Güney Kore’de yabancı yatırımcıların bir işlem gününde yaklaşık 1,37 trilyon wonluk net satış yapması, Asya borsalarındaki düşüşün yalnızca teknoloji hisselerinde görülen geçici bir fiyat hareketinden ibaret olmadığını ortaya koydu. 16 Kasım’da KOSPI %3,59 gerilerken satışların ağırlık merkezi Samsung Electronics ve SK Hynix gibi yarı iletken devleriydi. 17 Kasım sabahında ise ABD’nin gelişmiş yapay zekâ çiplerine yönelik yeni erişim kısıtlamaları piyasalardaki baskıyı yeniden artırdı.
Birbirine bağlı iki gelişme dikkat çekiyor: Yapay zekâ yatırımlarına ilişkin büyüme beklentileri sorgulanırken, bu beklentilerin merkezindeki şirketlere yatırım yapan yabancı portföyler de pozisyon azaltıyor. Endekslerdeki düşüşün neden Güney Kore ve Tayvan’da yoğunlaştığını anlamak için Nvidia ile Asya’nın çip üretim zinciri arasındaki ilişkiye bakmak gerekiyor.
İçindekiler
- Güney Kore’de yabancıların satışı 1,37 trilyon wonu buldu
- Satış neden Samsung, SK Hynix ve TSMC’de yoğunlaşıyor?
- ABD’nin yeni çip kısıtlamaları neden Asya’yı etkiledi?
- 17 Kasım sabahında Asya borsaları ne durumda?
- Yabancı fonların satışı neden diğer piyasalara yayılabilir?
- Türkiye’deki teknoloji fonu yatırımcıları için ne anlama geliyor?
- Satış baskısında hangi işaretler izlenecek?
Güney Kore’de yabancıların satışı 1,37 trilyon wonu buldu
16 Kasım Pazartesi kapanışında Güney Kore’nin KOSPI endeksi %3,59 düşüşle 5.100,50 puana geriledi. Seul piyasasında yabancı yatırımcıların net satışları yaklaşık 1,37 trilyon won olurken kurumsal yatırımcılar da yaklaşık 464,7 milyar wonluk satış gerçekleştirdi. Bireysel yatırımcıların yaklaşık 1,35 trilyon wonluk net alımı düşüşü durdurmaya yetmedi.
Satışın büyüklüğü kadar dağılımı da önemli. Yabancı çıkışlarının çip üreticilerinde yoğunlaşması, küresel teknoloji portföylerinde taşınan ortak riskin aynı anda azaltıldığına işaret ediyor. Ancak burada kullanılan rakam, yabancı yatırımcıların borsadaki net hisse satışı. Ülkeden aynı tutarda döviz çıktığı ya da yatırım fonlarından aynı miktarda nakit çekildiği sonucuna doğrudan ulaşılamaz.
Satış neden Samsung, SK Hynix ve TSMC’de yoğunlaşıyor?
Yapay zekâ veri merkezleri için gerekli hesaplama gücü yalnızca Nvidia’nın tasarladığı işlemcilerle sağlanmıyor. Nvidia’nın gelişmiş çiplerinin üretiminde Tayvan merkezli TSMC, yüksek bant genişlikli bellek tedarikinde ise Güney Koreli SK Hynix ve Samsung önemli roller üstleniyor. Bu nedenle yapay zekâ harcamalarının hızıyla ilgili beklentilerin değişmesi, farklı ülkelerdeki şirketlerin değerlemelerine aynı anda yansıyabiliyor.
16 Kasım’da Samsung Electronics %4,5, SK Hynix yaklaşık %7,9 ve TSMC %5,7 düşüş yaşadı. Aynı gün Tayvan’ın ana borsa endeksi yaklaşık %6 geriledi. Bu tablo, yatırımcıların yalnızca bir şirketin bilançosunu değil, yarı iletken sektörünün önümüzdeki yıllardaki sipariş büyümesini birlikte fiyatladığını gösteriyor.
İki kavramı ayırmak gerekiyor: Çip üreticilerinde gerçekleşen satış, yapay zekâ talebinin ortadan kalktığının kanıtı değil. Fiyatlama, talep sürse bile beklenen büyümenin, kâr marjının veya yatırım geri dönüşünün önceki tahminlerden daha düşük olabileceği ihtimaline tepki verebilir.
ABD’nin yeni çip kısıtlamaları neden Asya’yı etkiledi?
17 Kasım sabahı piyasalara yansıyan ABD düzenlemesi, gelişmiş yapay zekâ çiplerine Çin bağlantılı şirketlerin üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden uzaktan erişimini sınırlandırmayı hedefliyor. Düzenleme, Güneydoğu Asya’daki bazı veri merkezi işletmecileri için yeni lisans gerekliliklerini de gündeme taşıyor.
