Brent Petrol Yüzde 3 Düştü: Fiyat 100 Dolar Sınırında

Petrol fiyatlarında dört işlem gününe yayılan satış pazartesi günü hızlandı. Brent petrol yüzde 3,28 düşüşle 100,46 dolara gerilerken ABD ham petrol göstergesi 92,93 dolar çevresine indi. Brent gün içindeki en düşük seviyesine çekildi ve 100 dolar sınırına kadar yaklaşarak son 11 günün en zayıf bölgesini test etti.

Satışın merkezinde, Orta Doğu’daki arz kesintisinin kalıcı biçimde derinleşeceği korkusunun bir miktar azalması bulunuyor. ABD ile İran arasında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında diplomatik temas kurulabileceğine ilişkin beklenti güçlenirken Suudi Arabistan’ın aksayan ihracatı Hürmüz ve Umman açıklarındaki gemiden gemiye transferlerle sürdürmesi piyasaya beklenenden daha fazla petrol ulaşmasını sağladı.

Suudi ihracatı beklenenden güçlü kaldı

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısına uzanan East-West boru hattı saldırılar nedeniyle aksadı. Normal şartlarda bu gelişme, Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı artırdığı için petrol fiyatlarında daha sert bir yükseliş yaratabilirdi. Fakat Saudi Aramco, Basra Körfezi terminallerinden çıkan petrolü Umman açıklarında başka tankerlere aktararak sevkiyatın bir bölümünü korudu.

Uydu ve tanker takip verileri Suudi ihracatının eylül ayında günlük 4 milyon varilin üzerine çıktığını gösteriyor. Ağustosta bu miktar yaklaşık 2,4 milyon varil seviyesindeydi. Hürmüz üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatın günlük 2,9 milyon varile yaklaşması, piyasadaki “ihracat uzun süre devre dışı kalacak” varsayımını zayıflattı.

Umman çevresindeki gemiden gemiye transfer hacmi de eylülde günlük yaklaşık 2,5 milyon varile yükseldi. Ağustosta 1,4 milyon varil civarında bulunan hacmin kısa sürede bu noktaya gelmesi, üreticilerin ana boru hatlarındaki ve limanlardaki sorunlara rağmen alternatif bir taşıma düzeni kurabildiğini gösteriyor. PiyasaDetay’ın Suudi ihracatındaki toparlanmayı ele aldığı önceki haberde başlayan fiyat geri çekilmesi, yeni haftada 100 dolar sınırına taşındı.

Diplomasi ihtimali risk primini azalttı

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olduğunu söylemesi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu öncesinde müzakere ihtimalini yeniden fiyatlamaya soktu. İran tarafı görüşme için koşullarını açıklarken, henüz kesinleşmiş bir toplantı veya ateşkes bulunmuyor.

Bu nedenle petrol piyasasındaki hareket, çatışmanın bittiği yönündeki bir fiyatlama değil. Son haftalarda hızla yükselen jeopolitik primin bir bölümünün geri verilmesi söz konusu. Petrolün 108 doların üzerinden 100 dolar çevresine inmesi, piyasanın yeni bir fiziksel kesinti yaşanmadığı sürece mevcut sevkiyat düzeninin devam edebileceğini düşünmeye başladığını gösteriyor.

Hürmüz’deki tablo hâlâ normalleşmedi

Fiyat düşerken fiziksel taşımacılık tarafındaki riskler ortadan kalkmış değil. Hafta sonunda Hürmüz Boğazı’ndan geçen emtia gemilerinin sayısı 17’de kaldı. Önceki hafta sonundaki sayı 37’ydi. Savaş öncesinde boğazdan günlük ortalama yaklaşık 125 gemi geçiyordu. Bazı tankerlerin güvenlik gerekçesiyle konum vericilerini kapatarak ilerlemesi kesin sayımı zorlaştırsa da trafik eski düzeyinden belirgin biçimde uzakta.

Alternatif sistemin maliyeti de yüksek. Umman açıklarında petrolü bir tankerden diğerine aktarmak zaman, ek gemi ve sigorta gerektiriyor. Çok büyük ham petrol tankerlerinde taşıma maliyetinin varil başına 30 doların üzerine çıktığı örnekler bulunuyor. Üreticilerin daha yüksek navlun üstlenmesi ve bazı satışlarda indirim uygulaması, varil fiyatındaki gerilemenin enerji ticaretindeki toplam maliyet baskısını aynı ölçüde ortadan kaldırmadığını anlatıyor.

100 doların altı için yeni veri gerekiyor

Brent’in 100 dolar sınırına gelmesi psikolojik açıdan önemli, ancak gün içindeki yüzde 3’lük kaybın devamı yeni bilgilere bağlı olacak. East-West boru hattının ne kadar kapasiteyle yeniden çalışacağı, Suudi Arabistan’ın Umman üzerinden yaptığı aktarmaların sürdürülebilirliği ve ABD–İran temasından somut bir sonuç çıkıp çıkmayacağı petrolün yönünü belirleyecek.

Türkiye açısından Brent’teki düşüş olumlu bir maliyet sinyali verse de pompa fiyatlarına aynı oranda ve aynı gün yansıması beklenmemeli. Akaryakıt fiyatlarında Akdeniz ürün fiyatları, rafineri marjları, dolar/TL, vergi düzenlemeleri ve dağıtım maliyetleri birlikte etkili oluyor. Ham petrol gerilerken yüksek navlun ve sınırlı ürün arzı devam ederse motorin ve benzin tarafındaki rahatlama daha sınırlı kalabilir.