Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarındaki tasfiye sürecinin en çok tartışılan konularından biri olan pay blokajı (PBLK) ve takas kesinliği hakkında yeni bir açıklama yaptı. Kurul, TEFAS üzerinden verilen her fon satış talimatının tamamlanmış bir takas işlemi sayılamayacağını belirtti. Henüz takası tamamlanmamış talimatların sahipleri, fon pay sahibi olarak tasfiyede diğer katılma payı sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirilecek.
Açıklama, TBMM’de görüşülen fon tasfiyesi düzenlemesinin ardından PBLK kayıtlarıyla ilgili tartışmaların büyümesi üzerine geldi. SPK ayrıca blokeli pay sahiplerinin tasfiye kapsamındaki 455 bin 758 tekil yatırımcıya zaten dahil olduğunu, bu kişilerin mevcut sayıya eklenen yeni bir grup olmadığını bildirdi.
SPK, PBLK hesapları için ne açıkladı?
Kurulun değerlendirmesine göre Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79. maddesinde yer alan takas kesinliği ilkesi, usulüne uygun şekilde takas aşamasına ulaşmış işlemlerin geri alınamamasını güvence altına alıyor. Ancak bu kuralın TEFAS’a gönderilen her satış emrine, işlemin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın uygulanacağı sonucu çıkmıyor.
SPK, TEFAS’ın klasik organize piyasalardan farklı işlediğine işaret ediyor. Yatırımcılar bu platformda katılma paylarını fon kurucusundan alıyor veya kurucuya iade ediyor. Satış talimatı verilmesi, payların blokaj hesabında görünmesi ve nakdin yatırımcıya ödenmesi aynı anda gerçekleşmeyebiliyor.
Bu nedenle Kurul, yalnızca PBLK kaydının bulunmasının takasın tamamlandığını kanıtlamadığını belirtiyor. Açıklamada, işlemin durumunun nakdin yatırımcı hesabına geçirilmesi ve fon katılma payı sahipliği kaydının kaldırılması çerçevesinde değerlendirildiği anlatılıyor.
PBLK sahipleri öncelikli ödeme mi alacak?
Yeni açıklamanın yatırımcı açısından en önemli sonucu ödeme sırası hakkında. SPK, henüz takası tamamlanmamış talimatların sahiplerinin tasfiyeden elde edilen tutarlar üzerinden diğer fon pay sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirileceğini bildiriyor.
Bu yaklaşım, yalnızca satış emri vermiş olmanın veya PBLK statüsünde görünmenin yatırımcıya otomatik olarak ayrı bir öncelik sağlamayacağı anlamına geliyor. Öte yandan ‘eşit koşullar’, herkesin hesabına aynı miktarda para yatırılacağı anlamına da gelmiyor. Pay sahipliği, ilgili fonun varlıkları ve uygulanacak ödeme hesabı yine önem taşıyor.
SPK’nın yeni metninde herkese yapılacak ödemenin miktarı ya da ortak bir ödeme günü açıklanmadı. Bu nedenle blokeli bir yatırımcının satış emrindeki tutarı eksiksiz ve hemen alacağı sonucuna ulaşılamaz.
Takas kesinliği kaldırıldı mı?
Hayır. SPK’nın açıklaması Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79. maddesini yürürlükten kaldıran bir işlem değil; söz konusu korumanın TEFAS’taki henüz tamamlanmamış talimatlara nasıl uygulanacağına ilişkin Kurulun yorumunu ortaya koyuyor.
Takas kesinliği, ilgili kuruluşun faaliyetlerinin durdurulması veya tasfiyeye girmesi hâlinde dahi kapsamındaki takas ve ödeme işlemlerinin geri alınamamasını amaçlıyor. Kurul ise bu ilke ile sadece talimat girilmiş ancak tamamlanmamış bir fon iade işlemi arasında ayrım yapıyor.
Bu hukuki ayrımın yatırımcılar açısından tartışmalı olduğu da göz ardı edilmemeli. Bazı hukukçular, TEFAS ve Takasbank işlem kayıtlarının takas kesinliği korumasının hangi aşamada başladığını gösterebileceğini savunuyor. SPK’nın değerlendirmesi, olası uyuşmazlıklarda talimatın zamanını ve teknik işlem kayıtlarını inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmıyor.
455 bin 758 yatırımcıya PBLK sahipleri de dahil
SPK’nın açıklamasındaki bir diğer önemli ayrıntı yatırımcı sayısı. Kurul, pay blokaj kaydı olan kişilerin daha önce duyurulan 455 bin 758 tekil fon yatırımcısının içinde bulunduğunu belirtti.
Dolayısıyla bu sayının üzerine ayrı bir PBLK mağduru grubu ekleyip daha yüksek bir toplam yatırımcı sayısı hesaplamak yanlış olur. Kurulun eylül ayında yayımladığı rakam, farklı fonlarda birden fazla hesabı bulunsa bile yatırımcıları mükerrer saymadan oluşturulmuştu.
Hangi PBLK işlemleri yeni düzenlemeden etkilenecek?
SPK, kanun teklifindeki hükmün tamamlanmış işlemleri etkilemediğini, yalnızca takas süreci tamamlanmamış talimatlara yönelik olduğunu bildiriyor. Bu nedenle yatırımcının hesabında daha önce PBLK kaydı görülmüş olması tek başına bütün geçmiş işlemlerin yeniden açılacağı anlamına gelmiyor.
Yatırımcının verdiği fon satış talimatının tarihi, işlemin gerçekleşip gerçekleşmediği, nakit ödemesinin durumu ve katılma payı sahipliği kaydı birlikte değerlendirilmeli. Aynı fonun payına sahip iki yatırımcının farklı işlem aşamalarında bulunması, hukuki durumlarının neden ayrı incelenmesi gerektiğini açıklıyor.
Yeni açıklama teknik blokaj kayıtlarının topluca silindiğini, bir fonun tüm nakde çevrilme işlemlerinin tamamlandığını veya bütün yatırımcılar için ödeme tarihi belirlendiğini bildirmiyor.
PBLK yatırımcılarını şimdi ne bekliyor?
TBMM’de ele alınan düzenlemenin yürürlüğe girme süreci ve tasfiye edilen fonlara ilişkin uygulama esasları bundan sonraki aşamada belirleyici olacak. SPK’nın son açıklaması, henüz tamamlanmamış talimat sahiplerinin tasfiye kapsamında pay sahibi olarak değerlendirileceğine ilişkin yaklaşımı ortaya koyuyor.
Fakat tasfiye varlıklarının hangi tutarda nakde çevrileceği, hak sahiplerine ne zaman ödeme yapılacağı ve bireysel uyuşmazlıkların nasıl sonuçlanacağı henüz bu metinle kesinleşmiş değil. Fonunda satış talimatı bekleyen yatırımcı açısından takip edilmesi gereken nokta, PBLK etiketinin varlığından çok işlemin teknik ve hukuki aşaması olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.