Japonya’da Büyüme Beklentinin Altında Kaldı, Faiz Artışı Hâlâ Masada

Japonya’dan gelen büyüme verisi ilk bakışta Bank of Japan’ın faiz artırmak için acele etmeyeceğini düşündürebilir. Ekonomi ikinci çeyrekte yıllıklandırılmış bazda yüzde 1,1 büyürken piyasanın beklentisi yüzde 2 seviyesindeydi. Üstelik tüketim ve şirket yatırımları da aynı dönemde geriledi.

Normal şartlarda böyle bir veri merkez bankası üzerindeki faiz artırma baskısını azaltır. Japonya’da ise piyasa başka bir riski daha ağır basıyor: zayıf yen ve yükselen ithalat maliyetlerinin enflasyonu yeniden hızlandırması.

Bu ayrışma tahvil piyasasında açık biçimde görüldü. Büyüme rakamlarının beklentinin altında kalmasına rağmen Japonya’nın 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 2,925’e çıkarak yaklaşık 30 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Yatırımcılar büyümedeki zayıflığa değil, BOJ’un enflasyona karşı yeniden faiz artırma ihtimaline daha fazla ağırlık verdi.

Japonya’da büyüme neden beklentinin altında kaldı?

Büyümedeki yavaşlamanın en belirgin tarafı iç talepte görüldü. Özel tüketim ikinci çeyrekte yüzde 0,02 gerilerken sekiz çeyrektir devam eden artış serisi sona erdi. Ekonomistler tüketimde yüzde 0,5 civarında artış bekliyordu.

Şirketlerin yatırım harcamaları da yüzde 1,2 düştü. Burada beklenti yüzde 0,4 artış yönündeydi. Hanehalkının ve şirketlerin aynı dönemde harcamalarını azaltması, Japon ekonomisinin dışarıdan bakıldığında büyümeye devam etse bile içeride güçlü bir ivme yakalayamadığını ortaya koyuyor.

Tüketimdeki düşüşün tamamını ekonomik bozulmaya bağlamak da doğru değil. Devletin eğitim ücretlerine sağladığı destek, bazı hanehalkı harcamalarını aşağı çekerken kamu tüketimini artırdı. Yine de yükselen yaşam maliyetleri Japon tüketicisinin alım gücü üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor.

Zayıf büyüme neden BOJ’u faiz artışından vazgeçirmedi?

Asıl piyasa hikâyesi burada başlıyor. Japonya ekonomisi beklentinin altında büyüdüğü halde BOJ için faiz artışı beklentisinin ortadan kalkmamasının nedeni, merkez bankasının yalnızca büyümeye bakmaması.

Temmuz ayında Japonya’da üretici fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,2 yükseldi. Yen bazında ithalat fiyatlarındaki yıllık artış ise yüzde 29,1’e ulaştı. Zayıf Japon yeni, enerji ve hammaddeden gıdaya kadar ithal edilen ürünlerin maliyetini yukarı taşıyor.

Şirketlerin bu maliyetleri tüketici fiyatlarına aktarması halinde BOJ’un karşısına daha kalıcı bir enflasyon çıkabilir. Ekonomi yavaşlarken fiyatların yükselmeye devam etmesi merkez bankasının işini de zorlaştırıyor.

BOJ temmuz sonundaki toplantısında politika faizini yüzde 1 seviyesinde tuttu. Karar 8’e karşı 1 oyla alınırken kurul üyesi Hajime Takata faizin yüzde 1,25’e yükseltilmesini istedi. Banka yönetiminin mesajlarında da enflasyonun yukarı yönlü sürpriz yapma riskine önceki aylardan daha fazla vurgu yapıldı.

İlgili haber · Piyasalar BOJ Faiz Artıracak mı? Reuters Anketi Ne Diyor? Reuters’ın son anketi, Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) para politikasında sıkılaşmayı sürdürmeye hazırlandığını gösteriyor. Ekonomistlerin büyük bölümü, yıl sonuna... →

Piyasa neden büyüme verisini fazla önemsemedi?

