Tayvan borsasında 15 milyar dolarlık fon için müdahale kararı

Tayvan borsasında haftanın son işlem gününde yaşanan sert satışlar hükümeti harekete geçirdi. TAIEX endeksinin yüzde 4,51 düşüşle 40 bin puanın altına gerilemesinin ardından, yaklaşık 15,3 milyar dolar büyüklüğündeki Ulusal Finansal İstikrar Fonu’na piyasaya müdahale yetkisi verildi. Finansal düzenleyici ise açığa satış işlemlerini zorlaştıran yeni kurallar açıkladı.

Karar, Tayvan piyasasında hafta boyunca devam eden satışların ardından geldi. TAIEX, 6 Kasım Cuma gününü 39.701,64 puandan tamamladı. Haftalık kayıp yüzde 12,19’a ulaşırken endeks, 6 Ekim’de gördüğü 49.968,92 puanlık zirvenin yüzde 20,55 altına indi.

Tayvan borsası için ayrılan 500 milyar Tayvan doları, fonun azami müdahale kapasitesini oluşturuyor. Yönetim komitesi, piyasa koşullarına göre kaynak kullanılmasına izin verdi. Ancak fonun tamamının hisse senedi alımlarında kullanıldığına ilişkin bir açıklama yapılmadı.

Tayvan borsasında 15 milyar dolarlık müdahale kararı

2000 yılında kurulan Ulusal Finansal İstikrar Fonu, Tayvan piyasasında olağanüstü dalgalanmalar yaşandığında hisse alımları yoluyla piyasayı destekleyebiliyor. 6 Kasım’daki olağanüstü toplantıda alınan kararla, fonun kuruluşundan bu yana onuncu müdahalesinin önü açıldı.

Hükümetin bu kez harekete geçmesinde yabancı yatırımcı satışları önemli rol oynadı. Fon yönetiminin açıkladığı verilere göre yabancı kurumsal yatırımcılar ekim ayında 994,3 milyar Tayvan doları net hisse satışı gerçekleştirdi. Kasımın ilk işlem günlerinde ise net satış 524,4 milyar Tayvan dolarına ulaştı.

Yalnızca kasım başındaki yabancı çıkışı bile istikrar fonunun 500 milyar Tayvan dolarlık toplam kapasitesini aşıyor. Bu rakamlar, satışların birkaç büyük yatırımcının kısa süreli pozisyon kapatmasından çok daha geniş bir boyuta ulaştığını gösteriyor.

Fonun büyüklüğü piyasa açısından güçlü bir güven unsuru olabilir. Ancak yabancı yatırımcılar portföylerini küçültmeye devam ederse kamu kaynaklı alımların satışları ne ölçüde karşılayabileceği ayrı bir mesele.

Açığa satış sınırı yüzde 30’dan yüzde 3’e düşürülüyor

Tayvan Finansal Denetim Komisyonu (FSC), istikrar fonu kararına eşlik eden tedbirlerin 9 Kasım Pazartesi günü yürürlüğe gireceğini açıkladı.

Yeni düzenlemeye göre ödünç alınan hisselerle gün içinde gerçekleştirilebilecek açığa satış emirlerinin sınırı, ilgili hissenin son 30 işlem günündeki ortalama günlük hacminin yüzde 30’undan yüzde 3’üne indirilecek. Böylece bu kapsamdaki satış emirlerine tanınan hacim sınırı onda bire düşüyor.

Ayrıca hisse ödünç alma işlemlerinde istenen teminat oranı yüzde 90’dan yüzde 130’a yükseltilecek. Örneğin 1 milyon Tayvan doları değerindeki bir pozisyon için gereken teminat 900 bin Tayvan dolarından 1,3 milyon Tayvan dolarına çıkacak.

Bu tedbirler mevcut hisselerini satmak isteyen yatırımcıların işlemlerini yasaklamıyor. Düzenleme, ödünç hisse kullanarak düşüş yönünde pozisyon açılmasını zorlaştırıyor ve bu işlemlerin teminat maliyetini artırıyor.

FSC, halka açık şirketleri kendi hisselerini geri almaya da teşvik etti. Geri alımların etkisi ise şirketlerin ne kadar kaynak ayıracağına ve alımların hangi fiyatlardan gerçekleşeceğine bağlı olacak.

