ABD’nin gelişmiş yapay zekâ çipleri için açıkladığı yeni kontroller, Çin’in teknoloji sektöründe iki farklı sonuç doğurabilir. Citi analistlerinin değerlendirmesine göre yurt dışındaki veri merkezlerinden Nvidia işlem gücü kiralayan Çinli yapay zekâ geliştiricileri daha yüksek maliyet ve erişim engelleriyle karşılaşabilir. Buna karşılık Çin’de çip üreten dökümhaneler, yarı iletken ekipmanı sağlayıcıları ve yerli yapay zekâ işlemcisi geliştiricileri yeni siparişlerden yararlanabilir. 17 Kasım’daki piyasa işlemlerinde yazılım ve bulut şirketleriyle yerli çip üreticilerinin ters yönlü hareket etmesi, bu beklentiyi borsaya da taşıdı.
ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosunun (BIS) yeni düzenlemesi yalnızca çiplerin fiziksel ihracatını hedeflemiyor. Çin’deki şirketlerin Singapur veya Malezya gibi ülkelerde bulunan gelişmiş işlemcilere internet üzerinden erişerek yapay zekâ modelleri eğitmesini de daha sıkı denetliyor. Bu durum, aynı ülkede faaliyet gösteren bir yapay zekâ laboratuvarını olumsuz etkilerken işlemci üreticisi açısından yeni bir iç pazar fırsatına dönüşebiliyor.
İçindekiler
Çin’de çip hisseleri yükselirken yapay zekâ şirketleri neden düştü?
17 Kasım’da Çin teknoloji hisselerinde görülen hareket, gelişmenin iki yönünü gösterdi. Hong Kong’da SMIC hisseleri gün içinde yaklaşık %8,7 yükselirken Şanghay’daki hisseleri de %8,6 değer kazandı. Yerli çip tasarımcısı Cambricon %5,4, üretim ekipmanı sağlayıcısı NAURA Technology ise %4,4 artış gösterdi. Buna karşılık Baidu yaklaşık %6,8, Alibaba %4,9, Tencent %3 ve Kuaishou %3,2 geriledi. Bu oranlar gün içi piyasa akışından alınmış olup kesin kapanış getirileri olarak değerlendirilmemeli.
Yatırımcıların beklentisi anlaşılır: Çinli teknoloji şirketleri yurt dışından gelişmiş Nvidia çiplerine erişmekte zorlanırsa içeride üretilebilen işlemcilere daha fazla yönelebilir. Bu talep SMIC gibi çipleri fiziksel olarak üreten dökümhanelere ve fabrikalarda kullanılan ekipmanı sağlayan şirketlere iş fırsatı yaratabilir. Buna karşılık yapay zekâ modellerini eğiten bulut ve yazılım şirketleri, aynı işlem kapasitesini elde etmek için daha fazla para harcamak veya daha uzun süre beklemek zorunda kalabilir.
Ancak olumlu beklenti bütün Çinli teknoloji şirketlerine aynı şekilde yansımadı. Bellek üreticisi CXMT’nin hisseleri de aynı gün yaklaşık %2 düştü. Bu ayrışma, yerli çip üretimine yönelik genel ilginin her üretici için otomatik kazanç anlamına gelmediğini gösteriyor.
Citi neden mantık ve bellek çiplerine dikkat çekiyor?
Citi’nin araştırma değerlendirmesinde, ihracat kontrollerinin Çin’de yalnızca yapay zekâ işlemcisi tasarımını değil, gelişmiş mantık çipleri ve bellek üretim kapasitesini büyütme çalışmalarını da hızlandırabileceği belirtiliyor. Çünkü büyük bir yapay zekâ sisteminin çalışması, yalnızca güçlü bir işlemcinin bulunmasına bağlı değil. İşlemciyi üretebilecek fabrikalar, gelişmiş paketleme teknolojisi ve verileri yüksek hızla işleyen bellek çipleri de gerekiyor.
Bu noktada sektörün önemli bir sınırı var. Yerli işlemcilere talep artması, fabrikaların bir anda en ileri üretim süreçlerine geçebileceğini göstermiyor. Yüksek bant genişlikli bellek (HBM), gelişmiş üretim ekipmanları ve çiplerin birlikte çalışmasını sağlayan yazılım altyapısı hâlâ önemli darboğazlar arasında. Çinli tedarikçilere yönelen siparişler artsa bile üretim miktarı, performans ve enerji verimliliğinde dünya liderleriyle aradaki farkın kapanması zaman alabilir.
