Petrol piyasasında 2 Ekim’de yön sert biçimde aşağı döndü. Brent petrol yaklaşık yüzde 3 gerileyerek yeniden 100 doların altına inerken ABD tipi ham petrol WTI’daki kayıp yüzde 3’ü aştı. Satışın arkasında bu kez yeni bir arz kesintisi değil, piyasaya ilave rezerv sürülebileceği beklentisi vardı.
Avrupa Birliği ülkeleri, Fransa’nın önerdiği 50 milyon varillik dizel rezervinin serbest bırakılmasını görüşüyor. Planın ikinci ayağında ise Uluslararası Enerji Ajansı üyelerinin 50 milyon varil ham petrol rezervini piyasaya sunması bulunuyor. Toplamda 100 milyon varile ulaşan olası müdahale, son haftalarda enerji fiyatlarına eklenen arz priminin bir bölümünü hızla geri aldı.
İçindekiler
- Brent 100 doların altına indi
- 100 milyon varilin tamamı ham petrol değil
- Dizel neden bu kadar önemli hale geldi?
- Petrol birkaç gün içinde iki farklı hikâyeyi fiyatladı
- Çin’in yakıt ihracatı kararı tabloyu daha karmaşık hale getiriyor
- Barclays düşüşe rağmen 115 dolar tahminini koruyor
- Rezerv planı henüz kesinleşmedi
- Petrol fiyatlarında şimdi hangi başlıklar izlenecek?
Brent 100 doların altına indi
Rezerv görüşmelerine ilişkin haber akışının ardından Brent petrol 99,48 dolara kadar geriledi. Günlük düşüş 2,83 dolara yaklaşırken WTI 89,52 dolara indi ve kayıp 3,35 doları buldu. Avrupa’da dizel piyasasının göstergelerinden gasoil vadeli işlemlerindeki düşüş ise yüzde 5’i geçti.
Fiyat hareketinin büyüklüğü, piyasanın son dönemde ne kadar yüksek bir arz primi taşıdığını da gösteriyor. Orta Doğu’daki savaş, Rus rafinerilerindeki üretim kayıpları ve Çin’in yakıt ihracatını sınırlaması özellikle dizel tarafında küresel arzı sıkıştırmıştı. Stratejik stokların devreye girebileceği haberi bu tabloya kısa vadede yeni bir arz kanalı ekledi.
100 milyon varilin tamamı ham petrol değil
Haberdeki 100 milyon varillik rakamın iki ayrı bölümden oluşması önemli. Fransa’nın önerisi Avrupa ülkelerinin 50 milyon varil dizel stokunu serbest bırakmasını içeriyor. Buna ek olarak IEA üyelerinin 50 milyon varil ham petrol rezervini piyasaya sürmesi değerlendiriliyor.
Yani gündemde doğrudan 100 milyon varil ham petrolün piyasaya verilmesi yok. Planın yarısı dizel, diğer yarısı ham petrol rezervlerinden oluşuyor. Bu ayrım önemli çünkü petrol piyasasında son haftalardaki asıl baskı ham petrol arzından çok rafine ürünlerde hissediliyor.
Dizel neden bu kadar önemli hale geldi?
Orta Doğu’dan ham petrol akışının kademeli olarak toparlanmasına rağmen rafineri kapasitesindeki sorunlar devam ediyor. Bölgedeki düşük rafineri üretimine Rusya’daki kesintiler ve Çin’in ekim ayı için yakıt ihracatını durdurması eklenince dizel piyasasında arz daha da sıkıştı.
Bu nedenle Avrupa’nın 50 milyon varillik dizel rezervini gündeme alması, yalnız Brent fiyatı açısından değil doğrudan rafine ürün piyasası açısından da güçlü bir mesaj verdi. Gasoil vadeli işlemlerindeki yüzde 5’i aşan düşüş de piyasanın özellikle bu bölüme verdiği tepkiyi ortaya koydu.
Petrol birkaç gün içinde iki farklı hikâyeyi fiyatladı
Brent petrol yalnızca dört gün önce yeniden 100 doların üzerine çıkmıştı. 28 Eylül sabahında fiyat 100,23 dolara ulaşmış, gün içinde 101,24 dolar görülmüştü. Aynı gün ABD-İran hattındaki diplomasi haberleriyle Brent daha sonra 97 dolar bölgesine kadar geri çekilmişti.
