Suudi Petrol Hattı Açılmazsa Küresel Arzın Yüzde 4’ü Riskte

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e petrol taşıyan Doğu-Batı hattındaki kesinti birkaç günden uzun sürerse küresel petrol arzının yüzde 4’üne kadar olan bölümünü riske atabilir. Hat üzerinden Yanbu limanına yönlendirilen günlük yaklaşık 4 milyon varillik akış durdu. İhracat şimdilik limandaki stoklarla sürdürülüyor.

Suudi ham petrol alıcıları ve petrol ticareti kaynaklarının hesaplamasına göre Yanbu’daki mevcut stoklar 5 ila 7 gün boyunca sevkiyata yetebilir. Hattın bu süre içinde kısmen de olsa çalışmaya başlamaması halinde, stok tamponu erirken Kızıldeniz çıkışlı yüklemelerde kesinti gündeme gelecek.

Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı hattı, ülkenin doğusundaki üretim bölgelerini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya bağlıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki savaş kaynaklı geçiş kaybı büyüdükçe bu güzergâh Suudi petrolünün dünya pazarına ulaşmasında ana çıkışlardan biri haline geldi. Cuma günkü insansız hava aracı saldırısının ardından hattın kapatılması, Basra Körfezi’ni devre dışı bırakan bu alternatif yolu da kesti.

Yanbu stokları sınırlı bir tampon sağlıyor

Yanbu’daki ham petrol depolama kapasitesinin yaklaşık 35 milyon varil olduğu tahmin ediliyor. Mısır’daki Ayn Sukhna’da 18 milyon, Akdeniz kıyısındaki Sidi Kerir’de ise 20 milyon varillik kapasite bulunuyor. Ancak ticaret kaynakları bu depoların tamamının dolu olmadığını belirtiyor.

Ayn Sukhna ile Sidi Kerir, Kızıldeniz’den Akdeniz’e uzanan SUMED sistemi üzerinde ek esneklik sağlıyor. Yine de bu depolar yeni petrol üretmiyor. Doğu-Batı hattından Yanbu’ya taze akış gelmezse mevcut variller kullanıldıkça sevkiyat kapasitesi daralacak.

Günlük 4 milyon varillik olası kayıp, tek başına küresel arzın yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor. Bu rakam, hattın kapalı olduğu her gün piyasadan aynı miktarda petrolün kesin olarak çekildiği anlamına gelmiyor. Suudi Arabistan depolardan yüklemeye devam ediyor. Asıl risk, stokların tükenmesiyle ihracatın düşmesi ve kaybı telafi edecek başka bir güzergâhın bulunmaması.

Onarım takvimi henüz açıklanmadı

Hasarın boyutu ve hattın ne zaman yeniden devreye alınacağı konusunda Suudi makamlardan resmî bir takvim gelmedi. Piyasa kaynaklarının tahminleri de birbirinden uzak. Bir değerlendirme onarımın 5 ila 6 hafta sürebileceğini belirtirken, başka bir kaynak daha erken kısmi pompalamanın mümkün olduğunu düşünüyor.

Aradaki fark petrol dengesi için büyük. Birkaç gün içinde kısmi akış sağlanırsa Yanbu’daki stoklar ihracat sürekliliğini koruyabilir. Haftalara uzanan tam kapanma ise günlük milyonlarca varillik yeni bir açığı, zaten daralmış olan küresel arzın üzerine ekler.

Savaş öncesinde Orta Doğu’dan dünya pazarına günde yaklaşık 22 milyon varil petrol gidiyordu. Hürmüz Boğazı’ndaki akışın son dönemde günlük 6 ila 9 milyon varil aralığına indiği tahmin ediliyor. Doğu-Batı hattı, bu kaybın bir bölümünü Kızıldeniz üzerinden telafi ettiği için kesintinin süresi yalnız Suudi ihracatını değil, bölgedeki tüm arz denklemine ilişkin fiyatlamayı etkileyebilir.

Suudi Arabistan’ın ham petrol üretimi ağustosta günlük 6,2 milyon varile geriledi. Şubat ayında üretim günlük 10,9 milyon varildi. Uluslararası Enerji Ajansı da küresel petrol arzının bu yıl günlük 5,7 milyon varil azalabileceğini hesaplıyor.

Yeni haftanın ilk fiyatlamasında odak yalnız saldırının yarattığı güvenlik riskinde olmayacak. Yanbu’ya akışın yeniden başlayıp başlamadığı, kısmi pompalama kapasitesi ve Riyad’ın açıklayacağı onarım takvimi, 4 milyon varillik riskin geçici bir lojistik sorunu mu yoksa yeni bir arz şoku mu olacağını gösterecek.