Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam rezervleri, 6 Kasım 2026 ile biten haftada 158,11 milyar dolardan 161,06 milyar dolara yükseldi. Haftalık toparlanma yaklaşık 2,96 milyar dolar oldu. Aynı dönemde swap hariç net rezervlerin 24,28 milyar dolardan 27,44 milyar dolara çıkması, yükselişin yalnızca brüt toplamla sınırlı kalmadığını gösterdi.
Ancak bugün açıklanan rakamı, son aylardaki kaybın bütünüyle geri kazanılması şeklinde okumak doğru değil. TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın 12 Kasım Enflasyon Raporu sunumunda aktardığı karşılaştırmaya göre brüt rezervler 27 Şubat’ta 210 milyar dolar düzeyindeydi. 6 Kasım’daki 161,06 milyar dolarlık seviye, bu referansın hâlâ yaklaşık 48,94 milyar dolar altında. Dolayısıyla son haftadaki yükseliş bir toparlanma işareti verse de tek başına kalıcı yön değişimini kanıtlamıyor.
İçindekiler
30 Ekim'de 158,11 milyar dolar olan toplam, 6 Kasım'da 161,06 milyar dolara çıktı.
24,28 milyar dolardan 27,44 milyar dolara yükseldi; artış yaklaşık 3,16 milyar dolar.
27 Şubat'taki 210 milyar dolarlık referansın yaklaşık 48,94 milyar dolar altında.
Rezervlerdeki 3 milyar dolarlık artış nereden geldi?
Haftalık veriler rezerv artışının iki bileşene yayıldığını gösteriyor. Brüt döviz rezervleri 56,09 milyar dolardan 57,02 milyar dolara, altın rezervlerinin dolar cinsinden değeri ise 102,02 milyar dolardan 104,04 milyar dolara çıktı. Toplam artışın yaklaşık üçte ikisi altın tarafında oluştu.
| Rezerv göstergesi | 30 Ekim | 6 Kasım | Haftalık değişim |
|---|---|---|---|
| Brüt döviz rezervi | 56,09 milyar $ | 57,02 milyar $ | +0,93 milyar $ |
| Altın rezervi | 102,02 milyar $ | 104,04 milyar $ | +2,02 milyar $ |
| Toplam brüt rezerv | 158,11 milyar $ | 161,06 milyar $ | +2,96 milyar $ |
| Net uluslararası rezerv | 38,01 milyar $ | 41,18 milyar $ | +3,17 milyar $ |
| Swap hariç net rezerv | 24,28 milyar $ | 27,44 milyar $ | +3,16 milyar $ |
Rakamlar terminalde yer alan 6 Kasım haftalık TCMB verilerinin milyar dolar cinsinden yuvarlanmış karşılıklarıdır. Yuvarlama nedeniyle alt kalemlerdeki farkların toplamı manşet rakamdan birkaç milyon dolar sapabilir.
Altın rezervi 2 milyar dolar arttı: TCMB altın mı aldı?
Altın rezervlerinin dolar karşılığındaki yaklaşık 2,02 milyar dolarlık artış, doğrudan aynı tutarda fiziki altın satın alındığı anlamına gelmiyor. Bu kalemde altın miktarının yanı sıra ons fiyatındaki değerleme değişimi de etkili olabiliyor. Altın rezervlerinin dolar cinsinden yükselmesi ile fiziksel stokun ton olarak büyümesi ayrı ölçüler.
Karahan’ın aynı gün yaptığı sunumda bu ayrımın önemi açıkça görülüyor. Başkan, 27 Şubat–6 Kasım dönemindeki 49 milyar dolarlık brüt rezerv azalışının 28 milyar dolarının altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklandığını bildirdi. Bir haftalık altın rezervi toparlanmasını değerlendirirken de değerleme etkisini göz ardı etmemek gerekiyor.
Brüt rezervlerin dolar değeri; piyasa işlemleri, altın fiyatları, parite hareketleri, banka yükümlülükleri ve diğer bilanço kalemlerinden etkilenebilir. Bu nedenle toplam rezervin 2,96 milyar dolar artması, TCMB’nin piyasadan aynı tutarda döviz aldığı anlamına gelmez.
Swap hariç net rezervler neden daha önemli?
Brüt rezervler Merkez Bankasının toplam dış varlıklarını gösterse de bu büyüklük tek başına kullanılabilir net döviz tamponunu anlatmıyor. Net rezervler, ilgili dış yükümlülükler dikkate alındığında farklı bir görünüm ortaya koyuyor. Swap işlemlerinin etkisini dışarıda bırakan net gösterge ise rezervin niteliğini izlemeyi kolaylaştıran tamamlayıcı bir ölçü.
6 Kasım haftasında net uluslararası rezerv 38,01 milyar dolardan 41,18 milyar dolara çıkarken swap hariç net rezerv 24,28 milyar dolardan 27,44 milyar dolara yükseldi. İki göstergenin de artması olumlu bir haftalık gelişme. Bununla birlikte daha uzun dönemli eğilimi belirlemek için hareketin sonraki haftalarda sürmesi ve rezerv yeterliliğinin kısa vadeli yükümlülüklerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
49 milyar dolarlık kaybın ne kadarı geri alındı?
27 Şubat için Karahan’ın kullandığı 210 milyar dolarlık seviyeyi referans aldığımızda, 30 Ekim’de fark yaklaşık 51,89 milyar dolardı. 6 Kasım’daki yükselişle bu fark yaklaşık 48,94 milyar dolara indi. Yani son hafta, aynı referansa göre oluşan açığın yaklaşık yüzde 5,7’sini kapatmış oldu.
Bu karşılaştırma, “rezerv kaybı bitti” ile “rezerv kaybının küçük bir bölümü telafi edildi” arasındaki farkı ortaya koyuyor. Ayrıca şubat sonundaki seviyeye göre değişimin önemli bir kısmı altının piyasa değerine bağlı; tüm kaybı döviz müdahalesi veya doğrudan sermaye çıkışı olarak sınıflandırmak yanlış.
Rezervlerdeki uzun dönemli iniş çıkışların daha önceki örneğini, TCMB rezervlerinin 167,4 milyar dolara gerilediği haftaya ilişkin haberimizde de incelemiştik. O yazıdaki 2 Ekim seviyesiyle son veriler farklı haftaları gösteriyor.
Rezervlerde toparlanmanın devamı için ne izlenecek?
Önümüzdeki haftalarda brüt döviz rezervlerinin ve altın rezervlerinin birlikte artıp artmadığı, swap hariç net rezervlerin yönü ve altın fiyatlarının değerleme etkisi kritik olacak. Bir başka önemli ayrıntı, haftalık rezerv istatistikleriyle aylık resmî rezerv varlıkları verilerinin aynı dönemi ölçmemesi. Ekim ay sonunu gösteren aylık veride 158,1 milyar dolarlık seviye yer alırken 6 Kasım haftalık rakamı 161,06 milyar dolara yükselişi yansıtıyor.
Sonuç olarak 6 Kasım haftasında rezervlerde bir toparlanma var ve net göstergeler de bunu destekliyor. Ancak tek haftalık 2,96 milyar dolarlık artış, şubat sonundan beri yaşanan yaklaşık 49 milyar dolarlık gerilemeyi henüz tersine çevirmiş değil. Piyasa açısından asıl test, bu hareketin birkaç hafta boyunca sürmesi ve döviz bileşeninin daha güçlü bir katkı vermesi olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.