2 Ekim’deki düşüşün nedeni ise farklı. Bu kez jeopolitik tansiyondan ziyade doğrudan stokların piyasaya sürülme ihtimali fiyatlanıyor. Son günlerdeki hareket, petrolün artık yalnız üretim miktarına değil diplomasi, rezerv politikası ve rafineri kapasitesine aynı anda tepki verdiğini gösteriyor.
Çin’in yakıt ihracatı kararı tabloyu daha karmaşık hale getiriyor
Rezerv haberi fiyatları aşağı çekse de arz tarafındaki bütün sorunlar ortadan kalkmış değil. Çinli rafinerilerin ekim ayında Hong Kong ve Makao dışındaki pazarlara yakıt ihracatını durdurması, Asya’daki ürün arzını daraltıyor.
Özellikle Singapur, Avustralya ve Güneydoğu Asya piyasalarında Çin kaynaklı ürünlerin azalması rafineri marjlarını yükseltmiş durumda. Bu nedenle Avrupa’dan gelecek olası rezerv salımı kısa vadeli rahatlama sağlayabilir ancak küresel ürün piyasasındaki sıkışıklığın tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor.
Barclays düşüşe rağmen 115 dolar tahminini koruyor
Günlük fiyat hareketi sert olsa da petrol konusunda yükseliş beklentisini sürdüren kurumlar var. Barclays, dördüncü çeyrek Brent tahminini 20 dolar artırarak 115 dolara yükseltti. Bankanın 2026 yılı için Brent tahmini ise 100 dolar seviyesinde bulunuyor.
Bankanın yaklaşımı fiziksel petrol piyasasındaki stok düşüşlerine ve yakın vadeli arz koşullarına dayanıyor. Bu nedenle 2 Ekim’deki yüzde 3’e yakın kayıp ile orta vadeli arz beklentileri birbirinden ayrılıyor. Rezervlerin gerçekten piyasaya sürülmesi halinde kısa vadeli baskı devam edebilir, ancak fiziksel piyasadaki sıkılık sürerse fiyatlar yeniden destek bulabilir.
Rezerv planı henüz kesinleşmedi
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, 100 milyon varillik miktarın şu aşamada kesinleşmiş bir satış programı olmaması. Avrupa ülkeleri ve IEA üyeleri rezervlerin piyasaya sürülmesini görüşüyor. Planın miktarı, takvimi ve hangi ülkelerin ne kadar stok sağlayacağı henüz netleşmiş değil.
G7 tarafında yapılabilecek yeni temaslar ve ABD ile Avrupa arasındaki görüşmeler kararın yönünü belirleyebilir. Piyasa açısından haberin bundan sonraki aşaması, görüşmenin somut rezerv salımına dönüşüp dönüşmeyeceği olacak.
Petrol fiyatlarında şimdi hangi başlıklar izlenecek?
Brent’in yeniden 100 doların altına inmesi kısa vadeli görünümü değiştirirken birkaç başlık fiyat üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Avrupa ve IEA’nın rezerv kararı, Çin’in yakıt ihracatı politikası, Orta Doğu’daki sevkiyatların seyri ve rafinerilerin üretim kapasitesi bunların başında geliyor.
Son haftalarda petrol piyasasında aynı gün içinde birkaç dolarlık hareketlerin sıklaşması, haber akışına duyarlılığın halen yüksek olduğunu gösteriyor. Rezerv planının hayata geçirilmesi satış baskısını uzatabilir. Buna karşılık arz tarafındaki sıkışıklığın devam etmesi halinde 100 dolar çevresindeki fiyatlamanın yeniden hızla değişmesi şaşırtıcı olmayacak.
Enerji piyasaları Petrol ve enerji piyasalarında son gelişmeler Brent petrol, doğal gaz, rafineri, OPEC+ ve küresel enerji arzına ilişkin gelişmeleri PiyasaDetay'da takip edin. Enerji haberlerini incele
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.