ABD İmalatı Hız Kesti, Açık İşler Arttı

ABD’de aynı saatte yayımlanan iki veri, ekonominin farklı yönlere bakan bir fotoğrafını verdi. ISM imalat PMI ağustosta 55,6’dan 54,6’ya gerileyerek 55,2 olan piyasa beklentisinin altında kaldı. Temmuz ayına ait açık iş sayısı ise 7 milyon 271 bine yükseldi, fakat yaklaşık 7 milyon 300 binlik tahmini yakalayamadı.

İmalat sektörü büyümeyi sürdürürken yeni siparişler ve istihdam alt endeksleri hız kesti. İş gücü cephesinde açık pozisyon sayısındaki sınırlı artışa karşı işe alımların azalması, şirketlerin yeni çalışan konusunda daha temkinli davrandığı bir aya işaret etti. Fed açısından tablo tek yönlü değil. Faaliyet büyüme bölgesinde kalırken üretici fiyat baskısının yüksek seyretmesi, erken ve hızlı faiz indirimi beklentilerini sınırlayabilir.

Yeni siparişler ağustosta hız kesti

Institute for Supply Management verilerine göre imalat PMI üst üste sekizinci ay 50 seviyesinin üzerinde kaldı. Endeksin 50’nin üzerinde olması sektörde aylık bazda genişlemeye karşılık geliyor. Ağustostaki 54,6 seviyesi büyümenin sürdüğünü, temmuz ayına kıyasla ivmenin azaldığını anlatıyor.

Üretim endeksi 58,5’ten 58,3’e sınırlı gerilerken yeni siparişler 56,7’den 53,7’ye indi. İstihdam alt endeksi de 52,8’den 51,2’ye düştü. Ankete katılan 18 imalat kolundan 15’i büyüme bildirdi, iki sektör daralma bölgesinde kaldı.

Fiyatlar endeksi 71,1 ile değişmedi ve ham madde maliyetlerinde artışın 23’üncü aya taşındığını kayda geçirdi. Tedarikçi teslimatları endeksi 58,9’dan 59,3’e çıktı. ISM yönteminde 50’nin üzerindeki teslimat değeri, ürünlerin üreticilere daha yavaş ulaştığı anlamına geliyor.

Teslimat süresinin uzaması tek başına talep patlaması veya tedarik sorunu kanıtı sayılmıyor. Sipariş, üretim ve stok göstergeleriyle birlikte okunduğunda daha anlamlı hale geliyor. Ağustos verilerinde üretimin güçlü kalmasına rağmen yeni siparişlerdeki üç puanlık düşüş, sonbahara girerken mevcut büyüme hızının korunacağı konusunda soru bıraktı.

Açık pozisyonlar arttı, işe alımlar geriledi

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun JOLTS raporuna göre açık iş sayısı hazirana kıyasla 89 bin artarak 7 milyon 271 bine ulaştı. Haziran verisi 177 bin aşağı revizyonla 7 milyon 182 bine çekildi. Açık iş oranı temmuzda yüzde 4,4 oldu.

Şirketlerin yaptığı işe alım 278 bin azalarak 5 milyon 54 bine indi. Toplam işten ayrılma 5 milyon 72 bin, gönüllü ayrılma 3,1 milyon ve işten çıkarma 1,7 milyon olarak hesaplandı. Mesleki ve ticari hizmetlerde işe alımlar 188 bin azalırken dayanıklı mal imalatındaki açık pozisyonlar 76 bin arttı. Açık işlerdeki artışın geniş tabanlı bir işe alım ivmesine dönüşmediği, verinin ayrıntılarında daha net görülüyor.

JOLTS raporundaki açık pozisyon sayısı ay sonundaki iş gücü talebini, işe alım verisi ise ay boyunca gerçekleşen personel girişlerini ölçüyor. İki serinin aynı ayda farklı yönlere gitmesi mümkün. İşverenler ilanlarını açık tutarken işe başlatma kararını erteleyebilir veya aradıkları nitelikte çalışan bulamayabilir. Temmuz verisi, hangi etkinin ağır bastığını tek başına açıklamıyor.

Haziran ayına yapılan 177 binlik aşağı revizyon da son iki aya ilişkin karşılaştırmayı değiştirdi. Temmuzdaki 89 binlik artış revize edilmiş daha düşük bir taban üzerinden hesaplandı. Manşet rakamdaki yükselişi değerlendirirken işe alımlardaki düşüşün ve önceki aya gelen revizyonun birlikte hesaba katılması gerekiyor.

4 Eylül istihdam raporu faiz hesabını güncelleyecek

Açık iş raporu temmuz ayını, ISM ise ağustos ayını anlatıyor. Zaman farkı nedeniyle Fed’in güncel iş gücü değerlendirmesinde daha yeni veriler ağırlık kazanacak. Piyasaların bir sonraki kapsamlı göstergesi, 4 Eylül Cuma günü Türkiye saatiyle 15.30’da açıklanacak ağustos istihdam raporu olacak. Tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve saatlik kazançların birlikte vereceği yön, 15-16 Eylül’de toplanacak Federal Açık Piyasa Komitesi öncesindeki faiz beklentilerini yeniden şekillendirebilir. Bir sonraki JOLTS raporu 29 Eylül’de yayımlanacak.