İran-ABD Mutabakatı Borsaları Uçurdu: BIST 100 14.000’i Aştı

İran’ın ABD ile anlaşma konusunda varılan uzlaşıyı teyit ettiğine yönelik haber akışı, küresel piyasalarda risk iştahını belirgin şekilde artırdı. Petrol fiyatları sert düşerken, Avrupa borsalarında güçlü yükselişler görüldü. Borsa İstanbul’da ise BIST 100 endeksi yüzde 2’ye yaklaşan primle 14.000 puanın üzerine çıktı.

Haber akışında mutabakat zaptının; ABD yaptırımlarının kaldırılması, İran çevresindeki güçlerin çekilmesi, deniz ablukasının sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi başlıkları içerdiği öne çıktı.

Haber sonrası Brent petrol tarafında kayıp yüzde 4’e yaklaşırken, fiyat 90 doların altına geriledi. Ham petrol tarafında da benzer şekilde sert düşüş izlendi. Petrolün geri çekilmesi, enerji maliyetine duyarlı sektörlerde hızlı fiyatlamaya neden oldu.

Borsa İstanbul’da hareketin merkezinde havacılık ve bankacılık hisseleri vardı. THYAO ve PGSUS tarafında yükseliş yüzde 5 seviyesine yaklaşırken, bankacılık endeksindeki prim yüzde 4’ü aştı. Böylece BIST 100 endeksi gün içinde 14.000 puan seviyesinin üzerine taşındı.

Petrol neden bu kadar sert düştü?

Petrol piyasası son günlerde İran-ABD hattındaki gerilimi fiyatlıyordu. Özellikle Hürmüz Boğazı’na ilişkin belirsizlik, petrol fiyatlarının üzerinde güçlü bir jeopolitik risk primi oluşturmuştu. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması ihtimali gündeme gelince, bu risk primi hızlı şekilde çözüldü.

Piyasanın verdiği tepki bu yüzden oldukça sert oldu. Çünkü haber yalnızca diplomatik bir başlık değil, aynı zamanda petrol arzı açısından doğrudan fiyatlanabilecek bir gelişme olarak görüldü. İran petrolünün küresel piyasaya daha rahat çıkabileceği beklentisi, Brent ve ham petrol tarafında satışları hızlandırdı.

Türkiye açısından petrolün düşmesi ayrıca önemli. Çünkü düşük petrol fiyatı; enerji ithalat faturası, cari açık, enflasyon baskısı ve şirket maliyetleri açısından daha olumlu bir tablo ihtimalini güçlendiriyor.

Avrupa borsalarında güçlü yükseliş var

İran-ABD mutabakatı sonrası Avrupa borsalarında da güçlü alımlar görüldü. DAX 30 yaklaşık yüzde 2 yükselirken, CAC 40 ve Euro Stoxx 50 tarafında primler yüzde 2 seviyesinin üzerine çıktı. FTSE 100, IBEX 35, SMI 20 ve AEX endekslerinde de pozitif görünüm dikkat çekti.

Avrupa piyasalarında yükselişin geniş tabana yayılması önemli. Çünkü hareket yalnızca teknoloji ya da tek bir sektörle sınırlı kalmadı. Petrol fiyatlarındaki düşüş, enflasyon ve maliyet baskısının hafifleyebileceği beklentisini güçlendirdi.

Özellikle seyahat, havacılık, sanayi ve banka hisseleri öne çıktı. Petrol düştükçe ulaştırma maliyetleri açısından rahatlama beklentisi oluşurken, jeopolitik riskin azalması finansal hisselere de alım getirdi.

BIST 100 neden 14.000 puanı aştı?

Borsa İstanbul tarafında haber akışı çok hızlı fiyatlandı. BIST 100 endeksi gün içinde yüzde 2’ye yaklaşan yükselişle 14.000 puanın üzerine çıktı. Son dönemde psikolojik direnç olarak izlenen bu seviyenin yeniden aşılması, piyasadaki havanın kısa vadede değiştiğini gösteriyor.

Endeksteki yükselişin güçlü okunmasının nedeni, hareketin yalnızca birkaç hisseye sıkışmaması. Havacılık hisseleri petrol düşüşünden doğrudan destek alırken, bankacılık endeksindeki güçlü yükseliş BIST 100’ün yukarı taşınmasında belirleyici oldu.

Bankacılık hisseleri genelde Türkiye risk algısına en hızlı tepki veren gruplardan biri. Jeopolitik tansiyonun düşmesi, petrol fiyatlarının gerilemesi ve küresel risk iştahının toparlanması banka hisselerinde güçlü alımı beraberinde getirdi.

THYAO ve PGSUS neden öne çıktı?

Haber sonrası en hızlı tepki veren hisselerden biri THYAO ve PGSUS oldu. Bunun nedeni oldukça açık: Havayolu şirketlerinde yakıt giderleri en büyük maliyet kalemlerinden biri. Petrol fiyatı aşağı geldikçe, yatırımcılar şirketlerin operasyonel kârlılığında rahatlama olabileceğini fiyatlamaya başlıyor.

Brent petrolün 90 doların altına gerilemesi, bu yüzden havacılık hisseleri için doğrudan pozitif okundu. THYAO ve PGSUS tarafında yüzde 5 seviyesine yaklaşan yükselişin arkasında da bu maliyet beklentisi var.

Burada yalnızca petrol maliyetinden bahsetmek de eksik kalır. İran çevresindeki gerilimin azalması, bölgesel uçuş rotaları, sigorta maliyetleri ve operasyonel risk algısı açısından da havayolu şirketleri için olumlu bir başlık olarak değerlendiriliyor.

Bankacılık endeksindeki alım ne anlatıyor?

