SEBI Türev Sözleşmelerinin Uzlaşma Fiyatını Değiştirecek

Hindistan Menkul Kıymetler ve Borsa Kurulu, türev sözleşmelerinin uzlaşma fiyatını belirleyen yöntemi değiştirmeye hazırlanıyor. SEBI’nin inceleme kararı, yeni kapanış müzayedesi sırasında gösterge endeksteki geçici yüzde 2,5’lik düşüşün bazı BSE Sensex satım opsiyonu primlerini yüzde 400 ile yüzde 500 arasında yükseltmesinin ardından geldi. Düzenleyici önerdiği değişiklikleri bir hafta içinde görüşe açacak.

SEBI, hisse senedi nakit piyasasında kapanış fiyatlarını belirlemek için Closing Auction Session adı verilen seansı 3 Ağustos’ta başlatmıştı. İlk ayda farklı borsaların endeks kapanış seviyeleri arasında ayrışmalar görüldü. Opsiyon fiyatlarındaki sert dalgalanmalar ve özellikle türev sözleşmelerinin vade günlerinde manipülasyon ihtimali de piyasa katılımcılarının geri bildirimlerine girdi.

Kapanış seansındaki fiyat türev piyasasına taşındı

Kapanış müzayedesi, emirleri seansın son bölümünde eşleştirerek tek bir kapanış fiyatı üretmeyi amaçlıyor. Hindistan’da hisse ve endeks türevlerinin uzlaşma değerleri nakit piyasadaki kapanış fiyatlarıyla bağlantılı olduğu için kısa süreli bir sapma opsiyon primlerine ve vade sonu hesaplarına doğrudan yansıyabiliyor. Perşembe günü Sensex’in gösterge kapanış değerindeki ani hareket, kullanım fiyatına yakın satım opsiyonlarında birkaç dakika içinde katlanan primler yarattı.

Uzlaşma fiyatı, vade sonunda açık pozisyonların hangi değerden kapatılacağını belirliyor. Hesaplama döneminin dar olması ya da son seanstaki sınırlı sayıdaki emrin ağırlık kazanması, yatırımcıların ödeyeceği veya alacağı tutarı değiştirebilir. SEBI’nin üzerinde çalıştığı düzenleme bu bağlantıyı daha dirençli hale getirmeyi ve tek bir kapanış anındaki olağan dışı hareketlerin türev tarafında büyümesini sınırlamayı hedefliyor.

Opsiyon primindeki yüzde 400’ü aşan sıçrama, endeksin gün içindeki kalıcı yön değişiminden kaynaklanmadı. BSE’nin yayımladığı gösterge kapanış değerindeki geçici sapma, satım sözleşmelerinin vade sonu değerine ilişkin hesabı kısa sürede değiştirdi. Fiyat daha sonra normale yaklaşsa bile kapanışa yakın açık pozisyon taşıyan yatırımcılar yüksek oynaklık ve likidite riskiyle karşılaştı.

Ocak ayında yayımlanan ilk düzenleme, türev işlemi bulunan paylarda kapanış müzayedesinin uygulanmasını ve seansın emir toplama, rastgele kapanış ve fiyat belirleme aşamalarını tanımlamıştı. Yeni sistem, Hindistan piyasasını Londra ve New York gibi büyük merkezlerde kullanılan kapanış müzayedelerine yaklaştırdı. Uygulamanın ilk haftalarında Nifty 50 ile Sensex kapanışları arasında olağanın üzerinde farklar oluşması ise yöntemin yerel piyasa yapısına uyarlanması gerektiği tartışmasını başlattı.

SEBI bir hafta içinde taslak yayımlayacak

Düzenleyici kurum, hangi formülün değişeceğini henüz açıklamadı. Değerlendirilebilecek seçenekler arasında daha uzun bir fiyat ortalaması kullanılması, olağan dışı emirlerin etkisini sınırlayan kurallar ve türev vade günlerine özel hesaplama adımları bulunuyor. Söz konusu seçenekler piyasa yorumudur ve SEBI’nin nihai tercihi görüş belgesi yayımlandığında anlaşılacak.

Değişiklik, Hindistan’ın yüksek hacimli endeks opsiyonu piyasasında aracı kurumların risk modellerini ve vade sonu pozisyon yönetimini etkileyebilir. BSE ve NSE’nin teknik uygulamaları da seçilecek formüle göre yeniden düzenlenebilir. SEBI’nin görüş belgesinin en geç 10 Eylül’e kadar yayımlanması bekleniyor. Belgede uzlaşma fiyatının hangi veri aralığıyla hesaplanacağı ve yeni yöntemin yürürlük tarihi yer alacak.