Paraguay’da banka krizi hükümeti sarstı! Cumhurbaşkanı istifa etti

Paraguay’da ülkenin büyük dijital bankalarından Ueno Bank’ın ödeme gücü krizine girmesi, finans sisteminin sınırlarını aşarak hükümetin geleceğini değiştirdi. Cumhurbaşkanı Santiago Peña, 5 Kasım Perşembe günü istifasını sunduğunu açıkladı. Bankaya resmî müdahalenin ardından yaklaşık 3 milyon müşterinin hesaplarına erişememesi, kamu fonlarının güvenliği ve bankanın sahipleriyle siyasi yönetim arasındaki ilişkiler ülkede protestoları büyüttü.

Peña, yayımladığı video mesajında kararını ülkenin istikrarını ve demokratik kurumlarını korumak amacıyla aldığını bildirdi. Ancak istifa açıklamasıyla parlamento sürecinin tamamen sona erdiği söylenemez. Temsilciler Meclisi de aynı gün Peña hakkındaki azil sürecini Senato’ya taşıyan kararı kabul etti. Başkan Yardımcısı Pedro Alliana’nın görevi devralması beklenirken anayasal işlemlerin tamamlanması izleniyor.

Ueno Bank neden müdahaleye alındı?

Paraguay Merkez Bankasının (BCP) resmî açıklamasına göre bankanın mali tablolarında yapılan düzeltmelerin ardından ödeme gücü oranı, yasal olarak zorunlu asgari seviyenin yüzde 50’sinin altına geriledi. Kurul 2 Kasım’da çözümleme prosedürünü başlatma kararı aldı; gelişme 3 Kasım’da kamuoyuna duyuruldu.

Bu ifade, bankanın bütün varlıklarının değerinin yarı yarıya düştüğü anlamına gelmiyor. Düzenleyici kurumun hesapladığı sermaye yeterliliği/ödeme gücü göstergesinin yasal alt sınırın yarısının altına inmesi söz konusu. Merkez Bankası, görevlendirilen yetkililerin bankanın varlıklarını koruyarak düzenli çözümleme yürütmesini amaçladığını açıkladı. Bankanın geleceği için sonuçlanmış bir satış ya da bütün müşterilere aynı anda tam ödeme ilanı bulunmuyor.

Yaklaşık 3 milyon müşterinin parası ne olacak?

Ueno Bank, hızla büyüyen dijital müşteri tabanı sayesinde Paraguay’daki yetişkin nüfusun önemli bölümüne ulaşmıştı. Müdahale sonrasında uygulama, kart ve transfer hizmetlerinde yaşanan kesintiler, hesaplarındaki paraya erişemeyen müşterilerin tepkisini artırdı. Başkent Asunción’da protestolar düzenlendi.

Merkez Bankası, mevduat sigortasının kişi veya tüzel kişi başına, banka bazında 75 asgari ücret tutarına kadar koruma sağladığını bildirdi. Açıklama tarihindeki karşılığı 228,3 milyon Paraguay guaranisi. Bu, her hesabın ayrı ayrı aynı üst sınıra sahip olduğu anlamına gelmiyor; sınır aynı bankadaki mevduat sahibi bazında uygulanıyor.

5 Kasım tarihli yeni açıklamayla ilk ödeme grubunun koşulları da duyuruldu. Bu aşamada toplam mevduatı 10 milyon guarani veya altında olan, bankaya borcu bulunmayan ve başka bir finans kuruluşunda hesabı bulunan mevduat sahiplerine öncelik veriliyor. Merkez Bankası, diğer müşterilere ilişkin ödeme aşamalarını ayrıca açıklayacağını belirtti.

800 milyon doların üzerindeki kamu fonları tartışma yarattı

Ueno Bank’ın kamu kurumları ve sosyal güvenlik sistemiyle bağlantılı kaynaklardan yaklaşık 800–850 milyon dolar mevduat tuttuğu uluslararası haberlerde aktarıldı. Bu tutar bankanın kaybettiği veya kesin olarak tahsil edilemeyecek para miktarı değil; tartışma konusu kamu mevduatının yaklaşık büyüklüğü.

