ABD Donanması, uçak gemilerinde görev yapacak yeni nesil F/A-XX savaş uçağının geliştirilmesi için Boeing’i seçti. Pentagon tarafından verilen sözleşmenin değeri 20 milyar doları aşıyor. Kararın duyurulmasının ardından Boeing hissesi seans sonrası işlemlerde yaklaşık yüzde 3 yükselirken, ihaledeki rakibi Northrop Grumman’ın hissesi geriledi.
Boeing’in 29 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre şirket, program kapsamında altıncı nesil savaş uçağını tasarlayacak, üretecek ve donanmaya teslim edecek. Açıklanan tutar seri üretim siparişini değil, tam ölçekli geliştirme aşamasını ve test uçaklarını kapsıyor. Uçağın kesin adedi, birim maliyeti ve ilk uçuş takvimi henüz paylaşılmadı.
F/A-XX, Super Hornet filosunun yerini alacak
F/A-XX programı, ABD Donanmasının F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler filosunu 2030’lu yıllardan itibaren yenileme planının merkezinde bulunuyor. Yeni platformun uçak gemilerinden görev yapması, F-35C ile birlikte kullanılması ve insansız hava araçlarıyla koordineli operasyon yürütmesi hedefleniyor.
Boeing, yarışta Northrop Grumman’ı geride bıraktı. Lockheed Martin ise 2025 yılında değerlendirme sürecinin dışında kalmıştı. Şirket böylece ABD Hava Kuvvetlerinin F-47 programının ardından ikinci büyük altıncı nesil savaş uçağı geliştirme işini de portföyüne ekledi.
20 milyar dolarlık tutar neden doğrudan gelir sayılmıyor?
Sözleşmenin yüksek değeri Boeing’in savunma birimi için uzun vadeli bir sipariş görünürlüğü sağlıyor, fakat tutarın tamamı kısa sürede gelire dönüşmeyecek. Geliştirme programlarında ödemeler tasarım, prototip, test ve teslimat kilometre taşlarına bağlı olarak yıllara yayılıyor. Programın kârlılığı da sözleşmenin maliyet yapısı ile teknik takvime uyuma göre şekillenecek.
Boeing’in savunma projelerinde geçmişte karşılaştığı maliyet aşımları, yatırımcıların yalnız sözleşme büyüklüğüne bakmamasını gerektiriyor. Sabit fiyatlı geliştirme işleri, beklenenden yüksek mühendislik ve üretim giderleri oluştuğunda yüklenici üzerinde zarar baskısı yaratabiliyor. F/A-XX sözleşmesinin ayrıntılı ödeme ve risk paylaşım koşulları kamuoyuna açıklanmadı.
Şirketin savunma tarafındaki kazanımı, ticari uçak operasyonlarındaki güvenlik ve kalite gündeminden ayrı bir gelir kanalı oluşturuyor. Boeing, eylül ayında FAA’ya 3,1 milyon dolarlık güvenlik cezası ödemişti. Yeni ihale, yatırımcıların şirket değerlemesinde ticari havacılık ile savunma bölümünü farklı risk ve nakit akışı profilleriyle değerlendirmesine yol açabilir.
Programda sıradaki somut adımlar
Boeing’in St. Louis tesisleri geliştirme ve prototip üretiminde başlıca merkezlerden biri olacak. Donanma, F/A-XX’in 2030’lu yıllarda filoya katılmasını planlıyor; ilk uçuş tarihi ile seri üretim kararı açıklanmış değil. Bundan sonraki mali göstergeler, Pentagon’un yıllık bütçelerinde programa ayıracağı ödenekler ve Boeing’in savunma bölümünde açıklayacağı birikmiş sipariş tutarı olacak.
İhalenin kaybeden tarafı Northrop Grumman’ın karara itiraz edip etmeyeceği de takvimi etkileyebilir. Resmî itiraz süreci başlatılırsa geliştirme çalışmalarının başlangıcı ertelenebilir. Şimdilik kesinleşen adım, Boeing’in tasarım ve geliştirme yüklenicisi olarak seçilmesi; uçak adedi ve seri üretim bütçesi daha sonraki Pentagon kararlarıyla belirlenecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.