sağlayıcıları açısından bu oran kritik; çünkü şirketlerin endekslerdeki ağırlıkları hesaplanırken yalnızca toplam piyasa değeri değil, yatırımcıların gerçekten erişebildiği hisse miktarı da dikkate alınıyor.
Sorun, görünürde serbest dolaşımda bulunan bazı payların gerçekte şirketle bağlantılı veya ortak hareket eden yapılar tarafından kontrol edildiği algısının oluşması halinde başlıyor. Böyle bir durumda hissenin yatırım yapılabilir büyüklüğü olduğundan yüksek hesaplanabilir ve bu durum endeks ağırlıklarını da etkileyebilir.
SPK haziran ayında bu alanda önemli bir adım attı. Fiili dolaşıma dahil edilmeyen pay sahiplerinin serbest veya özel fonlar üzerinden dolaylı olarak tuttukları bazı payların da belirli şartlarda fiili dolaşım dışında değerlendirilmesini sağlayan yeni çerçeve yürürlüğe girdi.
MSCI ise düzenlemenin olumlu bir adım olduğunu kabul etmekle birlikte, uluslararası yatırımcıların yeni hesaplamaların piyasadaki gerçek etkisini görmek istediğini vurguladı.
MSCI Türk hisselerinde şimdiden şirket bazında adım atabiliyor
MSCI’nın yaklaşımı yalnızca Kasım ayındaki genel değerlendirmeyle sınırlı değil. Endeks sağlayıcısı 6 Temmuz’da yaptığı açıklamada, yatırım yapılabilirlik konusunda endişe tespit edilen Türk hisselerini şirket bazında incelemeye devam edeceğini bildirdi.
Bu inceleme sonucunda bir hissenin fiili dolaşım oranı yeniden hesaplanabiliyor ve belirli fonların elindeki paylar dahil bazı pozisyonlar fiili dolaşım dışına çıkarılabiliyor.
Bunun somut örneği mayıs ayında görüldü. MSCI, Kiler Holding’de bazı hissedarları ve belirli fon pozisyonlarını fiili dolaşım dışında değerlendirerek şirketin Foreign Inclusion Factor (FIF) oranını 0,25’ten 0,145’e düşürdü. Yeni oran sonucunda şirket MSCI Global Small Cap endekslerinden çıkarıldı.
Bu karar Kiler Holding hakkında bir manipülasyon tespiti anlamına gelmiyor. Örnek, fiili dolaşım hesabındaki bir değişikliğin tek başına bir şirketin MSCI endekslerindeki konumunu değiştirebilecek kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Kasım 2026 neden Borsa İstanbul için kritik?
MSCI’nın haziran ayında verdiği mesajda Türkiye için en kritik tarih Kasım 2026 Endeks İncelemesi oldu. Kuruluş, bu tarihe kadar Türkiye piyasasında yeterli, somut ve güvenilir ilerleme görülmemesi halinde Türkiye ve endekslere uygun Türk hisselerinin gelecekte nasıl değerlendirileceğine ilişkin bir danışma süreci başlatabileceğini açıkladı.
MSCI şu aşamada Türkiye’nin Kasım 2026’da gelişen piyasa statüsünden çıkarılacağını açıklamış değil. Kasım incelemesine kadar yeterli ilerleme görülmezse Türkiye ve Türk hisselerinin nasıl ele alınacağı konusunda yeni bir danışma süreci başlatılabileceğini söylüyor. Dolayısıyla statü değişikliği bugün alınmış bir karar değil, ilerleme sağlanmaması halinde gündeme gelebilecek bir sonraki risk aşaması.
Bu ayrım önemli. MSCI’nın Türkiye’ye yönelik mevcut açıklamasında doğrudan “gelişen piyasadan sınır piyasaya düşürme” kararı bulunmuyor. Buna rağmen sürecin piyasa açısından önemi yüksek; çünkü MSCI sınıflandırmaları ve endeks ağırlıkları küresel fonların hangi piyasalara ne ölçüde yatırım yapabileceğini doğrudan etkileyebiliyor.
Olası bir statü değişikliği Borsa İstanbul’u nasıl etkileyebilir?
Türkiye’nin ileride MSCI Gelişen Piyasalar evreninden çıkarılması gibi daha sert bir senaryonun gündeme gelmesi halinde ilk etki, endeksleri pasif biçimde takip eden yabancı fonlarda görülebilir. Yalnızca gelişen piyasa endekslerini takip etmekle yükümlü fonların Türk hisselerindeki pozisyonlarını azaltması gerekebilir.
Böyle bir durumda satış baskısının büyüklüğü kararın kapsamına, Türkiye’nin ilgili endekslerdeki ağırlığına ve uygulama takvimine bağlı olur. Sermaye çıkışlarının hızlanması halinde döviz piyasasında da ek oynaklık oluşması mümkün olsa da bugün için bu senaryoyu kesin bir sonuç gibi değerlendirmek doğru değil.
Kısa vadede asıl izlenecek konu statü değişikliği tahminlerinden çok, SPK’nın mevcut düzenlemelerin ardından hangi yeni adımları atacağı ve MSCI’nın Türk hisselerinde fiili dolaşım hesaplarını nasıl güncelleyeceği olacak.
Bloomberg’in aktardığı yerli fon yöneticilerinin daha sert yaptırım çağrısı da tam bu noktada önem kazanıyor. Konu artık yalnızca birkaç küçük hissedeki sıra dışı fiyat hareketlerinden ibaret değil; Borsa İstanbul’un şeffaflığı, fiyat oluşumuna duyulan güven ve uluslararası yatırımcının Türkiye piyasasını ne kadar yatırım yapılabilir gördüğü aynı tartışmanın parçaları haline gelmiş durumda.
Kasım ayına kadar atılacak düzenleyici adımların MSCI tarafından “somut ve güvenilir ilerleme” olarak görülüp görülmeyeceği, önümüzdeki aylarda Borsa İstanbul açısından yakından izlenecek başlıklardan biri olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.