Özellikle emeklilik ve sağlık sistemi fonlarının bir özel bankada yoğunlaşması, kurumların mevduat yerleştirme kararlarını ve denetim süreçlerini gündeme taşıdı. Bankanın eski sahibi Grupo Vázquez ile Peña’nın geçmişteki ortaklık ilişkisi de siyasi tartışmanın merkezine yerleşti. Peña, bankayla ilişkili hisselerini 2025’te elden çıkardığını belirtti; hakkında dile getirilen usulsüzlük ve çıkar çatışması suçlamalarını kabul etmedi.

Bankayla bağlantılı yönetici ve kişiler hakkında adli soruşturma başlatıldı. Ancak soruşturmalar ve siyasi suçlamalar, bir kişi hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunduğu anlamına gelmiyor.

İstifanın ardından Paraguay’da yönetim süreci

Ueno Bank’a müdahale, Peña’nın kendi partisinden gelen desteğin de zayıflamasına yol açtı. Muhalefet ve iktidar içindeki bazı milletvekilleri azil girişimini destekledi. Cumhurbaşkanı 5 Kasım’da istifa kararını duyururken Temsilciler Meclisi de azil yönündeki süreci Senato’ya iletti.

Bu gelişmelerin ardından Başkan Yardımcısı Pedro Alliana’nın görevi devralması öngörülüyor. Ancak istifanın parlamentoda tamamlanması gereken aşamaları ve azil süreci nedeniyle görev değişikliğinin resmî takvimi önemini koruyor.

Banka krizi ekonomiyi nasıl etkileyebilir?

Bankacılık krizinin doğrudan etkisi müşterilerin likiditeye erişememesi. Maaş, ticari tahsilat ve günlük harcamalarda kullanılan hesapların bloke olması, özellikle küçük işletmelerin nakit akışını zorlaştırabilir. Kamu kurumlarına ait mevduatın büyüklüğü de bütçe ve sosyal güvenlik ödemeleri açısından ayrı bir belirsizlik yaratıyor.

Bir diğer başlık, ülkenin borçlanma koşulları ve yatırımcı güveni. Uluslararası basında Paraguay tahvillerinin siyasi krizle birlikte değer kaybettiği bildirildi; bununla birlikte bu hareketi uzun vadeli bir devlet borcu temerrüdü olarak yorumlamak doğru değil. Finansal sonuçların kapsamı, mevduat geri ödemelerinin hızı, bankanın varlıklarının ne ölçüde tahsil edilebildiği ve yeni yönetimin kararlarıyla daha net görülecek.

Paraguay Merkez Bankası, Ueno Bank olayının ülkenin bütün finans sisteminde aynı ölçekte bir sorun yaşandığı anlamına gelmediğini vurguluyor. Bu nedenle bir kuruma ilişkin çözümleme kararını ülkedeki bütün bankalara genellemek yanlış olur.

Bankacılıkta sermaye ve mevduat güveninin neden önem taşıdığını daha önce Çin’in bankaların sermaye yapısını güçlendirme planını incelediğimiz haberimizde farklı bir örnek üzerinden ele almıştık. Paraguay’daki vakada ise ihtiyaç önleyici sermaye aktarımından öte, müdahale edilen bir bankanın alacaklı ve mevduat sahipleri için düzenli çözümleme süreci.

Çin banka ve sigortacılara 360 milyar yuanlık sermaye paketi hazırladı · Dünya Ekonomisi Çin Banka ve Sigortacılara 360 Milyar Yuan Aktaracak Çin, kamu bankaları ve sigorta gruplarını 360 milyar yuanlık sermaye paketiyle güçlendirecek. Üç bankanın payı 290 milyar yuan.... →

Kaynak notu: Bankanın çözümleme ve mevduat güvencesi kararları Paraguay Merkez Bankasının 3 ve 5 Kasım açıklamalarından; istifa, parlamento ve kamu mevduatı bilgileri 5 Kasım tarihli uluslararası haberlerden doğrulanmıştır. İstifa açıklaması ile görev değişikliğinin hukuken tamamlanması aynı aşama değildir. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.