Pazartesi günkü tahvil hareketi bu sorunun cevabını veriyor. Beklentiden düşük büyüme normalde tahvil faizlerini aşağı çekebilirdi. Japonya’da 10 yıllık tahvil faizinin tam tersine yüzde 2,925’e çıkması, yatırımcıların gelecek aylarda daha yüksek politika faizi ihtimalini fiyatlamaya devam ettiğini gösteriyor.

Reuters’a konuşan ekonomistler büyümedeki zayıflığın bir bölümünün geçici unsurlardan kaynaklandığını düşünüyor. İhracat tarafının dirençli kalması da BOJ’un önündeki tabloyu tamamen karamsar hale getirmiyor.

ABD’nin Japon hibrit otomobillerine yönelik talebi ve küresel yapay zekâ yatırımlarının yarattığı yarı iletken ekipman talebi ihracata destek sağladı. Net dış talep ikinci çeyrek büyümesine 0,5 puan katkıda bulundu.

Bu nedenle piyasa yalnızca yüzde 1,1’lik manşet büyümeye bakmıyor. İç talepteki zayıflığın geçici mi kalıcı mı olduğu ile enflasyonun sonbaharda hangi hızda ilerleyeceği birlikte değerlendiriliyor.

Faiz artışı beklentisi gerçekten azalmadı mı?

Büyüme rakamı tek başına ele alınsaydı böyle bir ihtimal beklenebilirdi. Güncel piyasa fiyatlaması ise faiz artışının hâlâ güçlü biçimde masada olduğunu gösteriyor.

Reuters’ın 14 Ağustos’ta kaynaklara dayandırdığı haberde BOJ’un 17-18 Eylül toplantısında faiz artışını değerlendirdiği belirtilmişti. Aynı dönemde piyasa fiyatlamaları da eylül ayında yeni bir artış için yaklaşık yüzde 80’e yakın olasılığa işaret ediyordu.

17 Ağustos’taki büyüme verisinin ardından bu beklentinin dağıldığına dair bir fiyat hareketi oluşmadı. Tam tersine uzun vadeli Japon tahvil faizleri yükselmeye devam etti.

Japon yeni için faiz kararı neden önemli?

BOJ’un faiz politikasının döviz piyasasında doğrudan karşılığı var. Japonya ile ABD arasındaki faiz farkının uzun süre geniş kalması, yatırımcıların düşük faizli yen üzerinden borçlanarak daha yüksek getirili varlıklara yöneldiği carry trade işlemlerini destekledi ve yen üzerinde yıllardır baskı oluşturdu.

Japon para birimindeki sert değer kaybı bu yaz Tokyo yönetimini de harekete geçirdi. Yen temmuz sonunda dolar karşısında 40 yılın en zayıf seviyelerine yaklaşırken Japonya ve ABD’nin döviz piyasasına müdahalesi gündeme geldi.

Faiz artışı yen açısından bu farkı bir miktar daraltabilecek araçlardan biri. BOJ’un daha hızlı sıkılaşacağı beklentisi güçlendikçe Japon yeninin destek bulması, beklentinin ertelenmesi halinde ise yeniden satış baskısına girmesi mümkün.

Gözler 17-18 Eylül’deki BOJ toplantısında

Büyüme verisi BOJ’un kararını biraz daha karmaşık hale getirdi. Merkez bankası erken bir faiz artışıyla zaten zayıf görünen tüketim ve yatırımları daha fazla baskılamak istemeyecek. Beklemek ise zayıf yen üzerinden gelen maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına daha fazla yansıması riskini taşıyor.

Eylül toplantısına kadar açıklanacak enflasyon, ücret ve üretici fiyatı verileri bu yüzden büyüme rakamından daha belirleyici olabilir. Özellikle şirketlerin artan ithalat maliyetlerini nihai fiyatlara ne kadar yansıttığı yakından izlenecek.

Pazartesi günü piyasadan gelen mesaj şimdilik oldukça açık. Japon ekonomisinin yüzde 2’lik beklentinin altında büyümesi faiz artışı ihtimalini ortadan kaldırmaya yetmedi.

Bundan sonraki soru yalnızca BOJ’un eylülde faizi artırıp artırmayacağı değil. Enflasyon baskısı sürerse Japonya’nın son yıllarda izlediği yavaş faiz artışı temposunun hızlanıp hızlanmayacağı da piyasanın gündeminde olacak.