Türkiye’de işsizlik oranı 2026’nın üçüncü çeyreğinde %8,1’e yükseldi. Aynı dönemde işgücünün ne kadarının yeterince kullanılamadığını gösteren daha geniş kapsamlı atıl işgücü oranı %30,9’a çıktı. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 18 Kasım’da yayımladığı veriler, yalnızca işsizlerin sayısına değil, çalışanların çalışma süresine ve çalışmaya hazır olup iş arama koşullarını karşılamayan kişilere de bakıldığında farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Temmuz-eylül döneminde işsiz sayısı bir önceki çeyreğe kıyasla 46 bin artarak 2 milyon 870 bine yükseldi. İstihdam edilenlerin sayısı ise 62 bin kişi azalarak 32 milyon 434 bine geriledi. İşsizlik oranındaki artış yalnızca 0,1 puanla sınırlı kalırken atıl işgücü oranı 1 puan yükseldi. Bu iki hareketin neden aynı yönde fakat farklı büyüklükte gerçekleştiği, verinin en önemli ayrıntısı.
İşsizlik %8,1 iken atıl işgücü neden %30,9?
Resmî işsizlik oranı, işi bulunmayan, çalışmaya hazır olan ve belirli iş arama koşullarını karşılayan kişilerin işgücüne oranını ifade ediyor. Atıl işgücü göstergesi ise bu grubun ötesine geçiyor: Daha fazla saat çalışmak isteyen ancak yeterli çalışma süresi bulamayan istihdamdakileri ve çalışmaya istekli olduğu hâlde standart işsizlik tanımına girmeyen potansiyel işgücünü de kapsıyor.
Dolayısıyla %30,9, Türkiye nüfusunun ya da işgücünün %30,9’unun tamamen işsiz olduğu anlamına gelmiyor. Ayrıca iki göstergenin kapsamları ve hesaplamada kullanılan nüfus grupları aynı olmadığı için %30,9’dan %8,1’i çıkarıp kalan kısmı doğrudan ‘işsiz kişi oranı’ olarak sunmak da doğru değil. İlk oran dar tanımlı işsizliğe, ikincisi kullanılmayan çalışma kapasitesine daha geniş açıdan bakıyor.
| Gösterge | 2026 3. çeyrek | Önceki çeyreğe göre |
|---|---|---|
| İşsizlik oranı | %8,1 | +0,1 puan |
| Atıl işgücü oranı | %30,9 | +1,0 puan |
| İşsiz sayısı | 2 milyon 870 bin | +46 bin |
| İstihdam edilenler | 32 milyon 434 bin | -62 bin |
| İşgücüne katılma oranı | %52,6 | -0,2 puan |
Kaynak: TÜİK Dönemsel İşgücü İstatistikleri, 2026 3. çeyrek. Değişimler TÜİK’in güncel mevsim etkilerinden arındırılmış serisine göredir.
İstihdam azalırken işgücüne katılım da geriledi
Toplam işgücü 17 bin kişi azalarak 35 milyon 304 bine indi. İşgücüne katılma oranı 0,2 puan düşüşle %52,6’ya geriledi. İstihdam oranı da 0,3 puan azalarak %48,3 oldu. Bu görünümde işsiz sayısı artarken çalışan sayısının azalması, işgücü piyasasındaki yavaşlamayı yalnızca tek bir orandan izlemenin neden eksik kalabileceğini ortaya koyuyor.
İstihdam ile işgücü arasındaki fark, işsiz sayısıyla aritmetik olarak örtüşüyor: 35 milyon 304 bin kişilik işgücünün 32 milyon 434 bini istihdamda, 2 milyon 870 bini işsiz. Ancak bu toplamlardan hangi kişilerin işini kaybettiği veya iş aramaktan vazgeçtiği tek tek anlaşılamaz. Bunun için bireylerin durum değişimlerini gösteren ilave araştırmalar gerekir.
TÜİK’in daha önce açıkladığı eylül ayı işsizlik verilerinde işsizlik oranı %8,4, atıl işgücü oranı %31,2 seviyesindeydi. Eylül tek bir ayı, bugün açıklanan veri ise temmuz-eylül çeyreğinin bütününü ölçtüğünden bu iki rakam doğrudan birbirinin önceki-sonraki dönem karşılığı olarak değerlendirilmemeli.
Kadınlarda işsizlik %10,7, gençlerde %14,1
İşsizlik oranı erkeklerde %6,8, kadınlarda %10,7 olarak hesaplandı. Aradaki 3,9 puanlık fark, işgücü piyasasında kadınların iş bulma koşullarının ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. İstihdam oranında fark daha büyük: Erkeklerde %65,7 olan oran kadınlarda %31,4 düzeyinde.
15-24 yaş grubundaki genç işsizlik oranı da önceki çeyreğe göre 0,1 puan artarak %14,1 oldu. Genç nüfusla ilgili bu oran, bütün gençlerin %14,1’inin işsiz olduğunu değil, söz konusu yaş grubunda işgücüne dâhil olanların ilgili bölümünü ifade ediyor.
Atıl işgücünün yükselmesi neye işaret ediyor?
Geniş göstergedeki artış, yalnızca iş bulamayanları değil, çalışıyor olsa da istediği kadar saat çalışamayanları ve çalışma potansiyeli bulunanları da izlemek gerektiğine işaret ediyor. Ekonominin yeni iş yaratma kapasitesi değerlendirilirken istihdam oranı, çalışma süresi, ücret gelişmeleri ve işgücüne katılım birlikte okunmalı. Tek bir çeyreklik değişimden kalıcı eğilim veya sektör bazında kesin neden çıkarmak mümkün değil.
Öte yandan işsizlik oranı ile işsizlik ödeneği alanların sayısı aynı şey değil. İşten ayrılanların koşullara göre alabileceği tahmini ödeneği görmek isteyenler işsizlik maaşı hesaplama aracını kullanabilir; kesin hak sahipliğinde İŞKUR’un değerlendirmesi esas alınır.
Resmî veri, kapsam ve yöntem ayrıntıları TÜİK’in 18 Kasım 2026 tarihli 57994 sayılı bülteninde yayımlandı. Önümüzdeki dönemde yalnızca dar tanımlı işsizliğin değil, atıl işgücündeki hareketin ve istihdam oranının birlikte takip edilmesi, işgücü piyasasının yönünü daha sağlıklı gösterecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.