ABD ve İsrail’in İran’la savaşının altıncı ayında Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji ithalatçısı ülkelerin güneş, rüzgâr ve elektrikli ulaşım yatırımlarını hızlandırdı. Boğazdaki aksama dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birini kısıtlarken Güney Kore, Tayland ve Avrupa Birliği yenilenebilir kaynaklara ayırdığı finansmanı artırma yönünde adımlar açıkladı.
Uluslararası Enerji Ajansı, yenilenebilir kaynakların 2026’da ilk kez küresel elektrik üretiminde en büyük paya ulaşmasını bekliyor. Kurumun tahminine göre yenilenebilir üretim bu yıl yüzde 8,5, kömürden elektrik üretimi ise yüzde 1,4 artacak. Enerji güvenliği amacıyla hızlanan yatırımlar emisyonları hemen aşağı çekmiyor; elektrik sektörünün karbondioksit salımının yüzde 1,1 artarak 14,2 milyar tonla rekor kırması öngörülüyor.
İçindekiler
Arz güvenliği yatırım kararını değiştirdi
Hürmüz’deki kesinti, ithal petrol ve LNG’ye bağımlılığın maliyetini hükümetlerin bütçesine ve şirketlerin enerji faturalarına taşıdı. Yenilenebilir santraller yakıt ithalatına ihtiyaç duymadığı için yeni kapasite kararları artık iklim hedefleriyle birlikte arz güvenliği hesabıyla değerlendiriliyor. ABD’de yenilenebilir elektrik üretimi yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10 büyüdü.
Asya’da tablo ülkelere göre ayrışıyor. Çin’de mart-temmuz döneminde güneşten elektrik üretimindeki artış, kömür üretimindeki yükselişin üç katını geçti. Hindistan, Vietnam ve Güney Kore ise talebi karşılamak ve ithal gazdaki kesintinin etkisini sınırlamak için daha fazla kömür yaktı. Kısa vadeli enerji açığını kapatan bu tercih, yenilenebilir kapasite artışının emisyonlara aynı hızla yansımamasının ana nedenlerinden biri.
Elektrikli araçlarda petrol fiyatı etkisi
Yüksek akaryakıt fiyatları elektrikli araç talebini de destekledi. Çin’in elektrikli araç ihracat değeri 10 milyar doları aşarken elektrikli modeller haziranda ülkedeki binek araç perakende satışlarının yüzde 63’ünü oluşturdu; bir yıl önce oran yüzde 53’tü. Ulaşımda elektrifikasyon, petrol talebini azaltan yapısal kanallardan biri haline geliyor.
Nisan ayındaki arz bozulmasının en sert döneminde küresel benzin talebindeki düşüş için yapılan tahminler yüzde 15 ile yüzde 20 arasında değişti. Fiyatların sakinleşmesi bu kaybın bir bölümünü geri getirebilir, fakat araç parkındaki elektrikli model oranı arttıkça rafineri ürünleri talebinin eski patikasına dönmesi zorlaşıyor.
Şebeke ve depolama açığı sıradaki sınav
Güneş ve rüzgâr kapasitesi tek başına kesintisiz elektrik sağlamıyor. Üretimin hava koşullarına bağlı değişmesi, iletim hatlarına, batarya depolamaya ve esnek yedek kapasiteye daha fazla yatırım gerektiriyor. IEA 2027’de kömürden elektrik üretiminin yüzde 0,7 azalmasını, doğal gaz üretiminin ise yüzde 1,5 artmasını bekliyor; gazın dengeleme rolü yakın vadede devam edecek.
Enerji dönüşümünün piyasa karşılığı, açıklanan kapasite hedeflerinden sonra devreye alınan santral, şebeke ve depolama yatırımlarında ölçülecek. 2026 sonundaki üretim verileri, yenilenebilirlerin ilk sıraya geçip geçmediğini ve 14,2 milyar tonluk emisyon tahmininin ne ölçüde gerçekleştiğini ortaya çıkaracak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.