Endonezya borsasında MSCI kaynaklı satış dalgası yeni haftaya taşındı. Jakarta Composite endeksi, 16 Ekim Cuma günü yüzde 11,57 gerilemesinin ardından 19 Ekim Pazartesi işlemlerinde de yüzde 5’in üzerinde düşerek yaklaşık altı yılın en düşük düzeyine indi. Endeks gün içindeki işlemlerde 4.907 puan çevresini gördü; daha sonra 4.923 puan civarında fiyatlandı. Bunlar gün içi seviyeler olup kesinleşmiş gün sonu kapanışı olarak değerlendirilmemeli.
Küresel endeks sağlayıcısı MSCI’ın Endonezya’yı gelişen piyasalar sınıfından çıkararak daha sınırlı kapsamlı “standalone” statüsüne taşıma ihtimalini gündeme getirmesi, cuma gününden bu yana yabancı sermayenin geleceğini tartışmaya açtı. Statü değişikliği henüz kesinleşmedi. Buna karşılık fiyat hareketi şimdiden sert: İki seanslık düşüşün bileşik büyüklüğü, pazartesi gün içindeki yaklaşık yüzde 5’lik kayıp esas alındığında yüzde 16’ya yaklaşıyor.
İki seansın bilançosu: Endeks 5.185 puandan 4.923 puana
Endonezya borsası cuma gününü 5.185,11 puanda tamamlamıştı. Pazartesi 4.923,26 seviyesine gerilemesi, yalnızca yeni seanstaki yaklaşık yüzde 5,05’lik düşüşü ifade ediyor. Cuma günkü yüzde 11,57’lik kayıp da hesaba katıldığında iki seansın bileşik değer kaybı yaklaşık yüzde 16 oluyor.
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| 16 Ekim günlük düşüş | %11,57 |
| 16 Ekim kapanışı | 5.185,11 puan |
| 19 Ekim gün içi seviye | Yaklaşık 4.923 puan |
| İki seanslık bileşik kayıp | Yaklaşık %16 |
Hesaplamada yüzde 11,57 ve yaklaşık yüzde 5,05 ayrı ayrı toplamak yerine, düşüşlerden sonra kalan endeks değerleri çarpıldı. Bu nedenle iki günlük kayıp yüzde 16,62 değil, yaklaşık yüzde 16 düzeyinde. Pazartesi işlemleri devam ettiği için gün sonu rakamı değişebilir.
Geçen haftaki ilk satışın boyutunu ve MSCI’ın statü değerlendirmesinin kapsamını PiyasaDetay’ın 16 Ekim tarihli Endonezya borsası haberinde ayrıntılı biçimde aktarmıştık. Cuma günkü tarihsel kaybı yeniden anlatmak yerine, yeni seansta ortaya çıkan baskıya ve yetkililerin adımlarına odaklanıyoruz.
5,6 milyar dolarlık fon çıkışı henüz gerçekleşmedi
Goldman Sachs, Endonezya’nın MSCI endekslerinden tamamen çıkarılması halinde pasif endeks fonlarında yaklaşık 5,6 milyar dolarlık satış yaşanabileceğini hesaplıyor. Bu tutar olası senaryoya ilişkin bir tahmin; 19 Ekim itibarıyla gerçekleştiği doğrulanmış bir çıkış değil.
Pasif fonlar, izledikleri endeksin bileşenlerini ve ağırlıklarını takip ediyor. Bir piyasa endeks kapsamından çıkarılırsa söz konusu fonların portföylerini değiştirmesi gerekebilir. Buna karşılık aktif yönetilen fonlar aynı anda ve aynı miktarda satış yapmak zorunda değil; yatırım kararları farklılaşabilir.
Reuters’ın aktardığı verilere göre yabancı yatırımcıların Endonezya hisselerindeki yılbaşından bu yana net satışları yaklaşık 4,88 milyar dolar. Bu rakam gerçekleşmiş geçmiş işlem akışını ifade ediyor. Goldman Sachs’ın 5,6 milyar dolarlık senaryosuyla toplanarak kesinleşmiş bir toplam çıkış gibi sunulamaz.
Jakarta’da düşüş limiti yüzde 7’ye çekildi
Endonezya Borsası, satışların hızlanmasının ardından hisseler için günlük aşağı yönlü fiyat hareketi sınırını yüzde 7’ye indirdi. Önceki sınırın yarıya çekilmesi, piyasa işleyişinde ani satışların etkisini sınırlamayı hedefliyor. Bu adım talebi otomatik olarak artırmıyor; fiyat hareketinin seans içindeki sınırlarını değiştiriyor.
Borsa yönetiminin MSCI yetkilileriyle 19 Ekim’de görüşerek uyarının gerekçelerini ve beklentileri netleştirmesi planlandı. Düzenleyici kuruluşlar da piyasa manipülasyonu ve şeffaflıkla ilgili incelemeler kapsamında çeşitli yaptırımlar açıkladı. MSCI’ın eleştirilerinin odağında ortaklık yapılarının görünürlüğü, işlemlerdeki davranışlar ve denetim uygulamalarının etkinliği bulunuyor.
Bu adımlar kısa vadeli piyasa tepkisini yatıştırabilir; ancak MSCI’ın değerlendirmesinde kritik olan düzenlemelerin kalıcı biçimde uygulanıp uygulanmadığı. Endeks sağlayıcısının nihai kararına ilişkin takvim ile bugünkü borsa düşüşünün aynı olay olmadığını ayırmak gerekiyor.
Hisse satışı rupiah ve tahvil piyasasına da yansıdı
MSCI uyarısı yalnızca hisse piyasasını etkilemedi. Endonezya rupiahı zayıflarken 10 yıllık devlet tahvili getirisi yüzde 7,4 dolayına ulaştı. Hisse, kur ve tahvil piyasalarının eş zamanlı baskı altında kalması, yabancı yatırımcının ülke riskini daha geniş çerçevede yeniden fiyatladığına işaret ediyor.
Endonezya’nın makroekonomik büyüklüğüyle borsa endeksindeki statüsü farklı konular. PiyasaDetay’ın Endonezya ekonomi verileri sayfasında ülkenin büyüme, enflasyon, dış ticaret ve kamu borcu göstergelerini ayrıca incelemek mümkün. MSCI değerlendirmesi bu makro verilerin tek başına kötüleştiği anlamına gelmiyor; uluslararası yatırımcıların işlem yaptığı sermaye piyasasının erişilebilirliği ve güvenilirliği de değerlendiriliyor.
19 Ekim’deki sert hareketin devamı açısından iki somut başlık öne çıkıyor: MSCI görüşmesi sonrasında duyurulacak açıklamalar ve yabancı yatırımcıların gerçek alım-satım akışı. Nihai statü kararı açıklanmadan Endonezya’nın MSCI gelişen piyasalar endekslerinden kesin çıkarıldığını yazmak doğru olmayacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.