İklim değişikliğiyle mücadelede yenilenebilir enerji 7 kat büyümeli

İklim değişikliğiyle mücadelede dünyanın yenilenebilir enerji kapasitesini bugünkü seviyesinin 7 katından fazlasına çıkarması gerekiyor. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansının (IRENA) 2026 yılında yayımladığı enerji dönüşümü yol haritasına göre, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefiyle uyumlu bir enerji sistemi için kurulu yenilenebilir elektrik üretim kapasitesinin 2050’de 38,2 teravata ulaşması gerekiyor.

Ancak güneş ve rüzgâr santrallerinin çoğalması tek başına yeterli görülmüyor. IRENA, üretilen elektriğin güvenilir biçimde taşınabilmesi ve artan talebin karşılanabilmesi için 2026-2050 döneminde elektrik şebekelerine toplam 29 trilyon dolarlık yatırım yapılması gerektiğini hesaplıyor.

Yenilenebilir enerji kapasitesi 2050’ye kadar ne kadar artmalı?

IRENA’nın Nisan 2026’da açıkladığı verilere göre, küresel yenilenebilir elektrik üretim kapasitesi 2025 sonunda 5.149 gigavata, yani yaklaşık 5,15 teravata ulaştı. Dünya genelinde yalnızca 2025 yılında 692 gigavatlık yeni yenilenebilir kapasite devreye alındı.

Bu büyümeye rağmen kurumun 1,5 derece senaryosu çok daha hızlı bir dönüşüm gerektiriyor. Rapora göre yenilenebilir enerji kapasitesinin 2035’te 18,4 teravata, 2050’de ise 38,2 teravata yükselmesi gerekiyor.

2025 sonunda gerçekleşen kapasite ile 2050 için gerekli görülen seviye karşılaştırıldığında yaklaşık 7,4 katlık bir büyüme ihtiyacı ortaya çıkıyor. Bu, bugünkü kurulu güce yaklaşık 33 teravatlık yeni kapasite eklenmesi anlamına geliyor.

Buradaki 2035 ve 2050 rakamları kesinleşmiş üretim planları veya gerçekleşmesi beklenen piyasa tahminleri değil. IRENA’nın iklim hedefleriyle uyumlu bir enerji dönüşümü için gerekli gördüğü kapasite seviyelerini ifade ediyor.

29 trilyon dolarlık yatırım neden gerekli?

Yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasının önündeki önemli engellerden biri elektrik şebekelerinin kapasitesi. Yeni güneş ve rüzgâr santralleri kurulsa bile iletim hatları ve dağıtım altyapısı yeterince gelişmezse üretilen elektriğin tüketim noktalarına ulaştırılması zorlaşabiliyor.

IRENA, 2025 yılında yaklaşık 500 milyar dolar olan küresel şebeke yatırımlarının 2026-2035 döneminde yıllık ortalama 1 trilyon dolara çıkarılması gerektiğini belirtiyor. 2036-2050 döneminde ise yıllık ortalama yatırım ihtiyacı 1,2 trilyon dolara yükseliyor.

Bu iki dönemin toplamında gereken yatırım 29 trilyon doları buluyor. Dolayısıyla küresel enerji dönüşümünde finansman ihtiyacı yalnızca elektrik üreten tesisleri değil, enerjiyi taşıyan ve sistemin istikrarlı çalışmasını sağlayan altyapıyı da kapsıyor.

[ pd_market_impact title=”IRENA’nın 2050 için öne çıkardığı üç ihtiyaç” items=”Yenilenebilir enerji kapasitesi: 2025 sonundaki yaklaşık 5,15 teravattan 2050’de 38,2 teravata ulaşılması gerekiyor.|Elektrik şebekeleri: 2026-2050 döneminde toplam 29 trilyon dolarlık yatırım ihtiyacı bulunuyor.|Enerji depolama: Kurulu depolama kapasitesinin 416 gigavattan 6.859 gigavata yükselmesi gerekiyor.” ]

Enerji depolama kapasitesi yaklaşık 16,5 katına çıkmalı

Güneş ve rüzgâr kaynaklarından elektrik üretimi hava koşullarına göre değişebiliyor. Bu nedenle üretimin yüksek olduğu saatlerde elde edilen elektriğin depolanması ve ihtiyaç duyulduğunda yeniden kullanılması giderek daha önemli hâle geliyor.

