Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Antalya’daki COP31 Liderler Zirvesi’nde Türkiye’nin enerji dönüşümüne ilişkin hedefleri gündeme taşıdı. Önümüzdeki 10 yılda elektrik kullanım oranının %50 artırılmasının amaçlandığını belirten Erdoğan, temiz teknolojilerin yaygınlaşmasını ve sanayinin rekabet gücünün artırılmasını vurguladı. Açıklamalar, 2040’a kadar elektrik kurulu gücünün 281 gigavata çıkarılmasını öngören ulusal enerji planıyla birlikte değerlendirildiğinde özellikle şebeke, depolama ve elektrikli üretim teknolojilerine duyulacak ihtiyacı öne çıkarıyor.
11 Kasım’daki zirvede Erdoğan, yenilenebilir kaynakların kurulu güçteki payının %70’e çıkarıldığını da ifade etti. Bununla birlikte Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının son ayrıntılı kurulu güç istatistiğinde, Eylül 2026 sonunda yenilenebilirlerin payı %63,1 olarak yer alıyor. Bu iki rakam aynı tarihli ve aynı kapsamda teyit edilmiş ölçümler gibi sunulmamalı; açıklamadaki %70 ifadesinin hangi dönem ve hesaplama tanımına dayandığı netleşmiş değil.
Elektrik kullanımında %50 hedefi ne anlama geliyor?
Erdoğan’ın açıkladığı %50’lik artış, bugün elektrik tüketen bir hanenin faturasının %50 artacağına ilişkin karar değil. Enerji politikalarındaki elektrikleşme yaklaşımı; ulaşımda elektrikli araçların, sanayide elektrikli süreçlerin, binalarda elektrikli ısıtma ve soğutma teknolojilerinin daha fazla kullanılmasını kapsıyor. Açıklamada elektrik kullanım oranından söz edildiği için bu oranı, enerji talebinin toplam megavatsaat cinsinden %50 artacağı şeklinde doğrudan yorumlamak da doğru değil.
COP31 Türkiye’nin ayrı bir uluslararası girişimi ise 2035’e kadar küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını %35’e çıkarmayı hedefliyor. Bugün dünyada yaklaşık %23 olan bu oran ile Erdoğan’ın 10 yıllık %50 artış ifadesi farklı göstergeler; biri küresel pay hedefi, diğeri Türkiye’nin elektrik kullanımının yaygınlaşmasına yönelik açıklaması.
Mevcut kurulu güç ile 2040 hedefleri arasında ne kadar fark var?
Enerji Bakanlığının Eylül 2026 verilerinde toplam kurulu güç 127.355 MW, yenilenebilir kaynakların kapasitesi 80.315 MW olarak açıklanmıştı. Güneş ve rüzgârın birleşik kapasitesi 43.762 MW düzeyindeydi. Kasım başında duyurulan Millî Enerji 2040 programı ise toplam kapasiteyi 281 GW’a, güneş ve rüzgâr kapasitesini 175 GW’a yükseltmeyi amaçlıyor.
| Gösterge | Son ayrıntılı resmî veri | 2040 hedefi |
|---|---|---|
| Toplam elektrik kurulu gücü | 127,4 GW | 281 GW |
| Güneş ve rüzgâr kurulu gücü | 43,8 GW | 175 GW |
| Yenilenebilir kurulu güç payı | %63,1 | %77 |
| Nükleer kurulu güç | Ticari işletmede yok | 10 GW |
Bu tabloya göre toplam kapasite için mevcut düzeyin yaklaşık 2,2 katına, güneş ve rüzgâr kapasitesi içinse yaklaşık 4 katına ulaşılması hedefleniyor. Söz konusu kapasiteler yatırımı tamamlanmış tesisleri değil, geleceğe yönelik politika hedeflerini temsil ediyor. Elektrik tüketimi, kurulu güç ve fiilî elektrik üretimi de aynı büyüklükler değil: Kurulu güç artarken üretim hava koşulları, şebeke kısıtları ve kullanım oranlarına bağlı değişebiliyor.
Yenilenebilir enerjide %70 açıklaması neden dikkat çekiyor?
Erdoğan’ın zirvedeki %70 ifadesi ile Bakanlığın %63,1’lik Eylül verisi arasında 6,9 yüzde puan fark bulunuyor. Bakanlık, Eylül ayındaki elektrik üretiminin %70,3’ünün yerli kaynaklardan karşılandığını da açıklamıştı. Ancak yerli kaynaklarla üretim oranı ile yenilenebilir kaynakların kurulu güçteki payı aynı gösterge değil; yerli kömür gibi yenilenebilir olmayan kaynaklar da yerli üretim hesabına girebiliyor.
Bu nedenle %70’in doğrudan son kurulu güç verisi olarak kesinleştirilmesi yerine konuşmanın sözlü beyanı olarak aktarılması ve resmî istatistiklerle farkının gösterilmesi daha sağlıklı. Benzer biçimde 2040’taki %77 hedefi, o yıl üretilen elektriğin mutlaka %77’sinin yenilenebilir olacağını garanti etmiyor.
Enerji yatırımcıları için asıl belirleyici başlık şebeke
Güneş ve rüzgâr santrallerinin kapasitesini yükseltmek, tek başına elektrikleşmeyi tamamlamıyor. Yeni üretimin tüketim merkezlerine aktarılması için iletim hatları, trafo merkezleri, dağıtım altyapısı, batarya depolama ve esneklik çözümlerinin de gelişmesi gerekiyor. Özellikle elektrikli araçlar ve sanayide elektrik kullanımı arttıkça talebin hangi saatlerde ve hangi bölgelerde yoğunlaştığı kritik hâle geliyor.
Millî Enerji 2040 vizyonunda kamu ve özel sektör için toplam 500 milyar dolarlık uzun vadeli enerji yatırımı ihtiyacı ifade edilmişti. Bu bir harcama gerçekleşmesi veya belirli şirketlere verilmiş sipariş toplamı değil. PiyasaDetay’da daha önce yayımlanan 500 milyar dolarlık enerji yatırım hedefi analizinde, rüzgâr-güneş kapasitesiyle şebeke yatırımlarının birlikte ilerlemesi gerektiğini değerlendirmiştik.
Bu yatırım zincirinin somut örneklerinden biri, Europower iştiraki Euroes’in TEİAŞ ile imzaladığı 1,13 milyar TL’lik iletim hattı sözleşmesi. Ancak tek bir iş anlaşması da tüm uzun vadeli enerji planının borsadaki şirketlere dağılımını göstermiyor.
Erdoğan’ın açıklamalarında iklim finansmanının daha ulaşılabilir ve öngörülebilir olması gerektiği de vurgulandı. Bu çağrının somut karşılığı, enerji projeleri için kredi maliyetleri, yatırım şartları ve uluslararası fonlara erişim gibi başlıklarda ortaya çıkabilecek. Yatırımcıların önümüzdeki dönemde izlemesi gereken veriler, kurulu güçteki gerçek artış, ihale ve bağlantı kapasitesi kararları, depolama projeleri ve bu yatırımların finansman koşulları olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.