Türkiye’de hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerinin güven endeksleri ağustosta aynı anda geriledi. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre aylık düşüş hizmette yüzde 0,1, perakende ticarette yüzde 0,8, inşaatta yüzde 0,4 oldu. Endeksler sırasıyla 111,9, 110,1 ve 83,1 değerini aldı.
Manşet üç sektörde ortak bir zayıflamaya işaret etse de alt kalemler aynı yönde hareket etmedi. Son üç aya ilişkin gerçekleşmeler gerilerken gelecek döneme yönelik talep, satış ve çalışan sayısı beklentileri yükseldi. Ağustos verisi, şirketlerin mevcut faaliyet koşullarını daha temkinli değerlendirdiğini fakat önlerindeki üç ay için tamamen karamsar olmadığını anlatıyor.
İçindekiler
Hizmet sektöründe mevcut iş durumu zayıfladı
Mevsim etkilerinden arındırılmış hizmet sektörü güven endeksi 111,9’a indi. Son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 1,2, hizmetlere olan talep yüzde 0,1 geriledi. Gelecek üç ayda hizmet talebi beklentisi ise yüzde 0,9 arttı.
Hizmet endeksinin 100’ün üzerinde kalması sektör genelinde iyimserlerin kötümserlerden fazla olduğunu ifade ediyor. Bununla beraber iş durumu alt kalemindeki yüzde 1,2’lik düşüş, şirketlerin yakın geçmişe ilişkin değerlendirmesinin manşet endeksten daha zayıf bir tablo verdi. Sonraki aylarda beklenti artışının fiili talebe dönüşüp dönüşmediği görülecek.
Güven endeksleri 0 ile 200 arasında değer alıyor; 100’ün üzeri iyimser, altı ise kötümser görünümü temsil ediyor. Aylık değişimler mevsim etkilerinden arındırıldığı için tatil dönemi, hava koşulları veya yıl içindeki düzenli dalgalanmaların etkisi azaltılıyor. Veriler şirketlerin ankete verdikleri yanıtlara dayanıyor ve gerçekleşmiş üretim ya da ciro yerine mevcut değerlendirme ile beklentiyi ölçüyor.
Perakendede satışlar düştü, gelecek üç ay beklentisi arttı
Perakende ticaret güveni temmuzdaki yüzde 1,6’lık düşüşün ardından ağustosta yüzde 0,8 daha gerileyerek 110,1 oldu. Sektörde son üç aylık iş hacmi ve satışlar yüzde 5,8 azalırken mevcut mal stok seviyesi yüzde 0,1 düştü. Gelecek üç aylık iş hacmi ve satış beklentisi yüzde 3,8 yükseldi.
Gerçekleşen satış ile ileriye dönük beklenti arasındaki fark, perakendecilerin yaz dönemindeki zayıflığın kalıcı olmayabileceğini düşündüğünü gösteriyor. Yine de yüzde 3,8’lik beklenti artışı bir satış gerçekleşmesi değil. Hanehalkı talebi, kredi koşulları ve fiyatlama davranışı bu beklentinin eylülden itibaren ciroya yansıyıp yansımayacağını belirleyecek.
İnşaat güveni 100 eşiğinin altında kaldı
İnşaat sektörü güven endeksi yüzde 0,4 düşüşle 83,1’e indi ve üç sektör arasında 100 seviyesinin altında kalan tek gösterge oldu. Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 3,8 azalırken gelecek üç aylık toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,8 arttı.
Siparişlerdeki düşüş ile istihdam beklentisindeki artış, devam eden projelerin işgücü ihtiyacı ile yeni iş akışının birbirinden ayrışabileceğini düşündürüyor. PiyasaDetay’ın haziran istihdam verilerine ilişkin analizinde toplam ücretli çalışan artışını inşaat ve hizmetler taşırken sanayide gerileme kaydedilmişti. Ağustos güven verisinde çalışan beklentisi inşaatta pozitif kaldı.
Üç endeksin de gerilemesi ekonomik faaliyetin aynı oranda daraldığı anlamına gelmiyor. Hizmet ve perakende endeksleri 100’ün üzerinde kalırken inşaat endeksi daha temkinli bölgede bulunuyor. Sektörlerin seviye farkı, aylık değişim kadar değerlendirilmeli; yüzde 0,1’lik hizmet düşüşü ile inşaatın 83,1 düzeyi aynı ekonomik mesajı taşımıyor.
Eylül açıklamasında üç ölçüm karşılaştırılacak: hizmet talebinin yüzde 0,9’luk beklentiye yaklaşması, perakende satışlardaki yüzde 5,8’lik kaybın daralması ve inşaattaki sipariş endeksinin toparlanması. Ağustos ayındaki ileriye dönük iyimserliğin faaliyete dönüşmesi için ilk somut teyit bu alt kalemlerden gelecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.