Dünyanın en büyük bağımsız çip üreticisi TSMC, yapay zekâ sektöründeki rolünü üretim hizmetlerinin dışına taşıyacak bir karar aldı. Tayvanlı şirketin 10 Kasım 2026 tarihli yönetim kurulu toplantısında, OpenAI ve Anthropic’e ayrı ayrı 500 milyon dolara kadar yatırım yapılması onaylandı. Toplam 1 milyar dolarlık üst sınır, TSMC’nin artık yalnızca yapay zekâ için kullanılan işlemcileri üretmekle kalmayıp bu teknolojiyi geliştiren şirketlerde de doğrudan pay sahibi olmayı hedeflediğini gösteriyor.
Şirketin ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) sunduğu belgede iki yatırımın yöntemi de farklı. TSMC, Anthropic’in halka arzında şirketin adi hisselerini arz fiyatından satın almayı, OpenAI’de ise imtiyazlı pay edinmeyi planlıyor. Ancak yönetim kurulunun onayı 1 milyar doların tamamının harcandığı veya iki ortaklığın kesinleştiği anlamına gelmiyor. Açıklanan tutarlar alımlar için izin verilen azami büyüklükler.
İçindekiler
TSMC, Anthropic’in halka arzına katılacak
Anthropic’in 10 Kasım’da güncellediği halka arz izahnamesinde 825 milyon hissenin 70–78 dolar fiyat aralığından satışa sunulması planlanıyor. Aralığın üst noktasında işlemin brüt büyüklüğü 64,35 milyar dolara çıkıyor. TSMC’nin kararı, Anthropic hisselerini halka arz fiyatı üzerinden 500 milyon doları aşmayacak tutarda alabilmesine olanak tanıyor.
Halka arz fiyatının 70 dolar olması durumunda 500 milyon dolarla yaklaşık 7,14 milyon, 78 dolar olması durumunda ise yaklaşık 6,41 milyon hisse alınabilir. Bu yalnızca fiyat aralığına göre yapılan bir hesap: TSMC’nin kaç hisse alacağı, nihai arz fiyatına ve gerçekleşecek yatırım tutarına bağlı.
PiyasaDetay’da dün yayımladığımız Anthropic’in 64 milyar dolarlık halka arz planına ilişkin haberimizde satışa sunulacak hisse sayısını, özel yerleştirme anlaşmalarını ve yaklaşık 1,4 trilyon dolarlık tamamen seyreltilmiş değerleme hesabını ayrıntılı incelemiştik. TSMC’nin yeni yönetim kurulu kararı, halka arzın yatırımcı tarafındaki somut adımlardan biri oldu.
OpenAI yatırımında neden imtiyazlı hisse tercih edildi?
TSMC’nin OpenAI için belirlediği üst sınır da 500 milyon dolar. Ancak Anthropic’ten farklı olarak burada alınması planlanan menkul kıymet, OpenAI Group PBC’nin imtiyazlı hissesi. TSMC’nin açıklamasında OpenAI yatırımının hisse başına fiyatı, değerleme düzeyi, nihai pay oranı veya işlemin kapanış tarihi bulunmuyor.
İmtiyazlı payların ekonomik ve yönetsel hakları anlaşmanın koşullarına göre değişebiliyor. Bu nedenle satın alınacak payların tasfiye önceliği, dönüşüm şartı veya oy hakkı gibi özellikleri açıklanmadan TSMC’nin OpenAI’de hangi hakları elde edeceği hakkında kesin yorum yapmak doğru değil.
Bu iki yatırımın ortak amacı, yapay zekâ pazarındaki uzun vadeli büyümeye üretim kapasitesi dışında da katılmak. Fakat TSMC’nin pay satın alması, OpenAI ya da Anthropic’in çip tedarikini yalnızca TSMC’ye yönlendireceğine ilişkin bir anlaşma olarak da değerlendirilmemeli. Yönetim kurulu kararında böyle bir münhasır tedarik koşulu yer almıyor.
40,93 milyar dolarlık yeni harcama yetkisi
Yönetim kurulunun aynı toplantıda onayladığı daha büyük kalem, 40 milyar 926,7 milyon dolarlık sermaye harcaması tahsisi oldu. TSMC bu kaynağı gelişmiş üretim teknolojilerinin kurulması ve güncellenmesi, ileri paketleme kapasitesi, fabrika inşaatı, tesis sistemleri ve 2027 araştırma-geliştirme ile sürdürülebilir kapasite ihtiyaçları için ayırmayı planlıyor.
