Turizm gelirinde düşüş: 68 milyar dolarlık hedef zorlaştı

Türkiye’nin turizm geliri 2026’nın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,6 azalarak 15,87 milyar dolara geriledi. Ziyaretçi sayısındaki yüzde 5,1’lik kayıp, turizm sektörünün jeopolitik gerilim ve zayıflayan seyahat talebinden gelir rakamının gösterdiğinden daha fazla etkilendiğini ortaya koydu.

Verinin cari denge açısından daha zayıf tarafı, Türkiye’de yaşayanların yurt dışındaki turizm harcamalarının aynı dönemde yüzde 7,4 artarak 2,96 milyar dolara çıkması oldu. Turizm geliri ile gideri arasındaki fark böylece yaklaşık 12,90 milyar dolara geriledi.

Geçen yılın ikinci çeyreğinde aynı fark yaklaşık 13,53 milyar dolardı. Bu hesapla turizmin dış dengeye sağladığı net katkı yıllık bazda yaklaşık yüzde 4,6 azaldı.

Ziyaretçi kaybına rağmen gelir neden daha sınırlı düştü?

İkinci çeyrekte Türkiye’den çıkış yapan ziyaretçi sayısı 15 milyon 581 bine geriledi. Turizm gelirindeki düşüşün ziyaretçi sayısından daha sınırlı kalması, kişi ve geceleme başına elde edilen gelirin arttığını gösteriyor.

Geceleme yapan yabancı ziyaretçilerin gecelik ortalama harcaması 113 dolar, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının harcaması ise 79 dolar olarak gerçekleşti. Konaklama harcamaları yıllık yüzde 11,7, yeme-içme harcamaları yüzde 5,2 arttı.

Buna karşılık turizm gelirleri içinde en büyük paya sahip paket tur harcamaları yüzde 5,5 geriledi. Uluslararası ulaştırma gelirindeki düşüş de yüzde 6,1 oldu. Bu dağılım, fiyatların gelir kaybını kısmen dengelediğini ancak ziyaretçi hacmindeki zayıflığın özellikle paket tur ve ulaşım tarafına yansıdığını gösteriyor.

Orta Doğu’daki savaş turizmi nasıl etkiledi?

TÜİK verisi gelir kaybını belirli bir nedene bağlamıyor. Bununla birlikte sektör temsilcileri ve Kültür ve Turizm Bakanlığı, ikinci çeyrek öncesinde İran çevresindeki çatışmaların rezervasyon iptallerine ve son dakika satışlarının ağırlık kazanmasına neden olduğunu açıklamıştı.

Türkiye doğrudan çatışmanın tarafı olmamasına rağmen uluslararası turistlerin bölgeyi birlikte değerlendirmesi seyahat kararlarını etkileyebiliyor. Hava sahası kapanmaları, uçuş rotalarının uzaması ve bilet maliyetlerinin yükselmesi de özellikle uzak pazarlardan gelen talebi sınırlıyor.

Otellerin doluluğu korumak için fiyat indirimlerine yönelmesi ziyaretçi kaybını azaltabilir. Ancak bu yöntem oda başına geliri ve işletme kârlılığını baskılayabilir. Bu nedenle yalnızca gelen turist sayısı değil, konaklama fiyatları ve döviz bazındaki gelir de birlikte izlenmeli.

68 milyar dolarlık turizm hedefi hâlâ ulaşılabilir mi?

Türkiye’nin 2026 yılı için açıklanan turizm geliri hedefi 68 milyar dolar düzeyinde. İlk çeyrekte 9,90 milyar dolar, ikinci çeyrekte ise 15,87 milyar dolar gelir elde edildi. Böylece yılın ilk yarısındaki toplam gelir yaklaşık 25,76 milyar dolar oldu.

Hedefe ulaşılabilmesi için temmuz-aralık döneminde yaklaşık 42,24 milyar dolar turizm geliri gerekiyor. Türkiye, 2025’in ikinci yarısında yaklaşık 39,45 milyar dolar gelir elde etmişti. Buna göre hedefin yakalanması için yılın kalanında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 7 büyüme sağlanması gerekiyor.

Bu hesap hedefin imkânsız olduğunu göstermiyor. Üçüncü çeyrek yaz sezonunun en güçlü dönemi ve turizm gelirinin önemli bölümü temmuz-eylül aylarında elde ediliyor. Ancak ikinci çeyrekte ziyaretçi kaybı yaşanması, hedef için gerekli büyüme hızını yükseltti.

Cari denge açısından hangi veriler izlenecek?

Turizm geliri Türkiye’nin enerji ve ara malı ithalatından kaynaklanan döviz ihtiyacını dengeleyen temel kalemlerden biri. Haziran ayında dış ticaret açığının yıllık yüzde 26’nın üzerinde artarak yaklaşık 10,4 milyar dolara çıkması, hizmet gelirlerinin önemini daha da artırıyor.

Turizm gelirinin zayıflaması ile enerji faturasının aynı dönemde yükselmesi, cari açık üzerinde çift yönlü baskı oluşturabilir. Etkinin büyüklüğü petrol ve doğal gaz fiyatları, yabancı ziyaretçi sayısı, gecelik harcama ve yurt dışına çıkan Türkiye sakinlerinin harcamalarına bağlı olacak.

İkinci çeyrek verisi turizmde gelir üretme kapasitesinin tamamen bozulduğunu göstermiyor; daha az ziyaretçiden daha yüksek ortalama harcama elde edilmesi kaybı sınırladı. Buna karşılık 68 milyar dolarlık hedef açısından asıl sınav, temmuz-eylül döneminde ziyaretçi sayısının yeniden artıp artmayacağı olacak.