Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam brüt rezervleri, 13 Kasım 2026 ile sona eren haftada 2,11 milyar dolar azalarak 158,95 milyar dolara geriledi. Ancak düşüş rezervlerin bütün bileşenlerinde görülmedi. Altın rezervlerinin dolar karşılığı 4,34 milyar dolar azalırken brüt döviz rezervleri 2,23 milyar dolar yükseldi. Böylece toplam rezervdeki gerilemenin altın kaleminde yoğunlaştığı bir hafta geride kaldı.
19 Kasım’da yayımlanan haftalık veriler, bir önceki haftadaki yükselişin ardından rezervlerin yeniden 159 milyar doların altına indiğini gösteriyor. Rakamları anlamak için yalnızca toplam bakiyeye değil, altın ve dövizin ayrı ayrı nasıl hareket ettiğine bakmak gerekiyor.
TCMB’nin altın ve döviz rezervleri ne kadar oldu?
6 Kasım haftasında 161,06 milyar dolar olan toplam brüt rezervler 13 Kasım haftasında 158,95 milyar dolara indi. Altın rezervleri 104,04 milyar dolardan 99,70 milyar dolara gerilerken döviz rezervleri 57,02 milyar dolardan 59,25 milyar dolara çıktı.
| Rezerv kalemi | 6 Kasım | 13 Kasım | Haftalık değişim |
|---|---|---|---|
| Altın rezervleri | 104,04 milyar $ | 99,70 milyar $ | −4,34 milyar $ |
| Brüt döviz rezervleri | 57,02 milyar $ | 59,25 milyar $ | +2,23 milyar $ |
| Toplam brüt rezerv | 161,06 milyar $ | 158,95 milyar $ | −2,11 milyar $ |
Yuvarlanmış rakamlarla altın kalemindeki düşüş, toplam rezerv kaybından daha büyük görünüyor. Bunun nedeni aynı haftada döviz varlıklarının artarak toplam üzerindeki olumsuz etkiyi kısmen dengelemesi. Dolar bazında altın rezervi yaklaşık %4,2 azalırken döviz rezervindeki artış yaklaşık %3,9 oldu.
Altın rezervlerindeki azalma satış yapıldığı anlamına mı geliyor?
Hayır, yalnızca bu tabloya dayanarak böyle bir sonuca varılamaz. TCMB’nin açıkladığı altın rezervi, altının dolar cinsinden değerini gösterir. Altın fiyatındaki değişimler, altın miktarındaki hareketler ve rezerv yönetimi kapsamındaki işlemler bu değeri etkileyebilir. Bu nedenle 4,34 milyar dolarlık gerilemeyi doğrudan aynı tutarda altın satışı şeklinde yorumlamak doğru olmaz.
Benzer şekilde döviz rezervlerindeki 2,23 milyar dolarlık yükseliş de tek başına Merkez Bankasının piyasadan o tutarda net döviz satın aldığını kanıtlamaz. Brüt stoktaki değişimi işlem akışlarından, net rezervlerden ve swap hariç göstergelerden ayırmak gerekir. TCMB’nin rezerv yönetimi açıklamaları bu farklı varlık ve işlemlerin nasıl ele alındığını ortaya koyuyor.
Geçen hafta PiyasaDetay’da yayımladığımız altın rezervlerindeki 2 milyar dolarlık artışın neden tek başına alım anlamına gelmediğini anlatan değerlendirme de aynı ayrımın ters yöndeki örneğiydi.
Bir önceki haftanın kazanımı geri mi verildi?
30 Ekim’de 158,11 milyar dolar düzeyinde bulunan toplam brüt rezervler, 6 Kasım’da yaklaşık 2,96 milyar dolarlık yükselişle 161,06 milyar dolara çıkmıştı. Son haftadaki 2,11 milyar dolarlık gerilemeye rağmen toplam rezerv, iki hafta önceki düzeyinin yaklaşık 843 milyon dolar üzerinde kaldı. Yani tek haftalık düşüş, önceki haftanın bütün artışını ortadan kaldırmadı.
Burada izlenmesi gereken mesele, altın fiyat ve değerleme etkisinden bağımsız rezerv eğiliminin ne ölçüde güçlendiği. Bu nedenle haftalık brüt rezerv verisi tek başına dış finansman görünümünün tamamını anlatmıyor. Önceki haftanın genel bilançosu için 6 Kasım haftasındaki TCMB rezerv artışı analizine de bakılabilir.
Döviz mevduatındaki hareket rezervlerle aynı şey değil
Aynı tarihte açıklanan para ve banka istatistikleri, yurt içi yerleşiklerin yabancı para mevduatında da farklı bir tablo ortaya koydu. Parite etkisinden arındırılmış verilerde toplam yabancı para mevduatı yaklaşık 5,16 milyar dolar arttı. Bu artışın yaklaşık 5,29 milyar doları tüzel kişilerden gelirken gerçek kişilerin mevduatında yaklaşık 133 milyon dolarlık azalma kaydedildi.
Şirketlerin döviz hesaplarında artış olması ile TCMB’nin brüt döviz rezervlerinin yükselmesi aynı ekonomik büyüklük değildir. İlki bankalarda tutulan mevduatların değişimini, ikincisi merkez bankasının rezerv varlıklarını ifade eder. İki verinin eş zamanlı hareketinden doğrudan nedensellik veya toplam bir döviz giriş tutarı çıkarmak mümkün değildir.
13 Kasım haftasının verileri bir arada okunduğunda öne çıkan sonuç, toplam brüt rezervlerin altın kalemindeki sert gerilemeyle düşmesine karşın döviz varlıklarının güçlenmiş olmasıdır. Bundan sonraki haftalarda altın rezervlerinin dolar değerinin yanı sıra net ve swap hariç rezerv göstergelerinin seyri, bu ayrışmanın geçici mi yoksa daha kalıcı bir eğilimin parçası mı olduğunu anlamak açısından önemli olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.