Orta Doğu Petrol İhracatı Eylülde Günlük 12,8 Milyon Varile Çıktı

Orta Doğu’daki yedi büyük üreticinin ham petrol ihracatı eylülde günlük 12,8 milyon varile çıktı. Kpler’ın 28 Eylül’de yayımlanan öncü tanker takip verileri, bu miktarın ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın başladığı şubat ayından beri görülen en yüksek seviye olduğunu belirtiyor. Yine de bölgesel akış, şubattaki günlük 18,8 milyon varilin 6 milyon varil altında; başka bir ifadeyle savaş öncesi düzeyin yaklaşık üçte biri hâlâ kayıp.

Toparlanmanın ağırlığı Suudi Arabistan’da

Eylül artışında Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri öne çıktı. Suudi Arabistan’ın günlük ham petrol sevkiyatının ağustostaki 2,446 milyon varilden eylülde yaklaşık 5,4 milyon varile yükselmesi bekleniyor. Aylık karşılaştırmada artış 2,95 milyon varile ulaşıyor; bu da sevkiyatın bir ayda iki kattan fazla büyüdüğü anlamına geliyor.

Değişimin en belirgin görüldüğü nokta Basra Körfezi kıyısındaki Ras Tanura terminali oldu. Limandan yapılan yüklemeler ağustostaki günlük 929 bin varilden eylülde 3,6 milyon varile yaklaştı. Yaklaşık dört katlık sıçramaya rağmen Ras Tanura hâlâ şubattaki 6,411 milyon varillik seviyenin yüzde 44 kadar altında bulunuyor. Dolayısıyla limandaki toparlanma, savaş öncesi kapasitenin tamamen geri döndüğü anlamına gelmiyor.

Sevkiyat rotası yeniden Hürmüz’e yöneldi

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline petrol taşıyan Doğu-Batı boru hattının saldırılarda hasar görmesi, yüklemelerin doğudaki limanlara kaydırılmasına yol açtı. Hürmüz Boğazı üzerinden geçen ham petrol ihracatının eylülde günlük yaklaşık 7,4 milyon varile ulaşması bekleniyor. Geçen hafta boğazdan çıkan 19 çok büyük ham petrol tankerinin her biri yaklaşık 2 milyon varil taşıdı; toplam kapasite 38 milyon varile karşılık geliyor.

Rota değişimi bir günde oluşmadı. Suudi üreticiler, Yanbu’daki aksamanın ardından Asyalı alıcılara ulaşmak için Umman açıklarındaki gemiden gemiye transferleri de kullandı. Eylül verisi, bu geçici çözümlerin ardından Ras Tanura ve Hürmüz hattının yeniden daha büyük bir pay üstlendiğini ölçüyor.

12,8 milyon varil neden tam iyileşme sayılmıyor?

Veri seti Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Umman, Katar, Kuveyt ve İran’dan çıkan yüklemeleri kapsıyor. Günlük 12,8 milyon varil, ağustos ayına göre güçlü bir iyileşme sunsa da şubatla arasındaki yüzde 32’lik açık kapanmış değil. Güvenlik riski, tanker bulunabilirliği, sigorta ve navlun maliyetleri ile boğaz çevresindeki transfer kapasitesi, üretilebilen petrolün alıcıya ulaşma hızını sınırlamaya devam ediyor.

Kpler rakamlarının öncü nitelikte olması da önemli. Otomatik Tanımlama Sistemi vericisini kapatarak boğazdan geçen gemiler hesaplamaya dahil değil ve ay sonu tamamlandığında rakamlar güncellenebilir. Bu nedenle 12,8 milyon varil kesinleşmiş resmî ihracat istatistiği değil, izlenebilen tanker hareketlerinden üretilmiş güncel bir tahmin.

Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan tanker, gaz taşıyıcısı, dökme yük ve konteyner gemileri dahil günde yaklaşık 125 büyük ticari gemi geçiyordu. Boğaz, küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20’si açısından kilit rota konumundaydı. Eylüldeki ihracat artışı fiziksel arz kaygısını kısmen azaltabilir; ancak daha uzun rota ve yüksek taşıma maliyeti, varil fiyatındaki rahatlamanın nihai enerji maliyetine aynı ölçüde yansımasını engelleyebilir.