TAIEX cuma günü 37.837 puana kadar geriledi

6 Kasım seansında satışların en sert yaşandığı bölümde TAIEX, 37.837,05 puana kadar indi. Önceki kapanışa göre yüzde 8,99’a ulaşan kayıp, gün içi puan bazında tarihi bir düşüşe karşılık geliyordu.

Seans ilerledikçe satışların bir bölümü karşılandı ve endeks 39.701,64 puandan kapandı. Gün içindeki en düşük seviyeden kapanışa kadar yaklaşık 1.865 puanlık toparlanma yaşansa da endeks önceki güne göre 1.873,08 puan ekside kaldı.

Tayvan borsasında 6 Kasım’da yaşanan tarihi düşüşü ele aldığımız önceki haberimizde, TSMC başta olmak üzere yarı iletken hisselerindeki satışları ve hükümetin ilk müdahale hazırlıklarını incelemiştik. O sırada değerlendirilen önlemlerin kapsamı, son açıklamalarla kesinleşti.

Yabancı yatırımcıların TSMC satışları sürüyor

Tayvan borsasının teknoloji ağırlıklı yapısı, küresel çip hisselerinde yaşanan fiyat hareketlerini doğrudan endekse taşıyor. Özellikle TSMC’nin yüksek piyasa değeri nedeniyle bu hissedeki değişimler TAIEX’in genel yönünü belirleyebiliyor.

6 Kasım’da yabancı yatırımcılar TSMC hisselerinde yaklaşık 22.800 lot net satış gerçekleştirdi. Ekim başından itibaren devam eden satışlarla birlikte yabancıların şirketteki pozisyon azaltımı 21 işlem gününe yayıldı.

Burada yalnızca günlük düşüş yüzdesine bakmak yeterli değil. TSMC gibi büyük şirketlerde yabancı fonların sürekli satış tarafında kalması, diğer hisselerde alımlar görülse bile ana endeksin toparlanmasını zorlaştırabiliyor.

İstikrar fonu bu baskının bir bölümünü hafifletebilir. Ancak piyasanın kendi alıcılarını yeniden bulması için yabancı satışlarının da hız kesmesi gerekecek. Özellikle ABD teknoloji hisselerindeki hareketler, Tayvan piyasasının gelecek haftaki seyrinde etkili olmayı sürdürecek.

9 Kasım’da Tayvan borsasında neler izlenecek?

Yeni haftanın ilk seansında en önemli konu, hükümet tedbirlerinin ardından yatırımcıların nasıl pozisyon alacağı olacak. TAIEX’in cuma günkü 39.701,64 puanlık kapanışının üzerinde açılması olumlu bir başlangıç sağlayabilir. Ancak açılıştaki fiyat hareketinden çok, seans boyunca gelen alımların gücü ve yabancı kurumların işlem yönü önemli.

Ödünç hisseyle satışların sınırlandırılması kısa vadede piyasadaki satış baskısını azaltabilir. Buna karşılık portföy küçültme kararı alan yabancı yatırımcıların normal hisse satışları devam edebilir. Fonun fiilen ne kadar alım yapacağına ilişkin açıklamalar da bu nedenle yakından izlenecek.

Geçmiş müdahaleler, Tayvan yönetiminin sert piyasa dalgalanmalarında kamusal kaynakları kullanmaya hazır olduğunu gösteriyor. Önceki müdahale 9 Nisan 2025’te başlamış, 12 Ocak 2026’da sona ermişti.

Bu kez koşulların farklı tarafı, satışın merkezinde küresel yapay zekâ ve yarı iletken hisselerinin bulunması. Tayvan’daki düzenleyici tedbirler yerel piyasanın işleyişini destekleyebilir; ancak dünya genelinde teknoloji şirketlerinin değerlemelerine ilişkin beklentileri tek başına değiştiremez.

9 Kasım seansında asıl sınav, endeksin yalnızca tepki alımı yapması değil, 40 bin puan çevresinde yeniden istikrarlı işlem görüp göremeyeceği olacak. TSMC’nin fiyatı, yabancı yatırımcıların net işlemleri ve istikrar fonunun olası alımları bu süreçte en somut göstergeler.