ABD’de 300 Milyon Dolarlık Yapay Zekâ Sunucusu Sevkiyatı Davası

ABD’de açılan yeni dava, yapay zekâ çiplerine yönelik ihracat kontrollerinin sevkiyat zincirinde nasıl aşılabildiğine ilişkin somut rakamlar içeriyor. Savcılığın iddiasına göre 300 milyon doları aşan yüksek performanslı bilgisayar sunucuları, gerekli lisanslar alınmadan Malezya ve Singapur üzerinden Çin’e gönderildi.

ABD Adalet Bakanlığı’nın 1 Ekim 2026 tarihli açıklamasında, Kaliforniya merkezli Earthmade Computer’ın sahibi Greg Lui’nin üç suçlamayla gözaltına alındığı belirtildi. İddianame 29 Eylül’de düzenlendi. Dosyadaki tüm suçlamalar iddia niteliğinde; sanık, mahkeme kararıyla suçlu bulunana kadar masum kabul ediliyor.

Sevkiyat zinciri üçüncü ülkeler üzerinden kuruldu

İddianameye göre şirket, 2023 ile 2024 arasında ihracat kontrolüne tabi yüksek performanslı sunucuları ABD’deki üreticilerden satın aldı. Belgelerde alıcı ve nihai varış noktası olarak lisans gerektirmeyen ülkeler gösterildi. Sunucuların önce Malezya ve Singapur’a, oradan Çin’deki alıcılara sevk edildiği öne sürülüyor.

Bu yöntem ihracat kontrolünün kritik noktasını ortaya koyuyor. Denetim yalnız ürünün ABD’den çıktığı ilk ülkeye bakmıyor; nihai kullanıcı ve son varış noktası da lisans yükümlülüğünü belirliyor. Savcılık, ABD’li üreticilere sunulan belgelerin gerçek son kullanıcıyı ve hedef ülkeyi gizlediğini iddia ediyor.

27 sunuculuk siparişin bedeli 7,61 milyon dolar

Dosyadaki örnek işlemlerden biri Ocak 2024’e ait. Bir Malezya şirketinin ihracat kısıtlamalı grafik işlemcilere sahip 70 sunucu almak istediği, ardından ABD’li bir üreticiye 27 sunucu için yaklaşık 7 milyon 614 bin dolarlık sipariş verildiği belirtiliyor. Basit hesapla bu siparişte sunucu başına ortalama tutar yaklaşık 282 bin dolara ulaşıyor.

Sunucular Los Angeles’tan Kuala Lumpur’a gönderildi. Savcılığa göre aynı 27 cihaz daha sonra Çin merkezli bir alıcıya aktarıldı. Bu tek işlem, iddia edilen 300 milyon doları aşan toplam hacmin küçük bir bölümünü oluşturuyor.

Earthmade’in Ocak-Ekim 2024 döneminde Malezya merkezli iki sevkiyat şirketinden 176 milyon doların üzerinde ödeme aldığı da iddianamede yer aldı. Bu tutar, dosyada belirtilen 300 milyon doları aşan toplam ürün değerinin yaklaşık yüzde 59’una karşılık geliyor. Ödeme akışı, sevkiyatların ekonomik ölçeğini gösteren ayrı bir veri olarak sunuldu.

Dava teknoloji ticareti açısından ne anlatıyor?

İncelenen ürünler, gelişmiş hesaplama ve yapay zekâ uygulamalarında kullanılan ABD üretimi grafik işlemcileri taşıyan sunuculardan oluşuyor. Resmî açıklamada belirli bir çip üreticisinin adı verilmedi. Ürünlerin hangi model işlemcileri içerdiği de açıklanmadığı için dosyayı tek bir şirketin satışı veya sorumluluğu olarak okumak mümkün değil.

Sanık; ihracat kontrol kurallarını ihlal için komplo, ülke dışına kaçakçılık ve kara para aklama amacıyla komplo suçlamalarıyla karşı karşıya. Mahkeme süreci, sevkiyat belgelerinin ve ödeme akışının iddiaları destekleyip desteklemediğini belirleyecek. Şimdilik doğrulanan olgu, 300 milyon doları aşan sunucu ticaretinin federal bir iddianamenin konusu olması.