Goolsbee: Faiz artışı da bekleme de masada

Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, 2 Ekim’de Fox Business’a verdiği röportajda faiz artışı ile faizi sabit tutma seçeneklerinin ikisinin de “masada” olduğunu söyledi. Mesaj, Fed’in politika faizini 16 Eylül’de 25 baz puan artırarak yüzde 3,75–4,00 aralığına çıkarmasından ve 27–28 Ekim toplantısına üç haftadan az süre kalmasından sonra geldi.

Goolsbee’nin değerlendirmesinde belirleyici ayrıntı, zayıf görünen istihdam verisini politika değişikliğini zorunlu kılan bir kırılma olarak görmemesi. Chicago Fed Başkanı, iş gücü piyasasının istikrarlı seyrettiğini, Fed’in çift hedefi içinde asıl sorunun ise yüksek enflasyon tarafında bulunduğunu belirtti. Böylece eylül istihdam raporunun ardından güçlenen “Fed kesinlikle bekler” yorumuna mesafe koydu.

Eylül istihdamı neden kapıyı kapatmadı?

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosunun 2 Ekim tarihli resmî raporuna göre tarım dışı istihdam eylülde 29 bin kişi arttı, işsizlik oranı yüzde 4,2’de kaldı. Son 12 aydaki aylık ortalama istihdam artışı ise 45 bin oldu. Bu rakamlar işe alımların hız kaybettiğini gösterse de Goolsbee açısından iş gücü piyasasında ani ve yaygın bir bozulmaya işaret etmiyor.

Raporun ayrıntıları da aynı ikili tabloyu destekliyor. Sağlık sektöründeki istihdam artışı 17 binle son 12 aylık 33 bin ortalamasının altında kalırken büyük sektörlerin hiçbirinde belirgin bir aylık sıçrama görülmedi. Buna karşılık ortalama saatlik kazanç yüzde 0,1 artarak 37,81 dolara çıktı. Fed için zayıflayan işe alım temposu kadar ücretlerin ve fiyatların birlikte nasıl hareket ettiği de önem taşıyor.

Buradaki ayrım önemli: Düşük istihdam artışı tek başına faiz artışını devre dışı bırakmıyor. İşsizlik oranının belirgin biçimde yükselmemesi ve enflasyonun hedefe dönüşüne ilişkin kanıtların yetersiz kalması, Fed’in fiyat istikrarına daha fazla ağırlık vermesine yol açabilir. Goolsbee de yeni bir adım için enflasyonun yeniden yüzde 2’ye yöneldiğini gösteren kanıt görmek istediğini vurguladı.

“İki seçenek masada” ne anlama geliyor?

Açıklama, ekim toplantısında faiz artışının kesinleştiği anlamına gelmiyor. Goolsbee bir FOMC üyesi olarak kendi değerlendirmesini paylaşıyor; kararı kurul verecek. Faizin sabit tutulması, eylüldeki artışın ekonomi ve fiyatlar üzerindeki etkisini izlemek için zaman kazandırabilir. Yeni bir artış ise enflasyon baskısının kalıcılaştığına ilişkin daha güçlü veriler gelmesi halinde gündeme gelebilir.

Ekim toplantısında yeni ekonomik projeksiyon ve “nokta grafiği” yayımlanmayacak. Bu nedenle karar metnindeki risk değerlendirmesi ile toplantı sonrasındaki basın toplantısı, piyasanın sonraki adımı okumasında daha fazla ağırlık taşıyacak. Goolsbee’nin iki seçeneği açık bırakması, tek bir veriye dayalı kesin yönlendirmeden özellikle kaçınıldığını gösteriyor.

Piyasa fiyatlaması ile Fed yetkilisinin mesajını da ayırmak gerekiyor. Eylül istihdam raporunun ardından vadeli piyasalarda ekim toplantısında faizin sabit kalacağı yönündeki beklenti güçlendi. Goolsbee’nin sözleri ise bu fiyatlamayı onaylayan bir taahhüt değil; enflasyon görünümü bozulursa yukarı yönlü seçeneğin hâlâ kullanılabileceğine dair bir uyarı.

Yatırımcı için kritik eşik enflasyon kanıtı

Goolsbee’nin çerçevesi, önümüzdeki haftalarda yalnız manşet istihdam sayısına bakmanın yetersiz kalacağını gösteriyor. Çekirdek fiyat baskıları, ücret artışları ve enflasyon beklentileri, 27–28 Ekim toplantısındaki tartışmanın yönünü belirleyebilir. İş gücü piyasası istikrarlı kalırken bu göstergeler yeniden hızlanırsa faiz artışı olasılığı canlı kalacak; fiyat baskıları gevşerse bekleme seçeneği daha güçlü hale gelecek.

Bu ayrım varlık fiyatlarına da farklı kanallardan yansıyor. Faiz artışı olasılığının güçlenmesi kısa vadeli ABD tahvil getirileri ve dolar üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir; bekleme seçeneğinin öne çıkması ise finansman koşullarında ek sıkılaşma endişesini azaltabilir. Ancak kararın arkasında zayıf büyüme varsa, faizin sabit kalması hisse senetleri için tek başına olumlu bir sinyal sayılmaz.

Son açıklamanın piyasa açısından püf noktası, zayıf istihdam verisinin Fed’in kararını otomatik olarak “bekleme”ye çevirmemesi. Goolsbee, risk dengesini istihdamdaki yavaşlama ile enflasyondaki kalıcılık arasında kuruyor ve ekim toplantısı öncesinde her iki politika seçeneğini de açık bırakıyor.