Avrupa’da rüzgâr ve güneşten elektrik üretiminin zayıfladığı 9 Kasım’da, Almanya’nın toptan elektrik piyasasında fiyat 15 dakikalık bir işlem diliminde 653,38 avro/MWh’ye yükseldi. Buna karşılık günün ortalama fiyatı 345,64 avro/MWh oldu. 15 Kasım’da açıklanan gün öncesi piyasa fiyatı ise 139,70 avro/MWh düzeyine geriledi. Bir haftadan kısa sürede yaşanan bu değişim, elektrik fiyatlarının yalnızca üretim kapasitesine değil, elektriğin tam olarak hangi saatte ve hangi kaynaktan sağlandığına da bağlı olduğunu gösteriyor.
9 Kasım’daki yükseliş özellikle Almanya, Birleşik Krallık ve Benelüks ülkelerini etkileyen rüzgârsız ve bulutlu hava koşullarıyla birlikte gündeme geldi. Rüzgâr ve güneş üretimi azalırken doğal gaz santralleri daha fazla devreye girdi. Soğuk havanın ısınma talebini artırması ve gazın yüksek maliyeti de fiyatların yukarı yönlü hareketini güçlendirdi.
İçindekiler
9 Kasım 17.15–17.30: 653,38 avro/MWh.
345,64 avro/MWh; zirveyle aynı gösterge değil.
139,70 avro/MWh; 9 Kasım günlük ortalamasının %59,6 altında.
653 avro hangi fiyat? En önemli ayrıntı bu
Elektrik piyasasında bir gün için tek fiyat bulunmuyor. Ertesi günün elektriği önceden işlem görüyor; saatlik veya 15 dakikalık dilimlerin fiyatları birbirinden farklı olabiliyor. Almanya’daki 653,38 avroluk değer, 9 Kasım günü saat 17.15 ile 17.30 arasındaki 15 dakikalık toptan elektrik fiyatı. Almanya’nın bütün gün boyunca aynı fiyattan elektrik satın aldığı veya hanelerin kilovatsaat için doğrudan bu bedeli ödediği sonucu çıkarılamaz.
Fransa’da 9 Kasım gün öncesi piyasa ortalaması 334,12 avro/MWh seviyesine yükseldi. Almanya ortalaması ise 345,64 avro/MWh oldu. Yani her iki ülkede de günlük ortalama 600 avronun belirgin biçimde altındaydı. Yüksek fiyatlı akşam seansları, talebin arttığı ve rüzgâr üretiminin azaldığı saatlerdeki arz sıkışıklığını yansıtıyordu.
Bir hafta içinde elektrik fiyatı nasıl değişti?
Almanya gün öncesi piyasasının son günlerdeki ortalama fiyatları, tek bir yüksek seansın neden genel eğilimi anlatmaya yetmediğini gösteriyor:
| Teslim günü | Almanya gün öncesi ortalaması |
|---|---|
| 9 Kasım 2026 | 345,64 avro/MWh |
| 10 Kasım 2026 | 351,48 avro/MWh |
| 11 Kasım 2026 | 316,65 avro/MWh |
| 12 Kasım 2026 | 199,04 avro/MWh |
| 13 Kasım 2026 | 161,73 avro/MWh |
| 14 Kasım 2026 | 197,72 avro/MWh |
| 15 Kasım 2026 | 139,70 avro/MWh |
9 Kasım ile 15 Kasım günlük ortalamaları arasındaki düşüş 205,94 avro/MWh, yani yaklaşık %59,6. Son tarih için gösterilen rakam 15 Kasım teslimine ilişkin gün öncesi piyasa değeridir; gerçekleşmiş hane faturası veya bütün Avrupa’nın ortalaması değildir. Veriler, EPEX SPOT piyasa fiyatlarını izleyen AleaSoft enerji piyasası tablolarındaki günlük ortalamalarla karşılaştırıldı.
Rüzgâr durunca neden doğal gaz elektrik fiyatını belirliyor?
