Sermaye Piyasası Kurulu, son günlerde fon piyasasında başlayan ve Borsa İstanbul’a da yayılan sert hareketlerin ardından kapsamlı bir tedbir paketi açıkladı. SPK; Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy’ün kurucusu olduğu, TEFAS’ta işlem gören yatırım fonlarını alım ve satım yönünde işleme kapattı.
Kararın ikinci ve daha ağır ayağında ise SPK bülteninde isimleri tek tek yer alan 130 yatırım fonunun Kurul tarafından belirlenecek yöntemle tasfiye edilmesi kararlaştırıldı. Aynı paketle kredili hisse işlemlerinde zorunlu satış baskısını azaltabilecek geçici bir düzenlemeye de gidildi; normalde yüzde 35 olan özkaynak koruma oranı belirli şartlarla yüzde 20’ye kadar indirilebilecek.
İçindekiler
- SPK hangi portföy şirketlerinin fonlarını kapattı?
- Fonların tasfiye edilmesi ne anlama geliyor?
- Tasfiye sırasında fondaki hisselere ne olacak?
- Kredili işlemlerde yüzde 35 sınırı yüzde 20’ye çekildi
- Yüzde 20 oranı herkese otomatik uygulanmayacak
- Neden şimdi böyle bir karar alındı?
- TEFAS’ın kapatılması yatırımcı için ne değiştiriyor?
- 130 fonun tasfiyesi Borsa İstanbul’a yeni satış getirir mi?
- SPK’nın paketi satış baskısını iki taraftan kesmeye çalışıyor
Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy'ün TEFAS'ta işlem gören fonları alım ve satıma kapatıldı.
SPK bülteninde adı yer alan 130 yatırım fonunun Kurulun belirleyeceği yöntemle tasfiye edilmesine karar verildi.
Özkaynak koruma oranının yüzde 35 yerine geçici olarak yüzde 20'ye kadar uygulanabilmesine imkan tanındı.
SPK hangi portföy şirketlerinin fonlarını kapattı?
Karar yedi portföy yönetim şirketini kapsıyor: Tera Portföy Yönetimi, Pusula Portföy Yönetimi, Hedef Portföy Yönetimi, Atlas Portföy Yönetimi, A1 Portföy Yönetimi, Pardus Portföy Yönetimi ve Bulls Portföy Yönetimi.
Bu şirketlerin kurucusu olduğu ve katılma payları TEFAS’ta işlem gören tüm yatırım fonlarında platform üzerinden alım ve satım işlemleri durdurulacak.
Buradaki ayrım önemli. SPK’nın TEFAS işlem yasağı yedi şirketin platformda bulunan fonlarının tamamını kapsıyor. Tasfiye kararı ise bültende ayrıca isimleri belirtilen fonlar için uygulanacak. Güncel listede 130 fon bulunuyor.
Fonların tasfiye edilmesi ne anlama geliyor?
“Tasfiye” yatırımcının fondaki varlığının bir anda sıfırlanması anlamına gelmiyor. Yatırım fonlarının malvarlığı, fonu yöneten portföy şirketinin kendi malvarlığından ayrı tutuluyor.
Yatırım fonlarına ilişkin mevzuata göre sona eren fonun portföyündeki varlıklar tasfiye sürecinde nakde çevriliyor. Borsada işlem gören varlıklar borsada, diğer varlıklar ise kendi işlem koşullarına göre elden çıkarılıyor. Süreç sonunda oluşan tasfiye bakiyesi katılma payı sahiplerine sahip oldukları pay oranında dağıtılıyor.
Ancak bugünkü karar açısından henüz önemli bir eksik bilgi var: SPK, 130 fondaki tasfiyenin hangi takvim ve yöntemle yürütüleceğini ayrıca belirleyecek.
Bu nedenle yatırımcının “fonumdaki para hangi tarihte hesabıma geçecek?” sorusunun bugün itibarıyla kesin bir cevabı yok. Fonların portföy yapısı, varlıkların nakde dönüş süresi ve SPK’nın açıklayacağı uygulama yöntemi ödeme takvimini belirleyecek.
Tasfiye sırasında fondaki hisselere ne olacak?
Piyasa açısından en kritik soru burada başlıyor. Tasfiye edilecek fonların bir bölümünün portföyünde Borsa İstanbul’da işlem gören hisse senetleri bulunuyor.
Normal tasfiye çerçevesinde fon portföyündeki varlıkların nakde çevrilmesi gerekiyor. Fakat SPK bugünkü kararında özellikle tasfiyelerin Kurul tarafından tayin edilecek yöntemle gerçekleştirileceğini belirtti.
Dolayısıyla 130 fondaki bütün hisselerin aynı anda piyasada satılacağı sonucuna varmak için henüz erken. Satışların hangi takvimde yapılacağı, farklı bir aktarım veya tasfiye mekanizması kullanılıp kullanılmayacağı ve likit olmayan varlıkların nasıl ele alınacağı SPK’nın belirleyeceği uygulamayla netleşecek.
Bu ayrıntı Borsa İstanbul açısından kritik. Tasfiye süreci kısa sürede yüksek miktarda zorunlu hisse satışı yaratırsa fiyatlar üzerinde yeni baskı oluşabilir. Daha uzun ve kontrollü bir takvim ise piyasa etkisini azaltabilir.
Kredili işlemlerde yüzde 35 sınırı yüzde 20’ye çekildi
SPK’nın aynı karardaki ikinci önemli piyasa tedbiri kredili hisse işlemlerine yönelik.
