Trump’tan jenerik ilaçlara yüzde 200’e varan tarife kararı

ABD Başkanı Donald Trump, küresel ilaç sektörünü yakından ilgilendiren yeni gümrük vergisi takvimini açıkladı. ABD’ye ithal edilen jenerik ilaçlarda vergi oranı iki yıl daha yüzde 0’da tutulacak. Tarife 1 Ağustos 2028’de yüzde 100’e, 1 Ağustos 2029’dan itibaren ise yüzde 200’e çıkarılacak.

Kararın ardından gözler, ABD pazarında önemli paya sahip uluslararası ilaç üreticilerine çevrildi. Özellikle jenerik ilaç ihracatında öne çıkan şirketlerin hisselerinde satış baskısı görülürken yatırımcılar, üretimin ABD’ye taşınmasının doğuracağı maliyetleri fiyatlamaya başladı.

Trump şirketlere iki yıl süre verdi

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada iki yıllık geçiş döneminin jenerik ilaç üreticilerine ABD’de tesis kurmaları için tanındığını belirtti. Belirlenen süre içinde fabrika ve ekipman yatırımı yapmayan şirketlerin yüksek gümrük vergileriyle karşılaşacağını ifade etti.

Açıklanan takvime göre ithal jenerik ilaçlara yönelik ek vergi 1 Ağustos 2026’da başlamayacak. Mevcut yüzde 0 tarife iki yıl daha korunacak ve ilk artış 1 Ağustos 2028’de uygulanacak. Böylece şirketlere üretim ve tedarik zincirlerini yeniden düzenleyebilmeleri için zaman tanınacak.

Trump, politikanın temel amacının ABD halkını korumak ve ilaç üretimini yeniden ülkeye taşımak olduğunu söyledi. Patentli, markalı ve yenilikçi ilaçlara yönelik mevcut politikanın ise değişmeden devam edeceğini kaydetti.

ABD’de reçetelerin yüzde 90’ından fazlası jenerik

ABD Gıda ve İlaç Dairesi verilerine göre ülkede kullanılan ilaçların yüzde 90’ından fazlasını jenerik ürünler oluşturuyor. Daha düşük fiyatlarla sunulan bu ilaçlar, Amerikan sağlık sisteminde ilaç maliyetlerinin kontrol altında tutulmasında önemli rol oynuyor.

İlgili haber · Gün Sonu Raporu Bank of America ve TERA Bugün Hangi Hisseleri Topladı? İşte Günün Kurum İşlemleri Borsa İstanbul’da 21 Temmuz Salı günü gerçekleşen kurum işlemleri, hisse bazlı para akışının yönünü bir kez daha ortaya... →

Buna karşılık ABD, jenerik ilaçlar ve bu ürünlerde kullanılan etkin maddeler konusunda büyük ölçüde dış tedarike bağımlı. Hindistan başta olmak üzere farklı ülkelerdeki üreticiler, Amerikan pazarına yüksek miktarda ilaç gönderiyor.

İlaç hisselerinde satış baskısı görüldü

Trump’ın açıklamasının ardından ABD’ye yoğun biçimde jenerik ilaç ihraç eden Hint şirketlerinin hisseleri geriledi. Sun Pharmaceutical, Cipla, Dr. Reddy’s Laboratories, Lupin ve Aurobindo Pharma gibi sektörün önde gelen şirketlerinde kayıplar yaşandı.

Yatırımcıların ilk tepkisinde şirketlerin ABD gelirlerine olan bağımlılığı, ülkedeki mevcut üretim kapasiteleri ve yeni fabrika yatırımlarının oluşturacağı maliyet öne çıktı. ABD’de üretim tesisi bulunan şirketlerin yeni tarifelere karşı daha avantajlı konumda kalabileceği değerlendiriliyor.