IRENA’nın senaryosuna göre küresel kurulu enerji depolama kapasitesinin 2025’teki 416 gigavattan 2035’te 2.530 gigavata, 2050’de ise 6.859 gigavata yükselmesi gerekiyor. Bu artış, 2025’e göre yaklaşık 16,5 katlık büyümeye karşılık geliyor.

Rapordaki depolama kapasitesi yalnızca bataryaları kapsamıyor. Pompaj depolamalı hidroelektrik sistemleri ve uzun süreli enerji depolama teknolojileri de bu hesaplamaya dahil ediliyor.

Elektrikli araçlar ve sanayi dönüşümü talebi artıracak

IRENA’nın enerji dönüşümü yol haritasında elektrifikasyon da merkezi bir rol oynuyor. Elektrifikasyon, ulaşımda, binalarda ve sanayide fosil yakıtlarla karşılanan bazı enerji ihtiyaçlarının elektrikli teknolojilere kaydırılması anlamına geliyor.

Kurumun 1,5 derece senaryosunda elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’te yüzde 35’e, 2050’de ise yüzde 50’nin üzerine çıkması gerekiyor.

Bu dönüşümün başlıca örnekleri arasında elektrikli araçlar, binalarda kullanılan ısı pompaları ve sanayide elektrikli üretim süreçleri bulunuyor. Rapora göre 2050’de elektrik kullanımının nihai enerji tüketimindeki payı binalarda yüzde 75’i, ulaşımda yüzde 45’i ve sanayide yüzde 40’ı aşmalı.

Elektrik tüketimindeki büyümenin yenilenebilir kaynaklarla karşılanabilmesi için enerji verimliliği, şebeke yatırımları ve depolama altyapısının eş zamanlı geliştirilmesi gerekiyor.

Türkiye’nin yenilenebilir enerji hedefleri açısından ne anlama geliyor?

IRENA’nın küresel değerlendirmesi, Türkiye’nin güneş ve rüzgâr enerjisindeki büyüme hedefleriyle de benzer bir altyapı ihtiyacına işaret ediyor.

Türkiye’nin 2035 Yenilenebilir Enerji Yol Haritası’na göre toplam güneş ve rüzgâr kurulu gücünün 120 gigavata çıkarılması hedefleniyor. Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) kayıtlarında bu hedef için yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı, elektrik iletim şebekesi için ise yaklaşık 28 milyar dolarlık ayrı bir yatırım planı yer alıyor.

Türkiye’ye ilişkin bu tutarlar IRENA’nın küresel yatırım hesabından ayrı. Ancak iki çalışmanın ortak mesajı açık: Yenilenebilir enerji üretimindeki artışın ekonomik ve teknik karşılığını bulabilmesi için güçlü elektrik şebekeleri gerekiyor.

Bu durum enerji yatırımlarında yalnızca güneş paneli ve rüzgâr türbini üreticilerini değil; transformatör, kablo, elektrik iletim ekipmanları, batarya ve şebeke teknolojileri alanlarını da önemli hâle getiriyor. Bununla birlikte küresel yatırım ihtiyacının büyüklüğü, belirli bir şirketin doğrudan sipariş alacağı veya gelirini artıracağı anlamına gelmiyor.

İklim hedefleri için yalnızca yeni santral kurmak yeterli değil

IRENA’nın Mayıs 2026 tarihli yol haritası, yenilenebilir enerji kapasitesindeki rekor artışa rağmen küresel enerji sisteminin 1,5 derece hedefiyle uyumlu hâle gelebilmesi için çok daha kapsamlı değişikliklere ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.

Raporda öne çıkan 38,2 teravatlık kapasite gereksinimi, 29 trilyon dolarlık şebeke yatırımı ve depolama kapasitesindeki büyük artış ihtiyacı birlikte değerlendirildiğinde, enerji dönüşümünün yalnızca yeni elektrik santralleri inşa etmekten ibaret olmadığı anlaşılıyor.

Önümüzdeki yıllarda belirleyici konulardan biri, ülkelerin yenilenebilir enerji üretimini artırırken elektrik altyapısını ve tüketim sistemlerini bu dönüşüme ne kadar hızlı hazırlayabildiği olacak.

Kaynak: Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), Mayıs 2026 tarihli Transitioning Away from Fossil Fuels: A Roadmap Powered by Renewables, Electrification and Grid Enhancement çalışması ve Renewable Capacity Statistics 2026; Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Türkiye 2035 Yenilenebilir Enerji Yol Haritası.