40,93 milyar dolar, tek günde harcanmış nakit tutarı değil. Yönetim kurulunun uzun vadeli kapasite ve yatırım programı kapsamında onayladığı harcama yetkisi. Aynı toplantıda ayrıca yarı iletken ekosisteminde stratejik yatırımlar yapmak üzere kurulacak bir yatırım şirketi için 500 milyon dolara kadar ayrı bir bütçe kabul edildi. Bu üçüncü 500 milyon dolarlık sınır, OpenAI ve Anthropic’e yönelik 1 milyar doların içinde değil.
| TSMC yönetim kurulu kararı | Onaylanan üst tutar |
|---|---|
| Anthropic halka arzında adi hisse alımı | 500 milyon $ |
| OpenAI imtiyazlı pay yatırımı | 500 milyon $ |
| Yarı iletken ekosistemi yatırım şirketi | 500 milyon $ |
| İleri teknoloji, tesis ve Ar-Ge için sermaye harcaması tahsisi | 40,93 milyar $ |
Tablodaki kalemler farklı amaçlarla onaylandı. Üç pay yatırımı yetkisini fiilen tamamlanmış hisse alımı gibi ya da 40,93 milyar dolarlık tahsisi aynı dönemde gerçekleşecek kesin nakit çıkışı gibi değerlendirmemek gerekiyor.
Çip üreticisi neden yapay zekâ şirketlerine ortak oluyor?
TSMC, Nvidia başta olmak üzere dünyanın önde gelen işlemci tasarımcıları için üretim yapıyor. Yapay zekâ veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu yüksek performanslı işlemciler ve ileri paketleme teknolojileri, şirketin büyümesini destekleyen başlıca faaliyet alanları arasında.
Üretim tarafında gelen talep kadar bu talebin ne kadar süre devam edeceği de önemli. Yapay zekâ şirketleri yeni model geliştirmek ve mevcut modellerini çalıştırmak için çok büyük hesaplama altyapısı harcamaları üstlenirken, yatırımcılar bu maliyetin sürdürülebilir gelir ve kârlılığa dönüşüp dönüşmeyeceğini sorguluyor. TSMC’nin OpenAI ve Anthropic’e yatırım kararı bu tartışmanın ortasında alındı.
Şirket, üretim kapasitesini genişletmek için milyarlarca dolar ayırırken yapay zekâ modellerinin ticari başarısından da pay almayı planlıyor. Bununla birlikte yeni yatırımların TSMC’nin toplam bilançosu içindeki büyüklüğü, 40,93 milyar dolarlık kapasite harcaması yetkisinden çok daha sınırlı. İki yapay zekâ şirketine ayrılan 1 milyar dolarlık toplam üst sınır, söz konusu harcama yetkisinin yaklaşık yüzde 2,4’üne karşılık geliyor. Bu oran iki farklı nitelikteki bütçenin yalnızca büyüklük karşılaştırması.
Bir başka değerlendirme konusu, tedarikçi ile müşteri arasındaki finansal bağların güçlenmesi. Yapay zekâ şirketinin büyümesinden hem çip tedarikçisi hem de hissedar kazanç sağlayabilir. Buna karşılık beklentiler gerçekleşmezse üretim siparişleriyle yatırım portföyü aynı sektördeki zayıflamadan etkilenebilir. TSMC’nin seçtiği model, ticari fırsatla yatırım riskini birlikte taşıyor.
TSMC’nin son kârı ve temettü kararı
Şirketin yönetim kurulu üçüncü çeyrekte 1 trilyon 494,24 milyar Tayvan doları konsolide gelir ve 763,06 milyar Tayvan doları net kâr açıkladı. Pay başına seyreltilmiş kâr 29,43 Tayvan doları oldu. Aynı toplantıda üçüncü çeyrek için pay başına nakit temettü 9 Tayvan doları olarak kararlaştırıldı; ödeme tarihi 8 Nisan 2027.
Yatırım ve kapasite kararlarının aynı gün alınması, TSMC’nin artan yapay zekâ talebini hem mevcut üretim gelirleri hem de gelecekteki pazar payı açısından değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Ancak Anthropic’in halka arzı ve OpenAI pay alımı tamamlanmadan söz konusu şirketlerde gerçekleşmiş TSMC ortaklık oranlarından bahsetmek mümkün değil.
Yatırımcı açısından bundan sonraki somut gelişmeler, Anthropic’in kesin halka arz fiyatı ve ilk işlem tarihi, OpenAI anlaşmasının koşulları ve TSMC’nin yeni kapasite yatırımlarının devreye girme takvimi olacak. Yapay zekâ yarışında üretim tarafının liderlerinden biri, artık müşterilerinin büyümesine sermaye koymayı da planlıyor.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.