İran riyali yeni dipte, dolar 269 bin tümene çıktı

İran riyalindeki değer kaybı hafta sonuna girerken yeni bir rekora ulaştı. Serbest piyasada dolar 269 bin tümen civarına kadar yükselirken İran Merkez Bankası, devlet bankaları üzerinden 2 milyar dolara kadar döviz satışına başladı.

Reuters’ın aktardığı verilere göre dolar 3 Ekim’de yaklaşık 2 milyon 688 bin riyal seviyesinden işlem gördü. Bir tümen 10 riyale karşılık geldiği için bu rakam yaklaşık 268 bin 800 tümen ediyor. Bonbast’ın aynı güne ait arşivinde satış kuru 268 bin 500 tümen olarak yer alırken gün içinde farklı paralel piyasa ekranlarında 269 bin tümen ve üzeri fiyatlar görüldü.

Buradaki rakamlar İran Merkez Bankası’nın resmi kurunu değil, ülkede fiilen döviz talebinin fiyatlandığı serbest piyasa kurunu gösteriyor. İran riyalindeki sert değer kaybını değerlendirirken bu ayrımı göz önünde bulundurmak gerekiyor.

Merkez Bankası 2 milyar dolara kadar satışa başladı

Kurun yeni zirveye çıkmasının ardından İran Merkez Bankası piyasadaki döviz arzını artırmak için harekete geçti. Devlet televizyonuna dayandırılan bilgilere göre kamu bankaları üzerinden toplam 2 milyar dolara kadar satış yapılacak.

Merkez Bankası Başkanı’nın döviz işlerinden sorumlu danışmanı Mehdi Darabi, riyaldeki son hareketin geçici olduğunu savunurken ABD’li yetkililerin İran ekonomisine ilişkin olumsuz açıklamalarının kur üzerinde baskı yarattığını söyledi. Buna karşılık serbest piyasa verileri, son haftalarda değer kaybının hızlandığını gösteriyor.

6 günde dolar kuru yaklaşık yüzde 11 yükseldi

PiyasaDetay, 28 Eylül’de İran serbest piyasasında doların 242 bin 100 tümene çıktığını aktarmıştı. 3 Ekim’deki yaklaşık 268 bin 800 tümen seviyesi esas alındığında artış 6 günde yaklaşık yüzde 11’e ulaşıyor.

Bonbast’ın arşivi de yükselişin birkaç güne yayıldığını gösteriyor. Dolar 29 Eylül’de 255 bin 800 tümen, 30 Eylül’de 256 bin 200 tümen, 1 Ekim’de 258 bin 700 tümen ve 2 Ekim’de 261 bin 700 tümen seviyelerinde kapanmıştı. 3 Ekim’de ise 268 bin 500 tümen görüldü.

İran'da dolar 240 bin tümeni aşmıştı · Dünya Ekonomisi İran’da dolar 243.900 tümene çıktı: Riyaldeki baskı sürüyor İran serbest piyasasında dolar, 28 Eylül'de 240 bin tümen eşiğini aşarak Pashizi verilerinde 242.100 tümene kadar yükseldi. Riyal... →

Pezeşkiyan ekonomik baskının arttığını söyledi

Kur hareketiyle aynı günlerde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan ekonomiye ilişkin dikkat çekici bir açıklama geldi. Pezeşkiyan, ABD’nin deniz ablukası ve yaptırımlarına işaret ederek ekonomik baskının arttığını söyledi.

İran Cumhurbaşkanı, hükümetin olağanüstü koşulları yönetebilmek için yeni bir yapılanmaya gittiğini de açıkladı. Bu açıklama, riyalin yeni dip seviyeleri gördüğü ve ülkenin petrol gelirlerine erişiminin zorlaştığı bir dönemde geldi.

Reuters’a göre İran’da yıllık enflasyon yüzde 70’in üzerinde seyrediyor ve riyal son 1 yılda değerinin yarısından fazlasını kaybetti. Satın alma gücündeki aşınma, tasarruf sahiplerini dolar ve altına yöneltirken serbest piyasadaki döviz talebini de artırıyor.

Kur baskısında Hürmüz ve petrol gelirleri de etkili

İran ekonomisindeki döviz sıkışıklığının bir diğer ayağında petrol ihracatı bulunuyor. ABD’nin deniz ablukası ve yaptırımlar, İran’ın enerji satışlarından elde ettiği dövizin ülkeye girişini zorlaştırıyor. Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması da ticaret ve taşımacılık maliyetlerini artırıyor.

Tahran yönetimi Hürmüz’ün yeniden açılması için ABD’nin 7 koşulu kabul etmesini istiyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, şartlarda anlaşılması halinde geçişlerin 1 hafta içinde başlayabileceğini söyledi. Bu nedenle riyalin önümüzdeki dönemdeki seyri, Merkez Bankası’nın döviz satışının yanı sıra enerji ihracatı ve diplomatik gelişmelerden de etkilenecek.

İran Hürmüz için şartlarını açıkladı · Enerji Haberleri İran Hürmüz için şartlarını açıkladı: Petrol piyasasında risk sürüyor İran, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ABD ile yürütülen diplomatik sürece bağladı.... →

2 milyar dolarlık satış kısa vadede piyasaya ek döviz sağlayabilir. Ancak 28 Eylül’den bu yana görülen yaklaşık yüzde 11’lik kur artışı, baskının tek başına günlük likiditeyle açıklanamayacağını gösteriyor. Enflasyon, petrol gelirleri ve yaptırımlar tarafında belirgin bir değişim görülmedikçe riyaldeki oynaklığın sürmesi beklenebilir.