ABD otomotiv sektöründen Trump’a çağrı: Çinli üreticilere kapı açılmasın

ABD otomotiv sektörünün farklı kanatlarını temsil eden altı büyük kuruluş, Çinli otomobil üreticilerinin Amerikan pazarına girişini zorlaştıran mevcut politikaların korunması için Başkan Donald Trump’a ortak çağrı yaptı. Mektubun zamanlaması dikkat çekici. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 24 Eylül’de Washington’da Trump ile görüşmesi planlanırken otomotiv sektörü, Çinli şirketlere satış, ithalat veya ABD’de yerel üretim üzerinden yeni bir kapı açılmasını istemiyor.

Sektörün çıkışı yalnız gümrük vergileriyle ilgili değil. Washington’da asıl tartışma, Çinli bir üreticinin araçları doğrudan ithal etmek yerine ABD’de fabrika kurarak pazara girip giremeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor. Trump kısa süre önce Çinli şirketlerin ABD’de otomobil üretmesine, Amerikalı işçi çalıştırmaları halinde sıcak bakabileceğini söylemişti. Otomotiv kuruluşlarının mektubu bu yaklaşımın sektör tarafında ciddi karşılık bulmadığını gösteriyor.

Mektubun odağında ABD’de fabrika kurma ihtimali var

Ortak çağrıda Alliance for Automotive Innovation, American Automotive Policy Council, MEMA, National Automobile Dealers Association, Autos Drive America ve Zero Emission Transportation Association yer alıyor. Böylece otomobil üreticilerinden parça tedarikçilerine, bayilerden elektrikli ulaşım şirketlerine kadar sektörün farklı bölümleri aynı pozisyonda buluşmuş oldu.

Kuruluşlar, Çinli üreticilerin bugün ABD otomobil pazarında anlamlı bir payının bulunmamasını mevcut politikaların sonucu olarak görüyor. Onlara göre bir Çinli üreticiye ABD’de fabrika kurma fırsatı verilmesi, şirketlerin ithalat bariyerlerini aşarak pazarda kalıcı bir başlangıç noktası edinmesine imkan sağlayabilir.

Trump’ın yaklaşımı ise istihdam tarafından bakıyor. Başkan, Çinli bir şirket ABD’de fabrika kurup Amerikalı çalışan istihdam ederse buna karşı olmayacağını dile getirdi. Sektör örgütleri aynı yatırımı farklı okuyor. Mektupta yeni tesislerin toplam otomotiv istihdamını büyütmek yerine, uzun süredir ABD’de üretim yapan şirketlerden iş ve yatırım çekebileceği savunuluyor.

Çinli araçların önünde zaten 2027 bariyeri var

ABD pazarındaki mevcut düzenleme yalnız yüksek ithalat vergilerine dayanmıyor. Ticaret Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan bağlı araç kuralları, Çin ve Rusya bağlantılı yazılım, donanım ve üreticilere doğrudan sınırlamalar getiriyor.

2027 model yılından itibaren Çin ile belirli düzeyde bağlantısı bulunan üreticilerin kapsama giren bağlı araçları ABD’de satması engelleniyor. Önemli detay şu: aracın Amerika’da üretilmiş olması bu kuralı otomatik olarak ortadan kaldırmıyor. Üreticinin Çin ile bağlantısı ve araçta kullanılan iletişim teknolojileri düzenlemenin kapsamına girebiliyor.

Belirli bağlantı donanımlarına yönelik kısıtlamalar ise 2030 model yılında devreye girecek. Washington böylece otomobil politikasını aracın hangi ülkede monte edildiğinden daha geniş bir çerçevede ele alıyor.

Modern otomobilde tartışma artık yalnız fiyat değil

Çinli markaların küresel pazarlarda hızlı büyümesinin önemli nedenlerinden biri fiyat avantajı. Elektrikli araçlarda batarya tedarik zinciri, üretim ölçeği ve hızlı model yenileme kapasitesi Çinli şirketlere Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda güçlü rekabet imkanı verdi.

ABD tarafında ise fiyat rekabetine ikinci bir konu ekleniyor: araç yazılımı ve veri güvenliği. Günümüz otomobilleri konum bilgisinden kamera sistemlerine, mobil bağlantıdan sürüş verilerine kadar büyük miktarda veri işliyor. ABD’nin bağlı araç düzenlemesi de bu sistemlere yabancı bir devletin erişebilmesi ihtimalini ulusal güvenlik riski olarak değerlendiriyor.

Otomotiv kuruluşlarının itirazı bu noktada yerel üretime kadar uzanıyor. Onlara göre Çinli bir üreticinin fabrikayı ABD’ye taşıması, yazılımın, elektronik sistemlerin veya tedarik zincirinin Çin bağlantısını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle “Amerika’da üretildi” etiketi sektörün güvenlik kaygılarını tek başına çözmüyor.

BYD’nin olası Washington ziyareti tartışmayı büyüttü

Şi Cinping’in ABD ziyareti için hazırlanan Çinli iş dünyası heyetinde BYD, CATL ve Xiaomi gibi şirketlerin yöneticilerinin yer alabileceği belirtiliyor. Kesin katılımcı listesi henüz açıklanmış değil. BYD’nin adının gündeme gelmesi ise ABD otomotiv sektöründeki hassasiyeti artırdı.

Çünkü Çinli üreticilerin ABD otomobil pazarına doğrudan erişimi bugün oldukça sınırlı olsa da BYD gibi şirketler Avrupa, Latin Amerika ve Güneydoğu Asya’da hızlı büyüyor. ABD’deki üreticiler, aynı rekabetin mevcut koruma duvarları kaldırıldığında kendi pazarlarında da kısa sürede ortaya çıkabileceğini düşünüyor.

Bu kaygı yalnız sektör örgütleriyle sınırlı değil. ABD Kongresi’nde Çin bağlantılı araçlara yönelik mevcut kısıtlamaları kalıcı hale getirmeyi amaçlayan farklı girişimler de bulunuyor. Otomotiv politikası böylece ticaret, sanayi ve ulusal güvenliğin kesiştiği başlıklardan biri haline gelmiş durumda.

Trump ile Şi görüşmesinde otomotiv için ne izlenecek?

Trump ile Şi Cinping’in 24 Eylül’deki görüşmesinin gündemi otomotivden çok daha geniş. Ticaret, yapay zekâ, nadir toprak elementleri ve iki ülke arasındaki mevcut ekonomik ateşkes de masada olacak. Buna rağmen Çinli şirketlerin ABD’de yatırım yapmasına ilişkin verilecek herhangi bir mesaj otomotiv sektörü tarafından dikkatle takip edilecek.

Sektör açısından kırmızı çizgi açık. Çin’den doğrudan otomobil ithalatının engellenmesi yeterli görülmüyor; ABD içinde kurulacak fabrikaların da mevcut teknoloji ve güvenlik kurallarını aşan bir giriş kapısına dönüşmemesi isteniyor.

Washington mevcut çerçeveyi korursa Çinli üreticilerin ABD otomobil pazarına girişi zor kalmaya devam edecek. Yerel üretime yönelik politika değişirse ise rekabet hesabı yalnız Detroit için değil, Toyota, Volkswagen, Hyundai ve ABD’de üretim yatırımı bulunan diğer küresel markalar için de yeniden yapılacak.