Dünya Bankası emtiada yüzde 23 artış bekliyor, gıda baskısı 2027’ye uzanıyor

Dünya Bankası, küresel emtia fiyatlarının 2026’da yüzde 23 yükselmesini bekliyor. Kurumun 28 Ekim’de yayımladığı Emtia Piyasaları Görünümü raporuna göre enerji fiyatlarındaki artış yüzde 32’ye ulaşacak. Genel emtia sepetinde 2027 için düşüş öngörülse de gıda fiyatları iki yıl boyunca yükselmeyi sürdürecek.

Raporda gıda emtiaları için 2026’da yaklaşık yüzde 10, 2027’de yüzde 7 artış tahmini bulunuyor. Kurum, iki yıllık toplam yükselişi yuvarlanmış olarak yüzde 18 veriyor. Bu ayrıntı, gelecek yıl enerji fiyatları gerilese bile gıdadaki maliyet baskısının hemen çözülmesini beklemediğini gösteriyor.

Gıdada iki yıllık artış nasıl yüzde 18 oluyor?

Açıklanan yıllık oranlar art arda uygulandığında 100 birimlik bir emtia sepeti önce 110’a, ardından 117,7’ye çıkıyor. PiyasaDetay’ın yuvarlanmış tahminlerle yaptığı bu hesap yüzde 17,7 artış veriyor. İkinci yılın zammı, ilk yıl yükselen tabana uygulanıyor.

Bu hesap küresel gıda hammaddesi fiyatlarının ölçeğini açıklıyor. Türkiye’de market sepetinin veya TÜFE içindeki gıda grubunun aynı oranda artacağına ilişkin bir tahmin içermiyor. Döviz kuru, işleme ve dağıtım maliyetleri ile yurt içindeki arz koşulları tüketici fiyatlarına geçişi değiştirebilir.

Petrolde baz senaryo ile risk senaryosu ayrışıyor

Dünya Bankası’nın yeni görünümünde Brent petrolün yıllık ortalaması 2026 için 91 dolar, 2027 için 79 dolar olarak tahmin ediliyor. Bunlar yıl sonu fiyat hedefleri değil, bütün yılın ortalamasına ilişkin öngörüler.

Temel senaryo, küresel emtia arzını etkileyen çatışmalarda büyük bir şiddetlenme yaşanmamasına dayanıyor. Orta Doğu’daki çatışmanın tırmanması, Rus petrol altyapısındaki hasarın sürmesi, Karadeniz tahıl sevkiyatlarının aksaması ve güçlü bir El Niño’nun birlikte gerçekleştiği olumsuz senaryoda ise 2027 Brent ortalaması 105 dolara çıkabiliyor.

105 dolar, 79 dolarlık temel tahminin yaklaşık yüzde 32,9 üzerinde. Bu oran iki ayrı senaryonun hesaplanmış farkı; kurumun kesin gerçekleşmesini beklediği bir fiyat artışı değil. Aynı olumsuz tabloda gıda emtiaları temel tahminden yüzde 12 daha pahalı olabiliyor.

Raporda 2026 petrol arzının yüzde 5,2, tüketiminin yüzde 2,5 daralacağı öngörülüyor. Talep gerilerken arzın tüketimin altında kalması stoklardan çekilişi sürdürüyor. Kurumun yeni bir arz kesintisine karşı kırılganlık uyarısı bu stok kaybına dayanıyor.

Metallerde 2026 için yüzde 25 yükseliş, 2027 için yüzde 3 gerileme bekleniyor. Gübre fiyatlarında ise bu yıl yüzde 14 artışın ardından gelecek yıl 2025 seviyelerine dönüş öngörülüyor. Böylece tek bir genel emtia tahmininin altında enerji, tarım ve sanayi girdileri için farklı maliyet yolları oluşuyor.