Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yatırım fonlarında yaşanan krize ilişkin 21 Ekim Çarşamba günü yaptığı açıklamada, sürecin üç aşamada yürütüldüğünü ve TBMM gündemindeki kanun teklifinin yürürlüğe girmesiyle yatırımcılara yapılacak ödemelerin bir miktar hızlanacağını söyledi. Açıklama, tasfiye sürecindeki fonlarda parasına erişmeyi bekleyen yatırımcıların odağını yeniden Meclis’teki düzenlemeye çevirdi.
Erdoğan, fon meselesinin kurumsal, bireysel ve mevzuat boyutlarıyla ele alındığını, hukuka aykırı yollarla yüksek kazanç sağladığı tespit edilenler hakkında yargı süreçlerinin işletileceğini belirtti. Ancak açıklamada tüm yatırımcılara aynı tarihte ödeme yapılacağına ilişkin kesin bir takvim verilmedi.
Fon yatırımcılarına 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme nasıl işleyecek?
TBMM’ye 9 Ekim’de sunulan 2/3939 esas numaralı, “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi” 14 Ekim’de Plan ve Bütçe Komisyonundan geçti. Genel Kurulda görüşülmeye başlanan dokuz maddelik teklifin birinci bölümünün görüşmeleri tamamlandı. Ancak bu aşama, kanunun kabul edilip yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor.
Teklif, kapsam dahilindeki tasfiye fonlarında, tasfiye malvarlığından ve koşulları sağlayan yatırımcılara en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilmesine imkan tanıyor. Net yatırım tutarı 1 milyon TL’den düşükse ödeme hesabında daha düşük olan tutar esas alınıyor; 1 milyon TL veya üzerindeki net yatırım için ise ara ödeme tavanı 1 milyon TL. Fonun kullanılabilir varlığı ve uygulanacak usuller de fiili ödeme açısından belirleyici. Bir yatırımcının hesabında 1,4 milyon TL net yatırım tutarı bulunması, ertesi gün doğrudan 1 milyon TL yatırılacağı anlamına gelmiyor.
Buradaki önemli ayrım, ara ödemenin nihai tasfiye sonucuyla aynı şey olmaması. Fon malvarlığından geri kazanılacak değerler, alacakların hesabı ve hak sahiplerine sonradan yapılabilecek dağıtımlar ayrı süreçler olarak ilerleyebilir. Teklifin çerçevesi kamu kaynağından doğrudan ödeme yapılmasını da öngörmüyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in daha önce yaptığı değerlendirmeyi fon krizinde kamu kaynağı kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin haberimizde ele almıştık.
Üç aşamalı süreçte haksız kazançların geri alınması
Erdoğan’ın vurguladığı üç aşamalı yaklaşımda yatırımcılara ödeme yapılması, fonlardan hukuka aykırı biçimde çıkarılmış değerlerin geri kazanılması ve sorumlulara ilişkin hukuki süreçler birbirinden ayrılıyor. Teklifin TBMM’deki resmî özetinde de tasfiyenin şeffaf yürütülmesi, kayıp ve zararların sorumlulardan tahsili ve geri kazanılan değerlerin fon pay sahiplerine aktarılması hedefleri bulunuyor.
Bu nedenle yüksek kazanç elde etmiş kişilerden geri istenebilecek tutarlarla sıradan fon yatırımcısının hak edebileceği ara ödeme birbirine karıştırılmamalı. SPK’nın gönüllü iade için oluşturduğu hesapları daha önce ayrıntılı haberleştirmiştik. Gönüllü iade ya da devam eden soruşturma, ilgili kişilerin hukuki durumuna göre ayrıca değerlendirilir.
Borsada satışlar geniş tabana yayıldı: 550 hisse ekside
Erdoğan’ın açıklamaları geldiği saatlerde pay piyasasının genelinde satış baskısı dikkat çekiyordu. 21 Ekim saat 13.20 itibarıyla izlenen piyasa ekranında 604 hisseden yalnızca 54’ü yükselirken 550’si düşüşteydi. Bu dağılım, o andaki hisselerin yaklaşık yüzde 91’inin ekside olduğunu gösteriyor. KUYAS, SEKFK ve ARASE dahil bir dizi hissede kayıplar yüzde 10’a yaklaşırken, az sayıdaki hissede yükseliş sürüyordu.
Buradaki yüzde 91, BIST 100 endeksinin düşüş oranı değil, ekranın kapsadığı hisseler içindeki gerileyenlerin payı. BIST 100, belirli büyük şirketlerin ağırlıklarına göre hesaplandığı için endeksin sınırlı gerilediği bir seansta çok daha fazla sayıda hisse sert kayıp yaşayabilir. Bu fark, tek başına endekste kasıtlı bir müdahalenin kanıtı sayılmaz. Seans bitmediğinden yükselen-düşen sayıları ve fiyatlar kapanışa kadar değişebilir.
SPK’nın bugün itibarıyla Alnus, Bulls ve Pusula Yatırım’ın sermaye piyasası faaliyetlerini geçici olarak durdurması da piyasanın gündemindeki diğer başlık. Bu tedbir, yatırımcıların güven ve likidite algısını etkileyebilecek gelişmeler arasında yer alıyor. Bununla birlikte bugünkü tüm hisse satışlarını yalnızca fon krizi, söz konusu aracı kurum kararı veya Erdoğan’ın açıklamasına bağlamak için yeterli kanıt bulunmuyor.
Ödemelerin hızlanması için hangi aşamalar kaldı?
Yatırımcılar açısından ilk somut eşik, kanun teklifinin Genel Kurul sürecinin tamamlanması ve yürürlüğe girmesi. Ardından ilgili fonların net yatırım tutarlarının ve tasfiye kapsamında kullanılabilecek varlıklarının belirlenmesi, hak sahipliği ve ödeme uygulamasına ilişkin ayrıntıların netleşmesi gerekecek. Dolayısıyla Erdoğan’ın açıklaması bir hızlandırma beklentisine işaret ediyor; bütün yatırımcılar için kesinleşmiş bir ödeme tarihi açıklamıyor.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.