Brent 108 doları aştı: Suudi Arabistan’da arz riski büyüyor

Petrol piyasasında Orta Doğu kaynaklı arz endişesi yeni haftada daha da büyüdü. Brent petrol 15 Eylül işlemlerinde 108 doların üzerine çıkarken yükselişin merkezinde bu kez Suudi Arabistan’ın kritik petrol altyapısı ve sevkiyat rotaları bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki düşük gemi trafiğine alternatif oluşturması beklenen Suudi Arabistan’ın East-West boru hattı saldırının ardından hâlâ devre dışı. Hat, ülkenin doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline bağlıyor. Kesintinin uzaması halinde küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne denk gelebilecek bir miktarın piyasaya ulaşması zorlaşabilir.

Brent petrol neden yükseliyor?

Petroldeki son hareket yalnızca çatışma haberlerine verilen kısa süreli bir tepki değil. Fiziki sevkiyat tarafındaki sorunlar aynı anda birkaç noktada yoğunlaşıyor.

Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan tanker geçişleri savaş öncesindeki seviyelerin çok altında. Pazartesi günü boğazdan geçen emtia gemisi sayısının yalnızca 4’e kadar gerilediği bildirildi. Normal dönemlerde bu sayı günlük 100’ün üzerinde olabiliyordu.

Suudi Arabistan bu darboğazı Kızıldeniz üzerinden telafi etmeye çalışıyordu. East-West hattının kapanması bu seçeneği de zayıflattı.

East-West hattı neden bu kadar önemli?

Yaklaşık 1.200 kilometrelik East-West hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki üretim bölgelerinden çıkan petrolü Kızıldeniz’deki Yanbu terminaline taşıyor. Böylece petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeden dünya piyasasına ulaştırılması mümkün oluyor.

Son dönemde hat üzerinden günlük yaklaşık 4-5 milyon varil petrol taşındığı tahmin ediliyor. Bu büyüklük tek başına dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor.

Reuters’a konuşan sektör kaynakları, Yanbu ve bağlantılı terminallerde mevcut ihracatı sınırlı süre devam ettirebilecek stok bulunduğunu belirtiyor. Boru hattının kısa sürede yeniden devreye alınamaması halinde Suudi ihracatında daha görünür bir düşüş yaşanması mümkün.

Suudi Arabistan’da yeni güvenlik uyarıları geldi

Enerji altyapısına yönelik saldırılar sürerken Suudi Arabistan’da güvenlik önlemleri de genişletildi. Sivil Savunma tarafından Cidde, Taif, Yanbu, Abha, Cizan ve AlUla için “potansiyel tehlike” uyarıları yayımlandı ve halka resmi talimatları takip ederek güvenli alanlara geçmesi çağrısı yapıldı.

Suudi makamları ilerleyen saatlerde bu altı kent için acil tehlikenin geçtiğini duyurdu. Buna rağmen petrol piyasası açısından listenin en dikkat çekici noktası Yanbu oldu. Kent, East-West hattının ulaştığı Kızıldeniz petrol terminaline ev sahipliği yapıyor.

Aynı dönemde Husilerin Suudi Arabistan’daki askeri ve sivil hedeflere yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırması, piyasanın risk primini yüksek tutuyor.

Hürmüz ve Kızıldeniz aynı anda baskı altında

Petrol piyasası açısından alışılmışın dışında olan nokta burada. Normal şartlarda Hürmüz’deki bir kesinti, Suudi Arabistan’ın petrolü batı yönüne taşıyan hattı ve Kızıldeniz terminalleri kullanılarak kısmen telafi edilebilir.

Şimdi hem Hürmüz’deki gemi trafiği son derece düşük hem de bu darboğazı aşmak için kullanılan Suudi boru hattı devre dışı.

Üstelik Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz ve Bab el-Mandeb çevresindeki ilerleyişi, bölgenin ikinci önemli deniz güzergâhında da güvenlik riskini artırıyor. Böylece petrol fiyatının içine yalnız üretim değil, taşıma ve sigorta maliyetleri de daha yüksek oranda girmeye başladı.

Brent 105 doları aşarken altın ve gümüşte satış baskısı neden oluşmuştu? · Piyasalar Brent 105 doları aştı: Altın ve gümüş neden düştü? Enerji ve kıymetli metal piyasaları 10 Eylül’de birbirinden tamamen farklı yönlere gitti. Brent petrol yüzde 4’e yaklaşan yükselişle... →

Petrol 108 dolara çıkarken altın neden geriliyor?

Jeopolitik riskin böylesine arttığı bir günde altının da petrol ile birlikte yükselmesi ilk bakışta daha doğal görünebilir. Fiyatlama şu an farklı işliyor.

Petrolün 100 doların üzerinde kalması küresel enflasyon beklentilerini yeniden yukarı çekiyor. Bunun sonucu olarak ABD tahvil faizleri yükselirken piyasa Fed’in bu haftaki toplantısında 25 baz puanlık faiz artışına gitmesine yüzde 90’ın üzerinde olasılık veriyor.

Spot altın bu ortamda yaklaşık yüzde 0,7 düşüşle 4.270 dolar civarına geriledi. Doların güçlenmesi ve tahvil getirilerinin yükselmesi, savaş kaynaklı güvenli liman talebinden şimdilik daha ağır basıyor.

Türkiye’de gram, çeyrek ve ons tarafındaki güncel alış-satış seviyeleri PiyasaDetay canlı altın fiyatları ekranından takip edilebilir.

Petrolde 120 dolar senaryosu yeniden masada

Brent’in 108 doları aşmasının ardından piyasanın sorusu artık 100 doların korunup korunmayacağından çok, arz kesintisinin ne kadar süreceği.

Goldman Sachs dahil bazı kurumların değerlendirmelerinde çatışmanın ve altyapı sorunlarının uzaması halinde Brent için 120-130 dolar bölgesine yönelik risk senaryoları konuşuluyor. Bu tahminler mevcut fiyatın kısa sürede mutlaka o seviyelere gideceği anlamına gelmiyor.

Asıl belirleyici üç başlık var: East-West hattının ne zaman yeniden çalışacağı, Hürmüz’deki tanker trafiğinin toparlanıp toparlanmayacağı ve Suudi Arabistan’daki enerji altyapısına yönelik yeni saldırıların sürüp sürmeyeceği.

Türkiye açısından petrolün 100 dolar üzerinde kalması neden önemli?

Türkiye net enerji ithalatçısı olduğu için yüksek petrol fiyatı yalnız akaryakıt pompa fiyatları üzerinden okunmuyor. Taşımacılık, sanayi üretimi ve ithalat faturası üzerinden daha geniş bir maliyet zinciri oluşuyor.

Brent’in üç haneli fiyatlarda uzun süre kalması dezenflasyon süreci açısından da ek risk yaratabilir. Son günlerde küresel tahvil faizlerinde görülen yükselişin temel nedenlerinden biri tam olarak bu: piyasalar pahalı enerjinin enflasyonu yeniden besleyebileceğini hesaplıyor.

15 Eylül itibarıyla petrol piyasasında rahatlama için yalnız fiyatın 108 dolardan birkaç dolar geri çekilmesi yeterli olmayabilir. Fiziki akışın normale dönmesi gerekiyor. East-West hattı kapalı kaldığı ve Hürmüz trafiği düşük seyrettiği sürece Brent üzerindeki jeopolitik risk priminin tamamen kaybolması zor görünüyor.