Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) küresel gıda fiyat endeksi, ekimde bir önceki aya göre yüzde 1,2 gerileyerek 133,9 puana indi. Tahıl, süt ürünleri ve et endekslerindeki düşüş genel ortalamayı aşağı çekerken şeker fiyatları dördüncü ay üst üste yükseldi.
FAO’nun 6 Kasım tarihli verilerine göre endeks eylüle kıyasla 1,6 puan düştü. Buna rağmen bir yıl öncesinin yüzde 5,9 üzerinde kaldı. Mart 2022 zirvesine uzaklığı ise yüzde 16,4 olarak hesaplandı.
Tahılda düşüşün içinde pirinç ayrıştı
Tahıl fiyat endeksi aylık yüzde 4,5 düşüşle 116,8 puana geriledi. FAO, dört ay üst üste yükselen buğday fiyatlarının zayıf uluslararası talep ve özellikle Arjantin’de iyileşen üretim görünümüyle gerilediğini bildirdi. ABD’deki hasat baskısı ve Güney Amerika’daki arz beklentileri mısır fiyatlarını da aşağı çekti.
Ancak tahıl grubunun tamamı aynı yönde hareket etmedi. Pirinç fiyat endeksi, bazı ihracatçı ülkelerde hasadın gecikmesi ve hava koşullarının etkisiyle ekimde yüzde 1,6 yükseldi. Bu ayrışma, tahıl ortalamasındaki düşüşün her ürünün aynı ölçüde ucuzladığı şeklinde okunmaması gerektiğini gösteriyor.
Şeker dört ayda yükselişini sürdürdü
Şeker endeksi aylık yüzde 6,6 artarak 121,3 puana çıktı ve Aralık 2024’ten beri en yüksek seviyesine ulaştı. Brezilya’nın merkez-güney bölgesinde yağışın kamış hasadı ve işlemesini aksatması fiyatları destekledi. Endeks geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,8 yukarıda.
Bitkisel yağ endeksi ise yüzde 0,3 yükseldi. Soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki artış, kolza yağındaki düşüşten daha güçlü oldu. Süt ürünleri endeksi aylık yüzde 1,1 gerilerken ürünler arasındaki fark belirgindi: yağsız süt tozu yıllık yüzde 45,8 pahalanmış, tereyağı yüzde 31,1 ucuzlamıştı.
Türkiye’deki market fiyatlarıyla fark
FAO endeksi uluslararası ticarete konu gıda emtialarının dolar cinsinden fiyatlarını ölçüyor. Türkiye’de TÜİK’in tüketicilerin satın aldığı gıda ve alkolsüz içecekler için hesapladığı endeks ise ekimde aylık yüzde 3,50 arttı. PiyasaDetay’ın ekim gıda enflasyonu incelemesi, grubun aylık tüketici enflasyonuna 0,84 puan katkı yaptığını gösteriyor.
İki serinin kapsamı farklı: FAO uluslararası emtia fiyatlarını, TÜİK ise Türkiye’deki tüketici sepetini izliyor. Kur, işleme ve dağıtım maliyetleri ile taze ürünlerin fiyat hareketleri de tüketiciye yansıyan tabloyu etkileyebiliyor. Bu nedenle aynı ay küresel endeks düşerken Türkiye’de gıda tüketici fiyatları artabiliyor.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.