İsviçre merkezli jenerik ilaç üreticisi Sandoz da kararın ardından ABD’li yetkililerle görüşeceğini açıkladı. Şirket, tarife planının üretim ve yatırım kararlarına etkisini değerlendirmek için uygulamanın ayrıntılarının görülmesi gerektiğini bildirdi.

Yüksek tarife ilaç fiyatlarını artırabilir mi?

Trump yönetimi, yüksek tarifeler yoluyla ilaç üretimini ABD’ye çekmeyi hedefliyor. Ancak üretimin taşınması yeni tesis, ekipman, personel ve ruhsatlandırma harcamalarını beraberinde getiriyor. Bu yatırımların tamamlanması da uzun bir süre gerektirebiliyor.

Üretimini ABD dışındaki tesislerde sürdüren şirketlerin yüzde 100 ve yüzde 200’lük vergiyi tamamen üstlenmesi halinde kâr marjları ciddi ölçüde daralabilir. Maliyetin satış fiyatına yansıtılması durumunda ise ABD’de jenerik ilaç fiyatlarının yükselmesi gündeme gelebilir.

Bir diğer risk, düşük kârlılığa sahip bazı ilaçların Amerikan pazarına gönderilmesinin ekonomik olmaktan çıkması. Böyle bir senaryo, belirli ürünlerin tedarikinde sorun yaşanmasına neden olabilir. Bununla birlikte iki yıllık geçiş süresi, şirketlerin üretim planlarını değiştirmesine ve olası arz sorunlarına karşı hazırlık yapmasına imkân sağlıyor.

Patentli ilaç tarifelerinden sonra yeni adım

Trump yönetimi nisan ayında belirli patentli ve markalı ilaçlara yüzde 100’e varan gümrük vergileri getirmişti. ABD’de üretim yatırımı yapmayı veya yönetimin ilaç fiyatlandırma koşullarını kabul etmeyi taahhüt eden bazı şirketlere daha düşük oranlar ve muafiyetler tanınmıştı.

Jenerik ilaçlar söz konusu düzenlemede tarifelerin dışında bırakılmıştı. Son açıklamayla birlikte Washington yönetimi, yerli üretimi artırma politikasını jenerik ürünlere de genişleteceğinin işaretini verdi.

Uygulamanın ayrıntıları henüz açıklanmadı

Trump genel tarife takvimini açıklasa da hangi yatırımların ABD’de üretim şartını karşılayacağı henüz netleşmedi. İnşaatına başlanan tesislerin muafiyet kazanıp kazanmayacağı ve farklı ülkelerle yapılan ticaret anlaşmalarının jenerik ilaçlara nasıl uygulanacağı da bilinmiyor.

Bu ayrıntılar, kararın şirketler ve tüketiciler üzerindeki gerçek etkisini belirleyecek. Önümüzdeki dönemde büyük ilaç üreticilerinden ABD’de yeni tesis, kapasite artışı veya yerel ortaklık açıklamalarının gelmesi beklenebilir.

Türkiye’deki ilaç şirketleri etkilenir mi?

Türkiye’nin ABD jenerik ilaç pazarındaki payı, Hindistan gibi büyük üretici ülkelerle karşılaştırıldığında daha sınırlı. Buna rağmen ABD’ye doğrudan ihracat yapan veya bu pazara açılmayı planlayan Türk ilaç şirketleri açısından yeni üretim ve muafiyet koşulları önem taşıyor.

Kararın Borsa İstanbul’da işlem gören ilaç şirketlerine etkisi ise her şirketin ABD’ye yaptığı satışların büyüklüğüne, üretim tesislerinin konumuna ve ihracat pazarlarına göre farklılaşabilir. Bu nedenle tarife açıklamasının tüm Türk ilaç şirketleri için aynı ölçüde risk oluşturduğunu söylemek doğru olmaz.

Piyasaların bundan sonraki odağında, uygulamanın resmi ayrıntıları ve şirketlerin iki yıllık geçiş döneminde açıklayacağı ABD yatırımları bulunacak.