Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul’da kredili hisse işlemlerini ilgilendiren geçici özkaynak uygulamasını yeniden uzattı. 30 Ekim 2026 tarihli ve 2026/78 sayılı SPK bülteninde yayımlanan kararla, kredili işlemlerde özkaynak koruma oranının yüzde 20’ye kadar esnetilebilmesine 13 Kasım 2026 seans sonuna kadar devam edilecek.
Karar, 30 Ekim seans sonunda sona ermesi planlanan tedbirin iki hafta daha uygulanmasını sağlıyor. Normal düzenlemede yüzde 35 olan özkaynak koruma oranının yüzde 20’ye kadar esnetilebilmesi özellikle sert düşüşlerde teminat tamamlama yükümlülüğüyle karşılaşabilecek kredili yatırımcılar açısından önem taşıyor. Ancak bu esneklik bütün hesaplara otomatik olarak uygulanmıyor.
SPK kredili işlemlerde süreyi 13 Kasım’a uzattı
SPK’nın 2026/78 sayılı bülteninde yer alan karar, daha önce 3 Ekim 2026 tarihli 2026/68 sayılı bültenle duyurulan geçici uygulamanın süresini uzatıyor. Kurul, Borsa İstanbul piyasalarında yaşanan gelişmeleri dikkate alarak mevcut tedbirin devamına karar verdi.
| Uygulama | Özkaynak koruma oranı | Süre |
|---|---|---|
| Normal düzenleme | Asgari yüzde 35 | Genel kural |
| Geçici SPK esnekliği | Yüzde 20’ye kadar | 13 Kasım 2026 seans sonuna kadar |
Yeni bültende özkaynak oranına ilişkin ek bir değişiklik açıklanmadı; mevcut esnekliğin geçerlilik tarihi uzatıldı. Böylece kredili pozisyonların devamında aracı kurumların kullanabileceği geçici uygulama kasım ayının ikinci haftasının sonuna kadar sürecek.
Yüzde 20 özkaynak oranı yatırımcı için ne anlama geliyor?
Kredili hisse işlemlerinde özkaynak oranı, hesabın piyasa değeri ile kullanılan kredi arasındaki ilişkiyi gösteriyor. Hisse fiyatları gerilediğinde teminatın değeri azalabiliyor ve yatırımcıdan ek özkaynak getirmesi istenebiliyor.
Örneğin 100.000 TL piyasa değerine sahip kredili bir portföyde 70.000 TL kredi borcu bulunduğunu varsayalım. Basitleştirilmiş hesapta yatırımcının özkaynağı 30.000 TL, oran ise yüzde 30 olur. Bu oran normal yüzde 35 koruma sınırının altında, geçici yüzde 20 sınırının üzerinde kalıyor.
Aracı kurumun SPK’nın tanıdığı esnekliği kullanması halinde hesap, yalnızca yüzde 35 sınırının altına düştüğü için otomatik teminat tamamlama baskısıyla karşılaşmayabilir. Bununla birlikte teminat kabul edilen kıymetlerin değerleme oranları, hesap sözleşmesi ve aracı kurumun risk politikası sonucu değiştirebilir.
Aracı kurumların yüzde 20 oranını uygulaması zorunlu mu?
Hayır. Geçici esneklik, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun olduğu ölçüde ve müşteri talepleri gözetilerek uygulanabilecek bir imkân. Dolayısıyla bütün yatırımcıların kredili hesaplarında otomatik olarak yüzde 20 özkaynak sınırına geçildiği sonucu çıkarılamaz.
Aracı kurumlar, hesap ve teminat risklerini değerlendirerek daha yüksek oranlar talep edebilir. Kredili işlem yapan yatırımcıların geçerli koruma oranını ve teminat yükümlülüklerini doğrudan çalıştıkları aracı kurumdan öğrenmesi gerekiyor.
Karar Borsa İstanbul’daki satış baskısını etkiler mi?
Geçici özkaynak esnekliği, sert fiyat düşüşlerinde kredili hesaplardan kaynaklanabilecek zorunlu satışların bir bölümünü geciktirebilir veya sınırlandırabilir. Teminat değeri düşen yatırımcılardan aynı anda ek kaynak istenmesi, özellikle likiditesi zayıf hisselerde satış baskısını ağırlaştırabiliyor.
Öte yandan tedbir riskleri ortadan kaldırmıyor. Hisse fiyatları düşmeye devam ederse yatırımcının borcu ve teminat açığı da büyüyebilir. Kararın BIST 100’de yükseliş sağlayacağına dair bir garanti bulunmuyor; sonuç, kredili pozisyonların büyüklüğü ve aracı kurumların uygulamasıyla bağlantılı.
Endeksteki yükselişin her hisseye yayılmaması ve bazı hisselerdeki satış baskısını önceki analizimizde ayrıca değerlendirmiştik.
13 Kasım sonrasında ne olacak?
SPK’nın son kararı, geçici uygulamanın 13 Kasım 2026 seans sonuna kadar devam etmesini öngörüyor. Kurul yeni bir uzatma veya değişiklik duyurmazsa bu tarihten sonra genel koruma kurallarına dönülmesi gündeme gelecek.
Bu nedenle kredili işlem yapan yatırımcıların SPK bültenleri ile aracı kurumlarının teminat bildirimlerini izlemesi önem taşıyor. Geçici esnekliğin son bulması halinde doğabilecek ek özkaynak ihtiyacını karar tarihinden önce değerlendirmek mümkün.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.