Bu kararın yatırımcı açısından asıl etkisi, çiplerin bugün ne kadar satıldığı kadar gelecekte hangi müşterilere, hangi koşullarla ulaştırılabileceğine ilişkin belirsizliği artırması. Bir veri merkezi projesinin lisans süreci uzadığında ekipman siparişlerinin zamanlaması, finansman ihtiyacı ve tedarik zincirindeki şirketlerin gelir beklentileri de etkilenebilir. Bu, gerçekleşmiş sipariş iptalleriyle aynı şey değil; yeni düzenlemenin yaratabileceği bir risk kanalı.
17 Kasım sabahında Asya borsaları ne durumda?
Salı günü erken işlemlerde satış dalgası devam etti. Güney Kore KOSPI endeksi açılış çevresinde yaklaşık %2 gerilerken Japonya Nikkei endeksi yaklaşık %1, Tayvan borsası yaklaşık %1,4 düşüş yaşadı. Japonya hariç Asya-Pasifik hisselerini izleyen geniş endeks de sabah saatlerinde yaklaşık %1,2 eksideydi. Bunlar gün sonu kapanış değerleri değil, 17 Kasım sabahında bildirilen anlık hareketlerdir.
ABD’deki önceki seans da tabloyu ağırlaştırdı. Nasdaq 100 endeksi %2,7 gerilerken Nvidia hissesi %4,1 değer kaybetti. Dolayısıyla Asya’daki baskı yalnızca bölgesel bir haberin sonucu değil; Wall Street’teki teknoloji satışlarıyla aynı küresel risk azaltma sürecinin parçası.
Yabancı fonların satışı neden diğer piyasalara yayılabilir?
Küresel bir teknoloji fonunun portföyünde Nvidia, TSMC, Samsung ve SK Hynix aynı anda bulunabilir. Fon yöneticisi teknoloji sektörünün ağırlığını azaltmaya karar verdiğinde tek bir şirketi satmak yerine farklı borsalardaki benzer pozisyonları birlikte küçültebilir. Endeks izleyen fonlarda ise endeksin sektör dağılımı, fonun bu hisselere ne kadar maruz kaldığını belirler.
Burada fonlardan para çıkışı ile fonların portföy içi satışını karıştırmamak önemli. Bir yabancı fon Samsung hissesi satıp nakdini başka bir Asya hissesine yönlendirebilir. Bu işlem Güney Kore’de net yabancı satış yaratır; ancak fon yatırımcılarının fondan para çektiği anlamına gelmez.
Tayvan’da daha önce yabancı satışları ve piyasayı istikrara kavuşturma tedbirleri gündeme gelmişti. Bu süreç, teknoloji şirketlerinin ağırlığının yüksek olduğu piyasalarda yabancı işlemlerinin neden yakından izlendiğini de gösteriyor.
Türkiye’deki teknoloji fonu yatırımcıları için ne anlama geliyor?
Türkiye’den yabancı teknoloji hisselerine yatırım yapan fonların performansı, yalnızca ABD borsalarındaki harekete bağlı olmayabilir. Portföylerinde Tayvanlı ve Güney Koreli çip üreticileri bulunan fonlar bu ülkelerdeki fiyat değişimlerinden de etkilenebilir. Bununla birlikte yabancı varlık taşıyan TL bazlı fonlarda kur hareketleri, fonun getirisine ayrıca yansır.
Örneğin dolar cinsinden izlenen bir yabancı hisse portföyünün %5 değer kaybettiği varsayımsal bir durumda, dolar/TL’nin aynı ölçüde yükselmesi TL bazındaki kaybı önemli ölçüde azaltabilir. Tersi yöndeki kur hareketi ise zararı büyütebilir. Bu yalnızca mekanizmayı açıklayan örnektir; herhangi bir fonun gerçekleşmiş getirisi değildir.
Fon seçerken adında “teknoloji” yazmasının yeterli olmadığını; güncel portföy dağılımı, ilk 10 hisse yoğunlaşması, bölgesel ağırlıklar, döviz duyarlılığı ve alım-satım valörünün ayrı ayrı kontrol edilmesi gerektiğini hatırlatmakta fayda var.
Satış baskısında hangi işaretler izlenecek?
Önümüzdeki işlemlerde Nvidia’nın bilançosu kadar gelecek dönem gelir beklentileri, veri merkezi harcamalarına yönelik açıklamalar, ABD’nin lisans kısıtlamalarının uygulama ayrıntıları ve Güney Kore ile Tayvan’daki yabancı yatırımcı akışları önem taşıyor.
Asya borsalarındaki son düşüş, çip sektörüne duyulan ilginin bittiğini kanıtlamıyor. Fakat son yıllarda aynı büyüme hikâyesine yoğunlaşan fonların, beklentiler değiştiğinde ne kadar hızlı aynı yönde hareket edebildiğini gösteriyor. Bu yüzden yalnızca endeksin kaç puan düştüğünü değil, satışı kimin yaptığına, hangi hisselerde yoğunlaştığına ve sermayenin nereye yöneldiğine bakmak gerekiyor.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.