Boeing FAA’ya 3,1 Milyon Dolar Ceza Ödedi

Boeing, ABD Federal Havacılık İdaresi’nin 737 MAX üretimindeki güvenlik ve kalite ihlalleri nedeniyle belirlediği 3,1 milyon dolarlık cezayı ocak ayında ödedi. Ödemenin yapıldığı daha önce kamuya açıklanmamıştı. FAA ile Boeing, cezanın tamamının ödendiğini 2 Eylül’de doğruladı.

FAA, Eylül 2025’te Boeing’e toplam 3 milyon 139 bin 319 dolar tutarında ceza önermişti. Kurum, ihlallerin Eylül 2023 ile Şubat 2024 arasında gerçekleştiğini ve 5 Ocak 2024’te Alaska Airlines’a ait 737 MAX 9 uçağının kapı tapasının havada kopmasıyla bağlantılı uygulamaları da kapsadığını açıklamıştı. Tutar, yürürlükteki mevzuatın izin verdiği azami sivil ceza yetkisi kullanılarak hesaplandı. Boeing’in ocak ayında yaptığı ödeme, önerilen tutarın tamamını kapsadı.

FAA yüzlerce kalite ihlali tespit etti

Düzenleyici kurum, Boeing’in Washington eyaletindeki Renton 737 fabrikası ile o dönemde tedarikçisi olan Spirit AeroSystems’ın Wichita tesisinde yüzlerce kalite sistemi ihlali belirledi. İncelemeler, Alaska Airlines olayından önceki ayları ve olay sonrasındaki üretim kontrollerini kapsadı.

FAA’nın bulguları arasında uçuşa elverişli olmadığı değerlendirilen iki uçağın onaya sunulması da yer aldı. Ayrı bir olayda Boeing çalışanının, FAA adına yetkilendirilmiş görevleri yürüten bir çalışma arkadaşına teslimat programını korumak amacıyla 737 MAX için onay vermesi yönünde baskı yaptığı kaydedildi. Çalışma arkadaşı, uçağın düzenleyici standartları karşılamadığı sonucuna varmıştı.

Kapı tapası olayına ilişkin incelemeler, söz konusu parçadaki dört temel cıvatanın eksik olduğunu belirledi. Olayın ardından 737 MAX 9 uçakları geçici olarak yere indirildi. FAA, Boeing’in üretim hızını aylık 38 uçakla sınırladı. Üretim sınırı Ekim 2025’te kaldırıldı fakat kurumun fabrika ve kalite sistemi üzerindeki gözetimi devam etti.

Sertifika yetkisi kademeli olarak geri verildi

FAA, Boeing’in yeni 737 MAX ve 787 uçaklarına uçuşa elverişlilik sertifikası verme yetkisini uzun süre doğrudan kendi bünyesinde tuttu. Eylül 2025’te sınırlı bir geçiş başladı ve Boeing ile kurum sertifikaları dönüşümlü haftalarda düzenledi. Sekiz aylık incelemede iki tarafın verdiği sertifikalarda benzer üretim kalitesi sonuçları görüldü.

Sertifika yetkisinin geçmişi, denetimin neden şirket için hassas olduğunu anlatıyor. FAA, iki ölümcül kazanın ardından 2019’da yeni 737 MAX uçaklarının sertifikalarını Boeing’e bırakmayı durdurdu. Üretim kalitesi sorunları nedeniyle 787 programındaki yetki de 2022’de geri alındı. Kurum, teslim edilecek her uçağı ayrı ayrı inceleyerek sertifikaları kendisi düzenledi. Süreç Boeing’in teslimat planları üzerinde doğrudan bir düzenleyici kontrol oluşturdu.

Temmuz 2026’da alınan yeni kararla Boeing’in tüm yeni 737 MAX ve 787 uçakları için üretim sonu sertifikalarını yeniden düzenlemesine izin verildi. FAA, kararın aylar süren veri ve güvenlik incelemesinin ardından geldiğini bildirdi. Yetki devri, şirketin kendi denetim sorumluluğunu artırırken FAA gözetimini ortadan kaldırmıyor.

Ceza tutarı caydırıcılık tartışmasını bitirmedi

ABD Senatörü Richard Blumenthal, önerilen cezanın Boeing için kolayca karşılanabilecek bir maliyet olduğunu savunarak yaptırımın caydırıcılığını eleştirmişti. Senato soruşturmasında şirket çalışanlarının üretim süreçlerine ilişkin ciddi kaygıları da kayda geçirilmişti.

Ödeme, Boeing’in geçmiş kalite sorunlarına ilişkin mali yükümlülüklerinden birini kapattı. Ceza tutarı şirketin bilançosunda büyük bir yük yaratmasa da güvenlik bulguları teslimat takvimi ve üretim kapasitesiyle doğrudan bağlantılı. Düzenleyici risk fabrikalardaki üretim disiplini, teslimat temposu ve FAA’nın devam eden gözetimiyle bağlantılı kalacak. Sertifika yetkisinin yeniden kullanıldığı dönemdeki üretim kalitesi, gelecek denetimlerin en somut ölçütünü oluşturacak.