Fransa’da Elektrik Fiyatları Yüzde 22 Arttı: Nükleer Üretim Sıcaklara Takıldı

Fransa’da elektrik fiyatları, aşırı sıcakların nükleer santrallerde üretimi sınırlaması ve klima kullanımını artırmasıyla sert yükseldi. Çarşamba günü teslim edilecek elektriğin toptan satış fiyatı yüzde 21,8 artarak megavatsaat başına 142,5 euroya ulaştı.

Fiyat hareketinin arkasında yalnızca artan elektrik tüketimi bulunmuyor. Fransa’nın bu yaz karşılaştığı beşinci sıcak hava dalgası, nehirlerden soğutma suyu kullanan nükleer santralleri üretimi azaltmaya zorluyor. Elektrik piyasası aynı anda hem arzın daraldığı hem de talebin yükseldiği bir dönemden geçiyor.

Fransa elektrik fiyatları neden yükseldi?

Fransa, elektrik üretiminde nükleer santrallere büyük ölçüde bağımlı durumda. Ülkedeki elektriğin yaklaşık yüzde 70’i nükleer enerjiden sağlandığı için reaktörlerde meydana gelen geçici üretim düşüşleri toptan satış fiyatlarına doğrudan yansıyabiliyor.

Nükleer santraller üretim sırasında ortaya çıkan ısıyı kontrol etmek için büyük miktarda suya ihtiyaç duyuyor. Nehirlerdeki su seviyesi düştüğünde veya su sıcaklığı belirlenen çevresel sınırları aştığında santrallerin üretimi azaltması, bazı durumlarda ise reaktörleri geçici olarak durdurması gerekiyor.

Bu önlemin amacı, santralden nehre geri bırakılan suyun doğal yaşamı ve su ekosistemini olumsuz etkileyecek kadar ısınmasını önlemek. Ancak üretim kısıldığında piyasaya verilen elektrik miktarı da azalıyor.

EDF verilerine göre sıcaklık kaynaklı üretim sınırlamasının çarşamba günü öğle saatlerinde 7,3 gigavata ulaşması bekleniyor. Bu miktar, Fransa’nın toplam nükleer üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 12’sine karşılık geliyor.

Sıcak hava elektrik talebini de artırıyor

Nükleer üretimdeki düşüşe karşılık elektrik talebi aynı yönde hareket etmiyor. Fransa genelinde klima ve vantilatör kullanımının artması, özellikle günün en sıcak saatlerinde elektrik tüketimini yukarı çekiyor.

Arzın azalırken talebin büyümesi, ertesi gün teslim elektrik fiyatındaki yüzde 21,8’lik yükselişi hızlandırdı. Böylece sıcak hava dalgası elektrik piyasasını hem üretim hem de tüketim tarafından baskı altına aldı.

Météo-France tahminlerine göre ülke ortalamasındaki sıcaklıklar mevsim normallerinin 7,4 derece üzerine çıkabilir. Birçok bölgede sıcaklıkların perşembe ve cuma günleri 35 ila 39 derece arasında seyretmesi bekleniyor.

Hava koşullarının hafta sonundan itibaren bir miktar hafifleyebileceği tahmin edilse de nükleer santrallerdeki üretim kısıntılarının ne kadar hızlı kaldırılacağı yalnızca hava sıcaklığına bağlı olmayacak. Nehirlerin sıcaklığı ve su seviyeleri de reaktörlerin yeniden tam kapasiteye dönmesinde belirleyici olacak.

Nükleer santraller sıcak havadan neden etkileniyor?

Nükleer enerjinin düşük karbonlu ve sürekli üretim sağlayabilmesi, santrallerin aşırı sıcaklardan etkilenmediği anlamına gelmiyor. Fransa’daki çok sayıda reaktör, soğutma işlemleri için Rhône, Seine ve Garonne gibi nehirlerden su kullanıyor.

Yaz aylarında nehirlerin ısınması ve debilerinin düşmesi iki ayrı sorun yaratıyor. Daha sıcak su santralin soğutma verimini azaltırken düşük debi, santralden nehre bırakılan sıcak suyun çevresel etkisini büyütebiliyor.

Çevre kurallarındaki sıcaklık sınırlarının aşılma ihtimali ortaya çıktığında EDF üretimi düşürüyor. Bu nedenle teknik olarak çalışabilir durumdaki bir reaktör, elektrik talebi yüksek olsa bile çevresel sınırlar nedeniyle tam kapasiteyle üretim yapamayabiliyor.

Benzer kısıntılar haziran ve temmuz aylarında da görülmüştü. Art arda gelen sıcak hava dalgaları, yaz döneminin Avrupa enerji sistemi açısından artık her zaman düşük talep ve rahat üretimle geçen bir dönem olmadığını gösteriyor.

Elektrik fiyatlarındaki yükseliş Fransa’yla sınırlı kalabilir mi?

Fransa’daki fiyat artışı yalnızca ülke içindeki tüketicileri ilgilendirmiyor. Avrupa ülkelerinin elektrik şebekeleri sınır ötesi bağlantılarla birbirine bağlı durumda. Fransa’nın nükleer üretiminin azalması, komşu ülkelere gönderebileceği elektrik miktarını düşürebilir veya ülkenin dışarıdan elektrik alma ihtiyacını artırabilir.

Fransa normal koşullarda yüksek nükleer kapasitesi sayesinde Avrupa elektrik piyasasının önemli ihracatçılarından biri konumunda bulunuyor. Üretimdeki büyük ve uzun süreli düşüşler bu dengeyi değiştirebilir ve komşu ülkelerdeki fiyatlar üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturabilir.

Avrupa’nın farklı bölgelerinde kuraklık hidroelektrik üretimini de sınırlıyor. Sıcak hava; nükleer, kömür ve doğal gaz santrallerinin soğutma verimini azaltırken klima kaynaklı elektrik talebini büyütüyor. Bu koşulların sürmesi halinde enerji piyasasındaki baskı Fransa’yla sınırlı kalmayabilir.

Fransa elektrik fiyatlarında hangi veriler izlenecek?

Kısa vadede takip edilecek temel göstergeler EDF’nin üretim kısıntısı bildirimleri, nehir sıcaklıkları, su seviyeleri ve sıcak hava dalgasının hafta sonundan itibaren zayıflayıp zayıflamayacağı olacak.

Hava sıcaklıklarının gerilemesi ve nükleer kapasitenin yeniden devreye alınması elektrik fiyatlarında gevşeme sağlayabilir. Sıcaklıkların tahmin edilenden uzun sürmesi veya daha fazla reaktörün üretimini azaltması ise piyasadaki baskıyı gelecek haftaya taşıyabilir.

Fransa açısından belirleyici nokta, elektrik fiyatının tek bir günde yüzde 21,8 yükselmesinden çok nükleer üretim kaybının ne kadar süreceği olacak. Üretim kısıntılarının kalıcı hale gelmesi, yaz aylarında Avrupa elektrik piyasasında yeni fiyat dalgalanmalarına yol açabilir.