Mevcut düzenlemede kredili sermaye piyasası işlemlerinin devamı süresince özkaynak koruma oranının asgari yüzde 35 olması gerekiyor. Kurul bu sınırın, aracı kurumların kendi risk politikaları ve müşteri talepleri dikkate alınarak yüzde 20’ye kadar esnek uygulanabilmesine karar verdi.
Uygulama ikinci bir duyuruya kadar ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar geçerli olacak.
Bu düzenleme özellikle son iki gündeki sert düşüşte kredili pozisyonları teminat tamamlama sınırına yaklaşan yatırımcılar açısından önemli. Özkaynağı yüzde 35’in altına gerileyen ancak yüzde 20’nin üzerinde kalan hesaplarda, aracı kurumun yeni esnekliği kullanması halinde hemen teminat tamamlama veya pozisyon kapatma zorunluluğu doğmayabilir.
Bu da piyasadaki zorunlu satış zincirinin büyümesini sınırlayabilecek bir tedbir.
Yüzde 20 oranı herkese otomatik uygulanmayacak
Kararın ayrıntısında önemli bir şart bulunuyor. Yüzde 20 seviyesi bütün kredili yatırımcı hesaplarında otomatik olarak devreye giren yeni kalıcı oran değil.
SPK, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun olduğu ölçüde bu esnekliği kullanabilmesine imkan veriyor. Dolayısıyla kurumlar müşteri veya pozisyon bazında daha yüksek teminat oranı uygulamaya devam edebilir.
Düzenlemenin amacı kredili pozisyonlardan kaynaklanabilecek ani zorunlu satışları azaltmak; kredi riskini ortadan kaldırmak değil.
Neden şimdi böyle bir karar alındı?
SPK kararının zamanlaması son birkaç gündeki gelişmelerle doğrudan örtüşüyor.
Önce Pusula Portföy tarafında bazı fonların katılma payı iade ödemelerinde temerrüt açıklamaları geldi. Ardından Tera Portföy’ün THF ve TP2 fonlarında benzer iade temerrütleri KAP’a bildirildi. Tera Portföy ayrıca bazı serbest fonlarda günlük fiyatlama ve çıkış koşullarını değiştirdi.
16 Eylül’de satış baskısı Borsa İstanbul geneline yayıldı. BIST 100 gün içinde 12.817 puana kadar gerilerken endekse bağlı devre kesici çalıştı; yüzlerce hisse eksiye geçti ve onlarca pay taban fiyata kilitlendi.
17 Eylül sabahında Finansal İstikrar Komitesi de sorunun sınırlı sayıdaki portföy yönetim şirketinin bazı fonlarında oluşan kredi ve likidite problemlerinde yoğunlaştığını açıkladı.
TCMB aynı saatlerde bankacılık sisteminin TL likiditesine erişimini genişleten adımlar atarken SPK’nın son kararı doğrudan fonlar ve kredili işlemler tarafına müdahale ediyor.
TEFAS’ın kapatılması yatırımcı için ne değiştiriyor?
Karar kapsamındaki yedi portföy şirketinin TEFAS’ta işlem gören fonlarında artık platform üzerinden yeni alış ve satış işlemi yapılamayacak.
Bu karar özellikle son günlerde yüksek miktarda iade talebiyle karşılaşan fonlar açısından yeni çıkış akışını kesiyor. Aynı zamanda fonlara yeni yatırımcı girişini de durduruyor.
Mevcut yatırımcıların tasfiye kapsamındaki fonlardaki katılma payları ise ortadan kalkmıyor. Tasfiye sürecindeki yatırımcı hakları fon malvarlığı üzerinden devam ediyor ve tasfiye bakiyesi pay oranında dağıtılıyor.
130 fonun tasfiyesi Borsa İstanbul’a yeni satış getirir mi?
SPK kararından sonra piyasanın cevap arayacağı temel soru bu olacak.
Tasfiye kapsamındaki fonların önemli bölümünde hisse senetleri bulunuyor. Normal şartlarda bu varlıkların tasfiye sırasında nakde çevrilmesi gerekiyor. Buna karşılık satışların ne kadar sürede ve hangi yöntemle yapılacağını henüz bilmiyoruz.
Bu nedenle “130 fon tasfiye ediliyor, bütün hisseler hemen satılacak” şeklindeki bir okuma mevcut kararın söylediğinden daha ileri gider.
Asıl piyasa göstergesi SPK’nın açıklayacağı tasfiye yönteminde ortaya çıkacak. Portföylerin kontrollü biçimde çözülmesine imkan sağlayan bir takvim açıklanması ile kısa sürede nakde dönüş gerektiren bir model arasında Borsa İstanbul açısından büyük fark var.
SPK’nın paketi satış baskısını iki taraftan kesmeye çalışıyor
Kararın iki ayağı birlikte değerlendirildiğinde hedef daha net görülüyor.
Bir tarafta sorun yaşayan fonlarda TEFAS üzerinden yeni alış ve satış emirleri durduruluyor ve belirlenen fonlar kontrollü tasfiye sürecine alınıyor. Diğer tarafta kredili işlemlerde özkaynak sınırı yüzde 35’ten yüzde 20’ye kadar esnetilerek teminat tamamlama kaynaklı zorunlu hisse satışlarının önüne geçilmeye çalışılıyor.
Bu tedbirlerin piyasa üzerindeki ilk etkisinden daha önemli olan bölüm, fon tasfiyesinin nasıl uygulanacağı olacak. SPK’nın bundan sonra açıklayacağı yöntem, hem fon yatırımcılarının paralarına hangi takvimde ulaşacağını hem de fon portföylerindeki hisselerin Borsa İstanbul’a hangi hızda geleceğini belirleyecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.