Elektrik şebekesinde üretim ve tüketimin sürekli dengede tutulması gerekiyor. Rüzgâr türbinleri ile güneş panellerinin üretimi hava koşullarına bağlı olduğu için bu kaynakların azaldığı saatlerde başka santrallerin talebi karşılaması gerekiyor. Doğal gaz santralleri hızlı devreye girebildiklerinden bu dengelemede önemli rol üstleniyor. Ancak gaz pahalıysa o saatlerdeki ilave elektrik üretiminin maliyeti de yükseliyor.
Avrupa’nın birçok toptan elektrik piyasasında fiyat, ihtiyaç duyulan son üretim biriminin teklifine göre belirleniyor. Dolayısıyla elektriğin bir bölümü ucuz maliyetli rüzgârdan veya güneşten gelse bile son talebi karşılayan gaz santrali daha yüksek teklif veriyorsa piyasa fiyatını yukarı çekebiliyor. Üreticiler için farklı sözleşmeler ve gelir modelleri bulunabildiğinden bütün elektriğin aynı koşullarda satıldığı da varsayılamaz.
Birim dönüşümü matematiksel olarak 600 avro/MWh = 0,60 avro/kWh eder. Ancak bu bir toptan piyasa fiyatıdır. Konut elektrik faturasında dağıtım, vergi, tedarik anlaşmaları, sabit veya değişken tarifeler ve diğer kalemler bulunur. Bu yüzden 15 dakikalık borsa fiyatını doğrudan ev faturası olarak okumak doğru değildir.
Yeşil dönüşüm açısından hangi eksik öne çıktı?
Avrupa’da yenilenebilir enerji yatırımları hızlanırken rüzgârın zayıf ve havanın bulutlu olduğu dönemler daha fazla esnek üretim ve depolama ihtiyacını görünür kılıyor. Bu tür dönemler Almancada Dunkelflaute olarak adlandırılıyor. Sorunu yalnızca rüzgâr santrali sayısını artırarak çözmek mümkün değil: Batarya depolama, pompaj depolamalı hidroelektrik, ülkeler arası enterkonneksiyon, talep yönetimi ve ihtiyaç anında devreye girebilen santraller birlikte önem taşıyor.
Bu, yenilenebilir enerjinin işe yaramadığını kanıtlayan bir gelişme olarak da yorumlanmamalı. Rüzgârlı veya güneşli saatlerde aynı kaynaklar elektrik fiyatını ciddi biçimde düşürebiliyor. Sistemin zorlandığı konu, üretimin hava koşulları nedeniyle azaldığı zamanlarda yeterli esnek kaynağın bulunup bulunmaması.
Avrupa’nın 2026’nın ilk yarısında kurduğu yeni rüzgâr kapasitesini 8,8 GW’lık rüzgâr yatırımı analizimizde ele almıştık. Yeni kurulu güç, yıllık üretim potansiyelini büyütürken her saat aynı miktarda elektrik üretileceğini garanti etmiyor.
Türkiye açısından fiyat sıçramasının anlamı ne?
Türkiye’nin elektrik piyasası Avrupa’daki tek bir 15 dakikalık işlem fiyatını otomatik olarak izlemiyor. Dolayısıyla Almanya’da 653 avro görülmesi, Türkiye’deki sanayi veya konut tarifelerine aynı oranda zam yapılacağı anlamına gelmez. Bununla birlikte Avrupa’daki yüksek gaz talebi ve LNG piyasasında oluşabilecek rekabet, ithalat maliyetleri üzerinden Türkiye için dolaylı risk yaratabilir.
Bu bağlantının temelinde doğal gaz fiyatları var. Avrupa depolarının doluluk oranı ve kış öncesi arz sıkışıklığını daha önce Avrupa’nın doğal gaz depoları analizimizde incelemiştik. Elektrikteki oynaklık ile gaz depolama koşullarını birlikte izlemek, özellikle kış aylarında daha anlamlı bir risk değerlendirmesi sunuyor.
9 Kasım’daki 653,38 avroluk zirvenin ardından 15 Kasım günlük ortalamasının 139,70 avroya gerilemesi, kısa süreli fiyat sıçramalarıyla kalıcı maliyet baskısının ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Avrupa elektrik piyasası için asıl takip edilecek gösterge tek bir rekor seans değil; rüzgârın azaldığı günlerde gaz santrallerine duyulan ihtiyaç, depolama kapasitesi ve bu koşulların kış boyunca ne sıklıkla tekrarlanacağı.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.