Bankacılık endeksinde yüzde 4’ü aşan yükseliş, BIST 100’deki hareketin daha sağlıklı okunmasını sağladı. Çünkü banka hisseleri endeks üzerinde yüksek ağırlığa sahip ve genellikle yabancı yatırımcı ilgisinin en hızlı izlendiği alanlardan biri olarak kabul ediliyor.

Petrol fiyatlarındaki düşüş Türkiye için cari denge tarafında olumlu bir beklenti yaratıyor. Enerji ithalat faturasının azalabileceği düşüncesi, enflasyon ve kur baskısı açısından da daha rahat bir tablo ihtimalini gündeme getiriyor.

Bu tablo banka hisselerine iki kanaldan destek veriyor. İlki makro risk algısının iyileşmesi, ikincisi ise küresel piyasalardaki risk iştahının yeniden güçlenmesi. Avrupa borsalarındaki sert yükselişle birlikte Borsa İstanbul’da bankaların öne çıkması bu yüzden şaşırtıcı değil.

Altın tarafında fiyatlama daha karışık

Jeopolitik tansiyonun düşmesi normal şartlarda ons altın için negatif bir başlık olarak okunur. Çünkü savaş, kriz ve belirsizlik dönemlerinde güvenli liman talebi artarken, anlaşma beklentisi bu talebi zayıflatabilir.

Ancak bu kez fiyatlama tamamen tek yönlü değil. Petrol fiyatlarındaki düşüş küresel enflasyon beklentilerini aşağı çekerse, merkez bankalarının faiz indirimi beklentileri yeniden güçlenebilir. Bu da altın tarafındaki satış baskısını sınırlayabilecek bir unsur olabilir.

Gram altın tarafında ise tablo daha farklı. Ons altının yönü kadar dolar/TL hareketi de belirleyici olmaya devam ediyor. Bu nedenle içeride gram altını değerlendirirken yalnızca İran-ABD haber akışına değil, kur tarafındaki fiyatlamaya da bakmak gerekiyor.

BIST 100 için 14.000 üzerinde kalıcılık önemli

BIST 100’de 14.000 puanın aşılması kısa vadeli görünüm açısından olumlu. Ancak haber bazlı yükselişlerde asıl mesele, ilk tepkinin ardından endeksin bu seviye üzerinde tutunup tutunamayacağıdır.

Endeks 14.000 puanın üzerinde kalıcılık sağlayabilirse, 14.100 ve 14.250 puan bölgesi yeniden gündeme gelebilir. Fakat petrol tarafında düşüşün durması ya da mutabakat haberlerinde yeni bir belirsizlik oluşması halinde, gün içi hızlı yükselişin ardından kâr satışları da görülebilir.

Bu nedenle yatırımcıların yalnızca endeks seviyesine değil, sektör katılımına da bakması gerekiyor. Havacılık ve bankacılık hisselerindeki alımlar devam ederse BIST 100’de yukarı yönlü denemeler daha güçlü kalabilir. Eğer hareket birkaç hisseyle sınırlı kalırsa 14.000 üzerinde kalıcılık zorlaşabilir.

Piyasa hangi başlıkları izleyecek?

Bundan sonraki süreçte piyasaların izleyeceği ilk başlık, mutabakatın resmi uygulama takvimi olacak. Hürmüz Boğazı’nın fiilen açılması, İran petrolüne yönelik yaptırımların nasıl kaldırılacağı ve dondurulmuş fonların serbest bırakılmasına ilişkin detaylar netleşmeden fiyatlamada dalgalanma devam edebilir.

İkinci başlık petrol fiyatları. Brent petrol 90 doların altında kaldıkça havacılık hisseleri ve enerji maliyetine duyarlı sektörler pozitif ayrışmaya devam edebilir. Petrolün yeniden 90 dolar üzerine dönmesi ise bugünkü alımların bir kısmında kâr satışı riskini artırır.

Üçüncü başlık ise bankacılık endeksi. Bankalarda alımların devam etmesi, BIST 100’ün 14.000 puan üzerinde kalıcılık sağlaması açısından kritik olacak.

Genel görünüm: Piyasa anlaşma ihtimalini satın aldı

İran’ın ABD ile mutabakatı teyit ettiğine yönelik haber akışı, küresel piyasalarda güçlü bir rahatlama yarattı. Petrol fiyatları sert düşerken Avrupa borsaları yükseldi, BIST 100 14.000 puanı aştı, THYAO ve PGSUS gibi havacılık hisseleri öne çıktı. Bankacılık endeksindeki yüzde 4’ü aşan yükseliş ise Borsa İstanbul’daki hareketin daha geniş tabana yayıldığını gösterdi.

Yine de bu fiyatlamanın tamamen kalıcı hale gelmesi için diplomatik başlıkların uygulama aşamasına geçmesi gerekiyor. Mutabakat zaptında yer alan maddelerin nasıl hayata geçirileceği, Hürmüz Boğazı’nda normalleşmenin ne zaman başlayacağı ve İran petrolüne yönelik yaptırımların hangi takvimle kaldırılacağı piyasanın bundan sonraki yönünde belirleyici olacak.

Şimdilik piyasanın verdiği mesaj net: Jeopolitik risk azalıyor, petrol düşüyor, havacılık ve banka hisseleri güçleniyor, BIST 100 ise yeniden 14.000 puanın üzerinde yön arıyor.

Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir. Haber akışı, petrol fiyatları, BIST 100, havacılık hisseleri, banka hisseleri ve altın fiyatları; küresel gelişmeler, şirket haberleri, piyasa koşulları ve yatırımcının kişisel risk profiliyle birlikte değerlendirilmelidir.