Dolayısıyla Citi’nin olumlu değerlendirmesi, Çin’in Nvidia işlemcilerine olan ihtiyacını kısa sürede tamamen ortadan kaldıracağı yönünde kesin bir öngörü olarak okunmamalı. Beklenen değişim daha çok yerel tedarik zincirine yatırımın ve talebin yön değiştirmesiyle ilgili.
ABD’nin yeni kuralı hangi yolu kapatıyor?
BIS, 16 Kasım’da açıkladığı geçici nihai kuralla Singapur, Malezya, Tayland, Endonezya ve Brezilya’ya belirli gelişmiş çip sevkiyatlarında lisans şartı getirdi. Ayrıca dünyanın başka ülkelerinde kurulmuş veri merkezlerinin Çin ve ABD’nin kısıtlı ülke grubundaki şirketlere yüksek hacimde işlem gücü sağlaması da yeni denetim kapsamına alındı. Mevcut bazı hizmetler için yürürlük tarihinden itibaren 90 günlük lisans başvuru süresi öngörülüyor.
Bu, Çinli şirketlerin bulut bilişim hizmetlerinin tümüyle yasaklandığı anlamına gelmiyor. Düzenleme belirli nitelikteki gelişmiş işlemciler, işlem kapasitesi eşikleri ve nihai kullanıcılar üzerinden uygulanıyor. Kuralların teknik kapsamını ve beş ülkeye yönelik lisans koşullarını ABD’nin Nvidia çiplerine getirdiği yeni kısıtlamalar haberimizde incelemiştik.
Yeni kuralların 19 Kasım’da Federal Register’da yayımlanarak yürürlüğe girmesi planlanıyor. Resmî metinde ayrıca veri merkezi işletmecileri ve tedarikçiler için müşteri kimliği ile nihai sahiplik yapısına yönelik ek kontrol yükümlülükleri bulunuyor.
Çin’in yerli üretim hamlesinde sıradaki belirleyici ne?
Çin, önceki ihracat kontrollerinden sonra da kendi çip üretim ve tasarım kapasitesini geliştirmeye çalışıyordu. Citi’nin daha önceki sektör değerlendirmelerinde, Çin’in veri merkezi yatırımlarında yerli işlemcilerin payını büyütmesinin dökümhane, test-paketleme ve ekipman şirketlerine talep sağlayabileceği vurgulanmıştı. Yeni ABD düzenlemesi bu eğilimi hızlandırabilecek bir gelişme, ancak tek başına açıklanmış yeni fabrika yatırımı veya kesinleşmiş satış sözleşmesi değil.
Üstelik Çin’in genel ekonomik görünümü ile teknoloji yatırımları aynı hızda ilerlemiyor. Çin’in ekim ayı sanayi ve perakende verilerinde yüksek teknoloji imalatı güçlü büyürken tüketim tarafındaki yavaşlama dikkat çekmişti. Ülkenin GSYH, büyüme ve dış ticaret göstergeleri de bu yatırım hamlesini daha geniş ekonomik çerçevede değerlendirmek için izlenebilir.
Bundan sonraki dönemde asıl takip edilecek gelişmeler Çinli şirketlerin yerli işlemcilerle ne kadar işlem kapasitesi oluşturabildiği, yeni fabrikalara sağlanan üretim ekipmanları ve ABD’nin lisans başvurularına vereceği yanıtlar. SMIC veya Cambricon gibi şirketlerin hisse fiyatlarının yükselmesi yatırımcı beklentisini gösteriyor; yeni kurallar nedeniyle ne kadar ek gelir elde edecekleri henüz açıklanmış değil.
Citi’ye atfedilen analist değerlendirmesi, Çinli şirketlerin yerli yarı iletken tedarikine yönelebileceği görüşünü yansıtıyor. ABD düzenlemesinin kapsamı ise BIS’nin resmî duyurusuna dayanıyor. Citi’nin ilgili araştırma notunun tam metni kamuya açık olarak doğrulanamadığından rapora ait sayısal kazanç veya şirket bazlı hedef fiyat tahminleri eklenmedi.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.